Sędzia SN wyznaczony do innej izby bez zgody. Skład w sprawie nieprawidłowy

Postanowieniem z 7 listopada 2025 r. Sąd Najwyższy stwierdził, że w związku

z upływem okresu, na który wyznaczono sędziego Sądu Najwyższego Dawida

Miąsika do orzekania w Izbie Cywilnej Sądu Najwyższego bez jego zgody, skład tego

Sądu wyznaczony do rozpoznania niniejszej sprawy nie jest prawidłowy z uwagi na

niezgodność art. 35 § 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.

U. z 2021 r., poz. 154 ze zm.; dalej – „uSN”) - w zakresie wyznaczenia sędziego do

orzekania w innej izbie bez jego zgody - z art. 178 ust. 1 w związku z art. 180 ust. 2

oraz art. 2 Konstytucji RP, a także art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1

Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej

w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz

uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.; dalej –

„EKPCz”) oraz przedstawił akta sprawy Prezesowi Sądu Najwyższego kierującemu

pracą Izby Cywilnej Sądu Najwyższego celem wystąpienia do Pierwszego Prezesa

Sądu Najwyższego z wnioskiem o wyznaczenie sędziego Sądu Najwyższego

Dawida Miąsika do rozpoznania sprawy II CSKP 1489/22 za jego zgodą.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarządzeniem Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego nr 23/2023

z 15 lutego 2023 r. Sędzia Sądu Najwyższego Dawid Miąsik został wyznaczony bez

swojej zgody do orzekania w Izbie Cywilnej Sądu Najwyższego na czas określony

II CSKP 1489/22

3

od 1 kwietnia 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. Jako podstawę prawną zarządzenia

wskazano m.in. art. 35 § 3 uSN, zgodnie z którym „Sędzia może być wyznaczony

przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego do udziału w rozpoznaniu określonej

sprawy w innej izbie oraz, za zgodą sędziego, do orzekania na czas określony

w innej izbie. Wyznaczenie sędziego do orzekania w innej izbie, bez jego zgody,

może nastąpić na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy w roku. Po upływie okresu

wyznaczenia sędziego do orzekania w innej izbie, sędzia podejmuje czynności

w sprawach przydzielonych mu w tej izbie do ich zakończenia.”.

Na podstawie tego przepisu sędzia może zostać wyznaczony do orzekania

w innej izbie Sądu Najwyższego w jednej sprawie (jako członek składu

orzekającego wspierający sędziego sprawozdawcę albo jako sędzia

sprawozdawca) albo do rozpoznania nieokreślonej liczby spraw przydzielonych mu

w okresie wyznaczenia do orzekania na czas określony (zarówno za zgodą, jak

i bez zgody). Przepis nie określa żadnych przesłanek wyznaczenia do orzekania

w innej izbie ani warunków, na jakich to orzekanie ma się odbywać, ani warunków

wykonywania dotychczasowych obowiązków w izbie macierzystej w okresie

wyznaczenia. Regulacji takich nie zawierają też inne przepisy ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym ani przepisy rozporządzenia Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 lipca 2022 r. - Regulamin Sądu Najwyższego

(jednolity tekst: Dz. U. z 2024 r., poz. 806, dalej - „Regulamin SN”). Nie

unormowano w nich też podstawy prawnej dla przydzielenia sędziemu spraw

w innej izbie Sądu Najwyższego w okresie wyznaczenia.

W ocenie Sądu Najwyższego w niniejszym składzie art. 35 § 3 uSN,

w zakresie w którym upoważnia Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego - bez

jakichkolwiek przesłanek i warunków - do wyznaczenia sędziego Sądu Najwyższego

do orzekania w innej izbie bez jego zgody na czas określony oraz nakłada na

sędziego obowiązek podejmowania czynności w sprawach mu przydzielonych po

upływie okresu wyznaczenia, jest sprzeczny z art. 178 ust. 1 w związku z art. 180

ust. 2 i art. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 EKPCz.

Zgodnie z art. 35 § 1 uSN sędzia obejmuje stanowisko w konkretnej izbie

Sądu Najwyższego. Izba ta zostaje wskazana już na etapie udziału w procedurze

II CSKP 1489/22

4

konkursowej. Także uchwała KRS zawiera wniosek do Prezydenta RP o powołanie

danej osoby na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w konkretnej izbie tego

Sądu. Jest to uzasadnione specyfiką Sądu Najwyższego jako organu sprawującego

nadzór nad działalnością orzeczniczą sądów powszechnych według podziału

przedmiotowego. Zakłada to specjalizację sędziów orzekających w Sądzie

Najwyższym w określonych dziedzinach prawa, gdyż w przeciwnym razie nie jest

możliwe sprawne i skuteczne wykonywanie zadań Sądu Najwyższego określonych

w art. 183 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 pkt 1 uSN. Dlatego art. 35 § 2 uSN

pozwala na przeniesienie sędziego do innej izby przez PPSN tylko za jego zgodą.

