Prokurator powoływała się na przepis dla sędziów. Wniosek o wznowienie bez rozpoznania

Uchwałą z dnia 5 września 2019 r. sygn. akt. [...], Sąd Dyscyplinarny przy

Prokuratorze Generalnym w Warszawie, odmówił zezwolenia na pociągnięcie

prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w C. X. Y. do odpowiedzialności karnej za

czyn z art. 231 § 1 k.k.

Uchwałą z dnia 21 września 2020 r., sygn. akt II DO 20/20, w wyniku

rozpoznania zażalenia złożonego przez Prokuraturę Krajową, na uchwałę Sądu

Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym, Sąd Najwyższy w Izbie

Dyscyplinarnej zmienił zaskarżone orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego przy

Prokuratorze Generalnym w Warszawie, w ten sposób, że wyraził zgodę na

pociągnięcie prokuratora - X. Y. do odpowiedzialności karnej.

I ZO 98/22

2

W wyniku wydania uchwały Prokuratura Krajowa w Warszawie skierowała

przeciwko prokuratorowi X. Y. akt oskarżenia o czyn z art. 231 § 1 k.k.

Pismem z dnia 19 grudnia 2022 r., prokurator Prokuratury Rejonowej [...] w

C. X. Y., na podstawie art. 18 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o

Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw, wniosła o:

1. wznowienie postępowania zakończonego prawomocną uchwałą Sądu

Najwyższego Izba Dyscyplinarna w Warszawie z dnia 21 września 2020 r., sygn.

akt II DO 20/20, w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie prokuratora X. Y. do

odpowiedzialności karnej za czyn z art. 231 § 1 k.k., zmieniającego uchwałę Sądu

Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym w Warszawie z dnia dniu 5

września 2019 r., sygn. akt. [...] - odmawiającej zezwolenia na pociągnięcie do

odpowiedzialności karnej prokuratora X. Y.;

2. wyznaczenie na podstawie art. 544 § 3 k.p.k. posiedzenia w przedmiocie

wznowienia postępowania z udziałem stron.

Wnioskodawczyni wskazała, że w sprawie zaistniała bezwzględna przyczyna

odwoławcza, polegająca na wydaniu w sprawie II DO 22/22 orzeczenia przez sąd

nienależycie, wadliwie i nieprawidłowo obsadzony, tj. sędziów Izby Dyscyplinarnej

Sądu Najwyższego, w sytuacji wcześniejszego wydania przez Sąd Najwyższy Izbę

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyroku z dnia 5 grudnia 2019 roku w sprawie

o sygn. akt III PO 7/18, w uzasadnieniu którego stwierdzono m.in., że Izba

Dyscyplinarna Sądu Najwyższego nie jest sądem w rozumieniu art. 47 Karty Praw

Podstawowych oraz art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych

Wolności, sporządzonej w dniu 4 listopada 1950 roku w Rzymie i art. 45 ust.

1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak również przez Sąd Najwyższy w

składzie połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

uchwały z dnia 23 stycznia 2020 roku oznaczonej sygn. BSA 1-4110-1/2020, w

której stwierdzono m.in., że nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt

2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379

pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba

powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8

grudnia 2017 roku o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz

I ZO 98/22

3

niektórych innych ustaw, przy czym ten punkt uchwały ma zastosowanie do

orzeczeń wydanych z udziałem sędziów Izby Dyscyplinarnej utworzonej w Sądzie

Najwyższym na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku o Sądzie

Najwyższym bez względu na datę wydania tych orzeczeń.

W dalszej części uzasadnienie prokurator X. Y. podniosła, że „wniosek o

wznowienie postępowania w sprawie prawomocnej uchwały zezwalającej na

pociągniecie do odpowiedzialności karnej prokurator X. Y. jest w pełni zasadny,

albowiem fakt pojawienia się w polskim orzecznictwie „bubla prawnego” który

„zapomniał” o prokuratorach, podlegających orzecznictwu Izbie Dyscyplinarnej

Sądu Najwyższego nie może dyskredytować prokuratorów, jako gorszych od

sędziów, którzy mogą występować z wnioskiem o wznowienie postępowania. Jeżeli

uznaje się, że Izba Dyscyplinarna nie jest Sądem i nie ma kwalifikacji do sądzenia

sędziów, to nie powinna rozstrzygać także w stosunku do osób z innych zawodów

prawniczych, a jej orzeczenia wobec nich należy także uznać za wadliwe i niebyłe”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Instytucja wznowienia postępowania zaliczana jest do nadzwyczajnych

środków zaskarżenia, a w literaturze podkreśla się, że ta instytucja jest oparta na

założeniu, że w sytuacjach szczególnie rażących nie można pogodzić

prawomocności i stabilności orzeczenia sądowego z prawidłowym wymiarem

sprawiedliwości (zob. W. Kozielewicz, Wznowienie postępowania dyscyplinarnego

[w:] Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów, prokuratorów, adwokatów, radców

prawnych i notariuszy, Warszawa 2016, Lexonline).

W niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności wskazujące na konieczność

wznowienia postępowania zakończonego uchwałą Sądu Najwyższego z dnia

21 września 2020 r., w sprawie o sygn. akt II DO 20/20.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego pojawił się pogląd, że nie jest

dopuszczalne z mocy ustawy postępowanie o wznowienie postępowania o

zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej (por. np.

postanowienia Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego: z dnia 29 października

2008 r., sygn. akt SNO 61/08, OSNSD 2008, poz. 98, i z dnia 30 czerwca 2009 r.,

sygn. akt SNO 16/09, OSNSD 2009, poz. 8, glosa J. Kosonogi zam. Ius Novum

2009, nr 2, s. 156).

I ZO 98/22

4

Sąd Najwyższy w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela

tego kierunku wykładni, gdyż dopuszcza możliwość wznowienia na wniosek strony

postępowania o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności

karnej, w razie zaistnienia okoliczności o jakich mowa w art. 165 p.p. w zw. z art.

135 § 14 p.p. lub sytuacji ujętej w art. 540 § 2 k.p.k. w zw. z art. 135 § 14 p.p. i

odesłanie z art. 171 ust. 1 p.p. bądź przypadku z art. 540 § 3 k.p.k. w zw. z art. 135

§ 14 p.p. i odesłanie z art. 171 ust. 1 p.p. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z

14 marca 2023 r., sygn. akt I ZO 19/23).

Wniosek o wznowienie postępowania nie podnosi wskazanych wyżej

okoliczności. Został oparty na podstawie art. 18 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r.

o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw.

Należy w tym miejscu podkreślić, że art. 18 ust. 1 został wprowadzony

w ustawie z dnia 9 czerwca 2022 r., jako przepis przejściowy. Zgodnie z jego treścią

„W terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy sędziemu, w

stosunku do którego wydany został przez Sąd Najwyższy w składzie którego brał

udział sędzia Izby Dyscyplinarnej, prawomocny wyrok dyscyplinarny lub podjęta

została uchwała prawomocnie zezwalająca na pociągnięcie sędziego do

odpowiedzialności karnej, przysługuje wniosek o wznowienie postępowania.”

Przepis ten wprowadził szczególną podstawę wznowienia postępowania

dyscyplinarnego, obok podstaw wynikających z art. 126 § 1 i 2 u.s.p., oraz ze

stosowanych odpowiednio do postępowania dyscyplinarnego podstaw wznowienia

z kodeksu postępowania karnego (art. 540 § 2-3 k.p.k., art. 540b k.p.k., art. 542 § 3

k.p.k.).

Co istotne, przewidziana w art. 18 ust. 1 ustawy z 9 czerwca 2022 r.

możliwość skorzystania z wznowienia została ograniczona zarówno podmiotowo,

przedmiotowo i terminowo. Wniosek o wznowienie mógł wnieść wyłącznie sędzia,

w stosunku do którego wydany został przez Sąd Najwyższy w składzie którego brał

udział sędzia Izby Dyscyplinarnej, prawomocny wyrok dyscyplinarny lub podjęta

została uchwała prawomocnie zezwalająca na pociągnięcie sędziego do

odpowiedzialności karnej, a wniosek ten mógł być wniesiony wyłącznie w terminie 6

miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy z 9 czerwca 2022 r. Jedyna przewidziana

w tym przepisie przesłanka wniesienia omawianego wniosku była zatem skupiona

I ZO 98/22

5

wokół obsady sądu i odnosiła się wyłącznie do sędziów Izby Dyscyplinarnej Sądu

Najwyższego (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. akt II

ZIZ 22/22).

Z powyższego wynika, że uprawnienie do złożenia wniosku o wznowienie

postępowania z uwagi na zasiadanie w składzie Sądu Najwyższego sędziego Izby

Dyscyplinarnej przysługiwało w okresie od 15 lipca 2022 r. do 15 stycznia 2023 r.,

jedynie sędziemu w stosunku, do którego wydany został prawomocny wyrok

dyscyplinarny lub podjęta została uchwała prawomocnie zezwalająca na

pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej (por. art. 18 ust. 1 ustawy z

dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych

innych ustaw, Dz.U. z 2022 r., poz. 1259).

Tym samym, X. Y. jako prokurator nie była uprawniona do złożenia wniosku o

wznowienie postępowania, w oparciu o ten przepis ustawy. Wniosek oparty na tej

podstawie był niedopuszczalny.

Odnosząc się natomiast do zawartej w wywiedzionym wniosku sygnalizacji,

Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu.

Sąd wznawia postępowanie o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do

odpowiedzialności karnej z urzędu, jedynie wówczas, gdy ujawni się jedno z

uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k., przy czym wznowienie postępowania

jedynie z powodów określonych w pkt 9 – 11 art. 439 § 1 k.p.k. może nastąpić

wyłącznie na korzyść prokuratora (por. art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 135 § 14 p.p. i

odesłanie z art. 171 ust. 1 p.p.).

W uchwale Składu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., I

KZP 5/05, OSNKW 2005, z. 6, poz. 48, wyrażono pogląd, że w postępowaniu z art.

