Klient banku przegrał w Sądzie Najwyższym spór o zadłużenie z kredytu obrotowego

Bank spółka akcyjna w W. wniosła o zasądzenie od A.Ł. kwoty 281 735,92 zł

wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 4 września 2019 r. do dnia zapłaty

liczonymi od kwoty 247 880,39 zł.

Wyrokiem z 23 lutego 2022 r. Sąd Okręgowy w Łodzi zasądził od pozwanego

na rzecz powódki kwotę 281 735,92 zł z umownymi odsetkami w wysokości

dwukrotności sumy stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych od kwoty

247 880,39 zł od dnia 4 września 2019 r. do dnia zapłaty (pkt 1) i rozstrzygnął

o kosztach procesu (pkt 2-4).

Wyrokiem z 23 czerwca 2022 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację (pkt I)

oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania odwoławczego (pkt II i III).

Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy

i przyjął je za własne. Zgodnie z tymi ustaleniami, istotnymi z punktu widzenia

rozpoznania skargi kasacyjnej, 1 marca 2017 r. powodowy bank zawarł z A.Ł. umowę

kredytu obrotowego […] nr […], na podstawie której udzielił pozwanemu kredytu

odnawialnego w ramach limitu kredytowego w kwocie 625 000 zł z przeznaczeniem

na finansowanie bieżącej działalności.

Spłata kapitału miała być dokonywana bez odrębnych dyspozycji

kredytobiorcy z pierwszych wpływów na rachunek. Okres wypowiedzenia i okres

spłaty kredytu upływał z dniem zakończenia okresu kredytowania,

czyli z dniem 28 lutego 2019 roku. Niespłacenie kredytu we wspomnianym terminie

powodowało, że po upływie okresu kredytowania niespłacona kwota staje

się zadłużeniem przeterminowanym i wymagalnym.

W czasie podpisywania umowy zachowanie pozwanego nie odbiegało

od normy i nie budziło żadnych wątpliwości co do jego poczytalności. Powódka

nie weryfikuje swoich klientów pod kątem zdrowia psychicznego z uwagi

na to, że nie ma kompetencji w tym zakresie. Pozwany wykazywał dużą wiedzę

II CSKP 1081/23

3

w kwestiach finansowych i prawnych związanych z prowadzoną przez niego

działalnością gospodarczą.

Pismem z 17 lipca 2019 r. powódka wezwała pozwanego do zapłaty kwoty

277 077,13 zł oraz dalszych należnych odsetek w terminie 7 dni od dnia doręczenia

pisma. Jednocześnie poinformowała pozwanego o możliwości zawarcia

porozumienia lub umowy ugody w sprawie spłaty zadłużenia.

Na dzień 4 września 2019 r. wysokość wymagalnego zadłużenia pozwanego

wynosiła 281 735,92 zł. Składają się na nią następujące kwoty: 247 880,39 zł tytułem

należności głównej, 33 855,53 zł tytułem odsetek od należności głównej naliczanych

do 3 września 2019 r. włącznie.

Ponadto powódka naliczała dalsze odsetki od kwoty głównej,

od 4 września 2019 r. do dnia zapłaty, według dwukrotności sumy stopy referencyjnej

Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych.

W dniu 12 września 2018 r. pozwany podjął leczenie psychiatryczne z powodu

ciężkiego epizodu depresyjnego. W chwili podjęcia leczenia choroba była w stanie

zaawansowanym, w związku z czym pozwany mógł chorować od około 5-10 lat.

Pozwany przejawiał zachowania autodestrukcyjne i miewał stany ograniczonej

poczytalności. W początkowej fazie leczenia stwierdzono epizod depresyjny. Finalnie

u pozwanego rozpoznano zaburzenia afektywne dwubiegunowe. W dniu zawierania

umowy kredytu pozwany nie znajdował się w stanie zaostrzenia choroby.

Jego ówczesny stan pozwalał na świadome i swobodne podejmowanie decyzji

oraz wyrażenie woli. Przyjmowane przez pozwanego leki związane z nadciśnieniem

i bólem dyskopatycznym - w przypadku przyjmowania ich zgodnie z zaleceniami

lekarza - nie wpływały na świadome i swobodne podejmowanie przez niego decyzji.