Pamiętać przy tym należy, że wzajemna relacja między izbami Sądu Najwyższego,

chociaż wchodzą one w skład tego samego, jednego Sądu Najwyższego, jest

relacją zbliżoną do tej, która istnieje między dwoma różnymi sądami. Potwierdza to

m.in. utrwalona praktyka przekazywania spraw między izbami Sądu Najwyższego

na mocy postanowienia tego Sądu w razie stwierdzenia przez skład orzekający, że

sprawa należy do właściwości innej izby Sądu Najwyższego niż izba, do której

sprawa trafiła. Postanowienie takie zapada przy zastosowaniu art. 200 § 2 k.p.c.

i jako orzeczenie Sądu Najwyższego jest wiążące dla organów tego Sądu (w tym

Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego), eliminując przewidziany w art. 28 uSN

sposób postępowania przewidziany na wypadek sporu kompetencyjnego między

Prezesami Sądu Najwyższego co do właściwości Izb tego Sądu do załatwienia

danej sprawy. Trzeba brać również pod uwagę fakt, że Prezesi Sądu Najwyższego

kierujący pracami jego poszczególnych Izb, są - na gruncie ustawy z dnia 8 grudnia

2017 r. o Sądzie Najwyższym - odpowiednikami prezesów odrębnych Sądów,

czego potwierdzeniem jest nie tylko ustawowy zakres ich kompetencji, ale także

stosowanie m.in. w stosunku do nich - w kwestiach nieuregulowanych w ustawie

o Sądzie Najwyższym - z mocy art. 10 § 1 uSN Przepisów ustawy z 27 lipca 2001 r.

- Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 334 ze

zm.), co obejmuje w szczególności art. 22b § 2 zdanie trzecie tej ustawy.

W rezultacie sędziowie poszczególnych Izb Sądu Najwyższego objęci są

gwarancjami ochronnymi przewidzianymi w art. 180 Konstytucji RP.

Zdaniem Sądu Najwyższego w obecnym składzie, wyznaczenie sędziego do

orzekania na czas określony w innej izbie Sądu Najwyższego bez jego zgody

II CSKP 1489/22

5

prowadzi do naruszenia zasady niezawisłości sędziów (art. 178 ust. 1 Konstytucji

RP), zasady nieprzenoszalności sędziów (art. 180 ust. 2 Konstytucji RP) oraz

godności urzędu w zakresie warunków pracy.

Wyznaczenie takie skutkuje zmianą zakresu obowiązków sędziego Sądu

Najwyższego. O ile za dopuszczalne można uznać wyznaczenie - za zgodą

sędziego - do orzekania w konkretnej sprawie, ewentualnie także wyznaczenie do

orzekania w konkretnej sprawie bez zgody sędziego, jeżeli sprawa ta mieści się

w zakresie jego specjalizacji zawodowej ze względu na związki z materią należącą

do właściwości izby w której objął stanowisko (z zastrzeżeniem, że - jak wskazano

powyżej – ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym ani Regulamin SN

nie zawierają podstawy prawnej do przydzielenia takiemu sędziemu sprawy do

rozpoznania w charakterze sprawozdawcy), o tyle zmiana zakresu obowiązków

polegająca na wyznaczeniu do rozpoznania spraw o przedmiocie, który do tej

materii nie należy, narusza stabilność zawodową sędziego Sądu Najwyższego i nie

pozwala wykorzystać wiedzy i kompetencji w sposób służący dobru wymiaru

sprawiedliwości i zapewnieniu stronom prawa do sądu w ujęciu merytorycznym.

Ponadto, zgodnie z art. 180 ust. 2 Konstytucji RP, przeniesienie sędziego na

inne stanowisko jest możliwe tylko w przypadkach określonych w ustawie.