542 § 3 k.p.k. istnieje zawsze możliwość wykorzystania inicjatywy stron w celu

skorygowania rzeczywistych uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k.

Zastosowanie znajduje tu instytucja przewidziana w art. 9 § 2 k.p.k.,

umożliwiająca stronie wystąpienie z wnioskiem o dokonanie czynności z urzędu.

W razie stwierdzenia usterki może skutkować wszczęciem z urzędu postępowania

o wznowienie postępowania, natomiast w braku zaistnienia uchybienia

skutkującego obowiązkiem wszczęcia z urzędu postępowania wznowieniowego, nie

I ZO 98/22

6

wymaga wydania orzeczenia stwierdzającego, że wskazywana usterka nie

występuje.

Treść wniosku wskazuje, że prokurator X. Y. zasygnalizowała zaistnienie

uchybienia o randze bezwzględnej, tj. określonego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,

poprzez wydanie w sprawie II DO 20/20 orzeczenia przez sąd nienależycie,

wadliwie i nieprawidłowo obsadzony, tj. sędziów Izby Dyscyplinarnej Sądu

Najwyższego, w sytuacji wcześniejszego wydania przez Sąd Najwyższy wyroku z

dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie o sygn. akt III PO 7/18 oraz uchwały z dnia 23

stycznia 2020 r., sygn. akt BSA 1-4110-1/2020. W realiach niniejszej sprawy

wznowienie z urzędu postępowania immunitetowego w oparciu o te powody

wskazane przez prokurator X. Y., byłoby orzeczeniem na jej niekorzyść, gdyż

Sąd Rejonowy w R. wyrokiem z dnia 9 maja 2023 r. w sprawie o sygn. akt […],

uniewinnił prokurator X. Y. od popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 k.k.

polegającego na tym, że w dniu 28 sierpnia 2017 r. w C., woj. […], jako

funkcjonariusz publiczny - prokurator Prokuratury Rejonowej […] w C., wykonująca

obowiązki służbowe w Prokuraturze Rejonowej […] w C., bez upoważnienia osoby

kierującej ww. powszechną jednostką organizacyjną prokuratury, wbrew

zarządzeniu nr […] Prokuratora Rejonowego […] w C. z dnia 13 kwietnia 2017 r. w

sprawie podziału zadań oraz czynności kierownictwa i prokuratorów Prokuratury

Rejonowej […] w C., po wcześniejszym nawiązaniu połączeń telefonicznych z

ówczesnym Komendantem […] Komisariatu Policji w C. A. B. oraz prokurator X.1

Y.1 z Prokuratury Rejonowej [...] w C. i wymianie pomiędzy WW. osobami informacji

w przedmiocie udziału M. T. w zdarzeniu zaistniałym w nocy z 26 na 27 sierpnia

2017 r. w C., co do którego istniało uzasadnione podejrzenie, iż jest sprawcą

przestępstwa z art. 159 k.k. i względem którego czynności miały zostać wykonane

przez funkcjonariuszy Komisariatu […] Policji w C., przekroczyła swoje uprawnienia

w ten sposób, iż podjęła się bezpodstawnych działań polegających na przybyciu do

nienadzorowanego przez siebie ww. komisariatu i bez upoważnienia

bezpośredniego przełożonego zapoznała się z aktami sprawy o sygn. […]

dotyczącej ww. zdarzenia z udziałem M. T. a następnie wydała polecenie odnośnie

I ZO 98/22

7

sformułowania postanowień o przedstawieniu zarzutów oraz ich treści i poleciła

niezatrzymywanie sprawców przestępstwa, w tym M. T., będącego synem

prokuratora Prokuratury Rejonowej […] w C. X.1 Y.1 i prokuratora Prokuratury

Rejonowej […] w C. X.2 Y.2, pomimo zachodzącego względem sprawców

uzasadnionego podejrzenia popełnienia przez nich przestępstwa przeciwko życiu i

zdrowiu oraz obawy bezprawnego utrudnienia postępowania karnego, a tym

samym zachodzących względem sprawców podstaw do zastosowania środka

zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, co potwierdził Sąd

Okręgowy w C. stosując względem sprawców izolacyjny środek zapobiegawczy,a

następnie nie dopełniła swoich obowiązków i zataiła przed Prokuratorem

Rejonowym [...] w C. podjęte działania w Komisariacie […] Policji w C. i udzielone

funkcjonariuszom wytyczne, działając w ten sposób na szkodę interesu

publicznego, wyrażającego się w zaufaniu obywateli do bezstronności prokuratora i

stosowania obowiązujących przepisów prawa, równego traktowania obywateli oraz

w prawidłowym funkcjonowaniu prokuratury w wykonywaniu zadań w zakresie

ścigania przestępstw oraz stania na straży praworządności (k. 620-621).Sąd

Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 13 września 2024 r., sygn. akt […], utrzymał w

mocy zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt

[…].

Kierując się przedstawionymi motywami Sąd Najwyższy rozstrzygnął jak na

wstępie.

[M. T.]

[r.g.]