Od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi skargę kasacyjną wywiódł pozwany,

zaskarżając go w części, tj. w zakresie pkt I i II, zarzucając:

- naruszenie przepisów prawa procesowego: art. 385 k.p.c. w zw. z art. 386 § 4 k.p.c.;

art. 235 § 1, 2 i 3 k.p.c.;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 70 ust. 1 pr. bankowego;

art. 58 § 1 i 2 k.c.

II CSKP 1081/23

4

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy

Sądowi Apelacyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.

Powódka w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna pozwanego, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów

prawa procesowego wskazać należy, że uwzględnienie zarzutu naruszenia

art. 385 i art. 386 k.p.c. możliwe jest w razie uznania, iż uzasadnione są inne,

podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, a w konsekwencji właściwa jest ocena,

iż sąd drugiej instancji błędnie ocenił zasadność apelacji. Przepisy

art. 385 i 386 k.p.c. nie mogą stanowić samodzielnej podstawy służącej

do formułowania zarzutów naruszenia przepisów postępowania i jako podstawy

skargi wymagają konkretyzacji przez wskazanie przepisów postępowania, których

naruszenie doprowadziło do bezzasadnego oddalenia apelacji, zamiast

jej uwzględnienia (zob. wyrok SN z 15 stycznia 2025 r., II CNPP 2/23).

Skarżący ograniczył się do lakonicznych twierdzeń stanowiących zaledwie

polemikę z niekorzystnym dla niego rozstrzygnięciem Sądu drugiej instancji.

Nie skonkretyzował na czym miałoby polegać naruszenie przez Sąd Odwoławczy

powołanych przepisów postępowania.

W sprawie Sąd Apelacyjny w Łodzi nie dopuścił się także naruszenia

art. 235 k.p.c. Dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków

na piśmie zostało uregulowane i przewidziane przez ustawodawcę w art. 2711 k.p.c.

Jak wynika ze stanu faktycznego ustalonego w sprawie, wszyscy świadkowie złożyli

zeznania na piśmie. Specyfika przeprowadzania dowodu z przesłuchania świadka

na piśmie polega na uprzednim przygotowaniu pytań przez strony, dokładnie

tak jak miałoby się to odbyć na rozprawie. Świadek składa przyrzeczenie przez

podpisanie tekstu przyrzeczenia i podlega wszystkim obwarowaniom przewidzianym

przez przepisy procedury tak, jakby zeznawał na rozprawie. Ponadto dowód

z zeznań świadków, podobnie jak opinia biegłego, podlegały ocenie przez Sądy

meriti. Sąd ma możliwość żądania ustnych zeznań w przypadku jakichkolwiek

II CSKP 1081/23

5

wątpliwości. Na kanwie niniejszej sprawy zeznania świadków nie budziły wątpliwości

Sądu, który nie odmówił im waloru spontaniczności, autentyczności i prawdziwości.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazać należy,

że powodowy bank w trakcie zawierania umowy kredytu dochował wszystkich

formalności. Stosownie do art. 70 pr. bankowego zbadał zdolność kredytową

pozwanego, co jednoznacznie wynikało z pisemnych zeznań świadków. Nie ma racji

skarżący, że bank winien zweryfikować stan zdrowia pozwanego. Omawiany

obowiązek banku ma charakter publicznoprawny i polega na sprawdzeniu stanu

majątkowego kredytobiorcy. Powołany przepis nie ma żadnego odniesienia do sfery

prywatnej. W konsekwencji powodowy bank nie był władny badać stanu

świadomości pozwanego na czas zawierania umowy. Co więcej, z opinii biegłego

psychiatry wynikało, że wprawdzie pozwany cierpi na chorobę afektywną

dwubiegunową, jednakże w chwili podpisywania umowy i prowadzenia negocjacji

z dyrektorem Banku był świadomy i poczytalny.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c.,

skargę kasacyjną oddalił.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych.

O kosztach pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu orzeczono

stosownie do § 8 pkt 7 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa

albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez

radcę prawnego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 136).

Adam Doliwa

Jacek Grela

Ewa Stefańska

(P.H.)

[SOP]