Tymczasem art. 35 § 3 uSN normuje jedynie kompetencję Pierwszego Prezesa

Sądu Najwyższego do wyznaczenia sędziego do orzekania w innej Izbie Sądu

Najwyższego, ale nie określa żadnych warunków ani przesłanek skorzystania

z niej. Regulacja wynikająca z art. 35 § 3 uSN może prowadzić do wielokrotnego

wyznaczenia tego samego sędziego Sądu Najwyższego do rozpatrywania szeregu

spraw w innej izbie przez czas nieokreślony, skoro sędzia ma podejmować

czynności w sprawach przydzielonych mu do orzekania w okresie wyznaczenia

także po upływie okresu wyznaczenia. Ze względu na deficyt treści normatywnej

przepis ten pozwala także na cykliczne wyznaczanie sędziego do orzekania w innej

izbie na okres sześciu miesięcy po upływie kolejnych sześciu miesięcy orzekania

w izbie macierzystej. Ma to taki sam efekt, jakby sędzia został na stałe przeniesiony

do innej izby bez swojej zgody, do czego ani Konstytucja RP, ani przepisy ustawy

z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym nie upoważniają Pierwszego

Prezesa Sądu Najwyższego. Łamie to zasadę nieprzenoszalności sędziów

II CSKP 1489/22

6

statuowaną w art. 180 ust. 2 Konstytucji RP ze względu na brak przesłanek

określających sytuacje, kiedy oraz na jakich warunkach przedmiotowe wyznaczenie

może nastąpić.

Co więcej, art. 35 § 3 uSN nie ogranicza uznaniowości Pierwszego Prezesa

Sądu Najwyższego, co pozwala mu na szykanowanie sędziego, który wydaje

orzeczenia krytycznie oceniane przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, co

z kolei godzi w zasadę niezawisłości sędziego określoną w art. 178 ust. 1

Konstytucji RP. Wyznaczenie do orzekania w innej izbie bez zgody sędziego

narusza zasadę niezawisłości sędziowskiej, ponieważ może nakłaniać sędziego do

podejmowania takich czynności orzeczniczych, które nie spotkają się z negatywną

oceną Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego (na ryzyko takie wskazano

w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Eueropejskiej z 6 października 2021 r., C-

487/19 W. Ż., EU:C:2021:798 w odniesieniu do przeniesienia między wydziałami

tego samego sądu).

W dalszej kolejności Sąd Najwyższy w obecnym składzie uwzględnił, że

wyznaczenie do orzekania w innej izbie bez zgody sędziego na czas określony na

podstawie art. 35 § 3 uSN prowadzi do naruszenia prawa do sądu w rozumieniu art.

45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPCz, ponieważ obniża ogólny standard

prawa do sądu z perspektywy obywatela przez pominięcie aspektu

kompetencyjnego. Sąd właściwie obsadzony to także sąd kompetentny w danej

dziedzinie.

Ponadto przepis art. 35 § 3 uSN, w zakresie w jakim zawiera unormowania

odnoszące się do różnych i wzajemnie wykluczających się sytuacji opisanych

powyżej, narusza zasady poprawnej legislacji, a przez to art. 2 Konstytucji RP.

Sąd Najwyższy podziela stanowisko, zgodnie z którym zawarty w art. 35 § 3

zd. 3 uSN nakaz podejmowania przez sędziego Sądu Najwyższego wyznaczonego

do orzekania w innej izbie tego Sądu – po upływie okresu tego wyznaczenia -

czynności w sprawach przydzielonych mu w tej izbie do ich zakończenia odnosi się

wyłącznie do wypadku, gdy wyznaczenie to nastąpiło za zgodą sędziego. Tylko

taka wykładnia omawianego przepisu prowadzi do wyinterpretowania z niego

normy zgodnej z art. 178 ust. 1 oraz art. 180 ust. 2 Konstytucji RP, ograniczając do

II CSKP 1489/22

7

minimum stopień ingerencji art. 35 § 3 uSN w zasadę niezawisłości sędziowskiej

i zasadę nieprzenoszalności sędziego. Za taką wykładnią przemawia również

wzgląd na znaczenie zgody sędziego na wyznaczenie go do orzekania w innej

izbie. Zgoda taka sama w sobie stanowi przejaw takiego ograniczenia, a jej

udzielenie przez sędziego na wyznaczenie do orzekania w innej izbie może

uzasadniać również obowiązek dokonywania, po upływie okresu wyznaczenia,

czynności w sprawach przydzielonych mu w wyznaczonej izbie do czasu ich

zakończenia. Zdaniem Sądu Najwyższego w obecnym składzie, nakaz

podejmowania przez sędziego czynności po zakończeniu wyznaczenia

w przydzielonych mu sprawach do ich zakończenia zachowuje aktualność, gdy

sędzia najpierw wyraził zgodę na wyznaczenie, a następnie ją wycofał (do czego

jest w pełni uprawniony) przed zakończeniem wyznaczenia. Z przedstawionych

powyżej względów spośród dwóch wariantów przejściowego wyznaczenia sędziego

do orzekania w innej izbie przewidzianych w art. 35 § 3 uSN (wyznaczenie za

zgodą sędziego i wyznaczenie bez zgody sędziego) za podstawowy uznać należy

wariant wyznaczenia sędziego za jego zgodą i przyjmować, że to tylko w tym

wariancie dopuszczalne jest nałożenie na sędziego powinności podejmowania

czynności w przydzielonych mu sprawach po upływie czasu wyznaczenia do ich

zakończenia.

