Sędzia SN wyłączony z sprawy, bo wcześniej publicznie wyraził pogląd na skład orzekający

Przed Sądem Najwyższym – Izbą Odpowiedzialności Zawodowej zawisła

sprawa zainicjowana wnioskiem o stwierdzenie spełniania wymogów niezawisłości

i bezstronności przez SSN Marka Dobrowolskiego (sygn. akt I ZB 84/25). Do jej

rozpoznania został wyznaczony skład Sądu tworzony przez SSNN: Marcina

Krajewskiego, Piotra Prusinowskiego, Dariusza Świeckiego, Marcina

Trzebiatowskiego i Pawła Wojciechowskiego.

SSN Piotr Prusinowski w piśmie złożonym w dniu 10 grudnia 2025 r. zwrócił

się o jego wyłączenia od udziału w powołanej wyżej sprawie. Oświadczył, że nie

widzi możliwości orzekania w wylosowanym składzie, gdyż składa się on z sędziów

wadliwie powołanych do Sądu Najwyższego (SSNN: Paweł Wojciechowski, Marcin

Krajewski i Marcin Trzebiatowski). Stwierdził, że wydanie orzeczenia w takim

I ZO 131/25

2

składzie skutkuje dla Polski wysokimi odszkodowaniami, do zasądzenia których nie

może przyłożyć „swojej ręki”.

Niezależnie od powyższego SSN Piotr Prusinowski podniósł, że

postępowanie w sprawie I ZB 84/25 dotyczy SSN Marka Dobrowolskiego, który

został wyznaczony do rozpoznania jednej z jego spraw (sygn. akt I ZO 114/25),

a w stosunku do którego SSN Piotr Prusinowski wnosił o wyłączenie (sygn. akt I ZO

121/25).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek zasługuje na uwzględnienie.

Jedną z okoliczności stanowiących uzasadnioną wątpliwość co do

bezstronności sędziego i powodujących jego wyłączenie na wniosek strony jest

uzewnętrznienie przez sędziego poglądu na sprawę przed wydaniem orzeczenia

i to nie tylko w wypowiedzi na sali sądowej, ale i poza salą, w sposób świadczący

o realnym niebezpieczeństwie jego stronniczości (por. D. Świecki [w:]

B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania

karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, Gdańsk 2026, art. 41, teza 6.).

Z kolei Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia 10 października

2000 r. (Daktaras przeciwko Litwie, skarga nr 42095/98) stwierdził, że istnieją dwa

aspekty wymogu bezstronności z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka

i podstawowych wolności. Po pierwsze, sąd musi być bezstronny w sposób

subiektywny, czyli żaden z jego członków nie powinien być stronniczy bądź

uprzedzony. Osobista bezstronność członka składu orzekającego jest dorozumiana,

chyba że istnieją dowody przeciwne. Po drugie, sąd musi być bezstronny

z obiektywnego punktu widzenia, czyli musi oferować wystarczające gwarancje

wykluczające jakąkolwiek uprawnioną wątpliwość w tej mierze. W przypadku

kryterium obiektywnego musi zostać rozważone, czy istnieją podlegające ustaleniu

fakty, które mogą wzbudzić wątpliwość co do bezstronności sędziego. W tej mierze

nawet odbiór w oczach opinii publicznej może mieć pewne znaczenie. W grę tutaj

wchodzi zaufanie, które sądy w demokratycznym społeczeństwie muszą wzbudzać

w opinii publicznej i stronach postępowania.

Podobne stanowisko zajął Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku

z dnia 10 kwietnia 2003 r. (Sigurdsson przeciwko Islandii, skarga nr 39731/98),

I ZO 131/25

3

konkludując: „(…) W związku z tym każdy sędzia, w stosunku do którego istnieje

uprawniony powód, by obawiać się bezstronności z jego strony, musi zostać

wyłączony. (…)”.

Z okoliczności podniesionych w oświadczeniu SSN Piotra Prusinowskiego

wynika, że sędzia ten ma wyrobiony pogląd na kwestie spełniania standardów

niezawisłości i bezstronności sędziów Sądu Najwyższego powołanych na to

stanowisko po rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w składzie

ukształtowanym przy zastosowaniu art. 9a u.k.r.s. Pogląd ten w stosunku do SSN

Marka Dobrowolskiego wyartykułował m.in. we wniosku o jego wyłączenie od

udziału w sprawie o sygn. akt I ZO 121/25.

Należy przypomnieć, że SSN Piotr Prusinowski w październiku 2022 r. złożył

oświadczenie o odmowie orzekania z osobami powołanymi na stanowiska

sędziowskie w Sądzie Najwyższym w procedurze, w której kandydaci na te

stanowiska byli rekomendowani przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną

z zastosowaniem art. 9a u.k.r.s. Oświadczenie to zostało opublikowane na

publicznie dostępnej stronie internetowej o adresie: https://forumfws.eu/glos-w-

sprawie/oswiadczenie-sedziowie-sn/ (ostatni dostęp: 8 lipca 2026 r.). W tym samym

oświadczeniu wymieniony sędzia stwierdził „(…) orzekanie przez osoby powołane

do Sądu Najwyższego na podstawie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.

stanowi naruszenie prawa do sądu (…)”.

Z powyższego wynika jednoznacznie, że SSN Piotr Prusinowski w sposób

jednoznaczny i nie pozostawiający żadnych wątpliwości wyraził swój pogląd

w kwestii spełniania standardów niezawisłości i bezstronności sędziów Sądu

Najwyższego, powołanych na to stanowisko po rekomendacji Krajowej Rady

Sądownictwa w składzie ukształtowanym przy zastosowaniu art. 9a u.k.r.s. W tej

samej kwestii miał wypowiedzieć się Sąd Najwyższy w składzie z jego udziałem

i dokonać rozstrzygnięcia dotyczącego testu niezawisłości i bezstronności SSN

Tomasza Demendeckiego, który na obecnie zajmowane stanowisko został

powołany we wskazanej procedurze.

Biorąc pod uwagę wskazania płynące z powołanego wyżej orzecznictwa

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Sąd z udziałem SSN Piotra

I ZO 131/25

4

Prusinowskiego nie byłby bezstronny ani w znaczeniu subiektywnym, ponieważ

osobiste zapatrywanie sędziego w kwestii będącej przedmiotem rozstrzygnięcia

zostało przez niego publicznie zamanifestowanie, ani też w sensie obiektywnym –

trudno bowiem uznać, że osoba dokonująca tego typu ocen w trybie

pozaprocesowym mogłaby w sposób niebudzący wątpliwości w zakresie

bezstronności wyrazić te zapatrywania w orzeczeniu kończącym postępowanie

prowadzone na podstawie art. 29 § 5 u.S.N.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.

[r.g.]