SN nie wyłączył sędziego od sprawy o zbadanie niezawisłości innego sędziego SN

W dniu 5 maja 2026 r. SSN Jacek Widło złożył wniosek o wyłączenie go od

rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZB 13/24 w przedmiocie wniosku o zbadanie

spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności SSN Tomasza Demendeckiego.

Analiza argumentacji powołanej przez wnioskodawcę wskazuje, że SSN Jacek

Widło zna osobiście SSN Tomasza Demendeckiego, jest z nim „po imieniu”, a także

orzekał z nim w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Zdaniem

wnioskodawcy, rozpoznawanie przez niego niniejszej sprawy, mogłoby być

odebrane jako naruszające standardy bezstronności.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje

okoliczność tego rodzaju, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do

I ZO 60/26

2

jego bezstronności w danej sprawie. Wyłączenie następuje na żądanie sędziego,

z urzędu albo na wniosek strony (art. 42 § 1 k.p.k.). Jeżeli sędzia uznaje, że

zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40 k.p.k., wyłącza się, składając

oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia (art. 42 § 2

k.p.k.). Wyłączenie z mocy prawa od udziału w sprawie następuje natomiast jedynie

w sytuacji wystąpienia okoliczności określonych w art. 40 k.p.k.

Podkreślenia wymaga, iż żądanie sędziego nie jest stricte wnioskiem o jego

wyłączenie, gdyż ustawa odmiennie określa te czynności, lecz oświadczeniem

wiedzy o podstawie jego wyłączenia z art. 41 § 1 k.p.k., ocena zaistnienia której

należy do sądu (zob. D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski,

D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany,

Lex/el. 2023, art. 42). Nie ulega wątpliwości, iż sędzia wyznaczony do rozpoznania

danej sprawy winien powiadomić o okoliczności, która mogłaby uzasadniać jego

wyłączenie na wniosek strony i stanowić podstawę ewentualnego zarzutu

dotyczącego braku bezstronności przy rozpoznawaniu sprawy. Zaznaczenia

wymaga jednak, iż końcowa ocena czy konkretna okoliczność stanowi podstawę

wyłączenia, nie należy do informującego o jej istnieniu sędziego, lecz do

weryfikującego jego oświadczenie sądu, który w trybie określonym w przepisie art.

42 k.p.k., dokonuje kontroli zasadności żądania sędziego w konkretnym układzie

faktycznym (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 lutego 2016 r., SNO 82/15,

Lex nr 2023791). Podkreślić w tym miejscu należy, iż wątpliwość, o której traktuje

przepis art. 41 § 1 k.p.k., nie może stanowić jedynie subiektywnego przekonania

określonej osoby, lecz winna być konkretna, realna, obiektywna i poddająca się

zewnętrznej weryfikacji (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia

2012 r., III KK 214/11, Lex nr 1135690).

Wymóg bezstronności sędziego należy rozumieć zarówno w aspekcie

„braku przejawów subiektywnej stronniczości sędziego lub jego osobistych

uprzedzeń”, jak i „konieczności obiektywnej bezstronności sądu, który winien dawać

wystarczające gwarancje, by wykluczyć wszelkie uprawnione wątpliwości w tej

mierze” (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2018 r., III KK

244/17, Lex nr 2433068). Koniecznym jest przy tym zróżnicowanie obiektywnej

bezstronności sędziego i jego bezstronności w odbiorze zewnętrznym, przy czym

I ZO 60/26

3

„co do odbioru zewnętrznego z reguły odwołać się można do oceny sytuacji

dokonanej przez hipotetycznego, przeciętnie wykształconego, poprawnie logicznie

myślącego członka społeczeństwa, który nie jest osobiście zainteresowany

wynikiem procesu”, wykluczając „wszystkie te sytuacje, w których wątpliwości

wobec bezstronności byłyby pochopne lub nieprawdziwe i łatwo można byłoby tego

dowieść” (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2009 r., III KK 257/08,

LEX nr 532400).

W ocenie Sądu Najwyższego okoliczności przedstawione we wniosku SSN

Jacka Widło nie zawierają w swej treści przywołania takich faktów, które

uzasadniałyby jego wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy. Sędzia nie

przedstawił bowiem jakichkolwiek realnych okoliczności mogących skutkować

obawą co do jego bezstronności. Nie sposób bowiem uznać, że bezstronność

sędziego SN podważają okoliczności związane z procedurą jego powołania na

stanowisko sędziego SN i w kontekście niniejszej sprawy brak jest podstaw do

przyjęcia, iż ma on z tego powodu z góry określony stosunek do wnioskodawcy w

sprawie o sygn. akt I ZB 13/24, czy też osoby SSN Tomasza Demendeckiego, który

podlega procedurze badania bezstronności i niezawisłości. Sama okoliczność

związana z kwestią powołania sędziego nie pozwala na przyjęcie przejawów

subiektywnej stronniczości, jak również uznania, że stwarza to zagrożenie dla

bezstronności orzekania lub że może takie wrażenie wywołać w odbiorze

zewnętrznym.

Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.

[M. T.]

[r.g.]