Przepis art. 35 § 3 uSN, przewidując wyznaczenie sędziego do orzekania

w innej izbie za jego zgodą, wskazuje, że może to nastąpić na „czas określony”,

a w przypadku wyznaczenia do orzekania w innej izbie bez zgody sędziego stanowi

o okresie wyznaczenia nie dłuższym niż 6 miesięcy w roku. Należy jednak

pamiętać, że słowo „czas” stanowi również synonim słowa „okres”, wobec czego

zdanie trzecie w art. 35 § 3 uSN posługujące się sformułowaniem „po upływie

okresu wyznaczenia” obejmuje w istocie wypadek upływu czasu, na który nastąpiło

wyznaczenie za zgodą sędziego.

Jest przy tym oczywiste, że w zdaniu pierwszym w § 3 art. 35 uSN użyte

zostało słowo „czas” w znaczeniu „okres” ze względów językowych (uniknięcie

niezręcznej zbitki pojęciowej „określony okres”). Odmienne podejście do

wykładni art. 35 § 3 uSN zakładające, że powinność podejmowania czynności

przez sędziego po zakończeniu wyznaczenia go do orzekania w innej izbie

II CSKP 1489/22

8

rozciąga się także na takie wyznaczenie go bez jego zgody, powodowałaby, że

przepis ten jawiłby się jako oczywiście niezgodny z przepisami Konstytucji RP

gwarantującymi niezawisłość sędziowską (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP) oraz

nieprzenoszalność sędziego do innego sądu bez orzeczenia sądu (art. 180 ust.

2 Konstytucji RP). Interpretacja taka stwarzałaby również okazję do oczywistych

nadużyć mogących polegać przykładowo na tym, że w okresie wyznaczenia

sędziego do orzekania w innej izbie bez jego zgody przydzielono by mu tak dużą

liczbę spraw, że podejmowanie w nich czynności do ich zakończenia po upływie

czasu wyznaczenia wypełniałoby całkowicie jego możliwości orzecznicze i tym

samym uniemożliwiałoby mu wykonywanie czynności w jego macierzystej izbie po

zakończeniu wyznaczenia. Ryzyko takie istnieje, gdyż w art. 35 uSN brak

ustawowych regulacji co do przydzielania spraw sędziemu wyznaczonemu do

orzekania w innej izbie.

W związku z tym, wobec faktu, że sędzia Sądu Najwyższego Dawid Miąsik

miałby orzekać w niniejszej sprawie już po upływie czasu, na który wyznaczono go

do orzekania w Izbie Cywilnej Sądu Najwyższego, należało przyjąć, że nie jest on

uprawniony do orzekania w niniejszej sprawie w Izbie Cywilnej.

Do odmiennego wniosku należałoby dojść tylko wtedy, gdyby Pierwszy

Prezes Sądu Najwyższego wydał zarządzenia o wyznaczeniu sędziego do

rozpoznania niniejszej sprawy zgodnie z art. 35 § 3 zd. 1 uSN, do czego jednak

przed wydaniem niniejszego postanowienia nie doszło.

Gdyby sędzia Sądu Najwyższego Dawid Miąsik zdecydował się orzekać w

niniejszej sprawie bez takich zarządzeń, skutkowałoby to nieważnością

postępowania przed Sądem Najwyższym stanowiącą podstawę jego wznowienia,

o której mowa w art. 401 pkt 1 in principio k.p.c.

Mimo że Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego zarówno przed, jak i po

wydaniu zarządzenia nr 23/2023, nie występował do sędziego Sądu Najwyższego

Dawida Miąsik o wyrażenie zgody na wyznaczenie do rozpoznania spraw w Izbie

Cywilnej Sądu Najwyższego oraz niezależnie od tego, czy sprawy wyznaczone

w wykonaniu tego zarządzenia mieszczą się w zakresie kompetencji

merytorycznych tego sędziego, z uwagi na troskę o interes stron oraz dobro

II CSKP 1489/22

9

wymiaru sprawiedliwości, sędzia Sądu Najwyższego Dawid Miąsik wyraził w trakcie

posiedzenia zgodę na rozpoznanie przydzielonych mu spraw. Zgoda taka –

w obliczu niekonstytucyjności art. 35 § 3 uSN - nie jest jednak wystarczająca do

uznania składu sądu ukonstytuowanego na podstawie samego zarządzenia

Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego nr 23/2023 za skład sądu ustanowiony

zgodnie z ustawą, dlatego konieczne jest według Sądu Najwyższego w obecnym

składzie zainicjowanie przez Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby

Cywilnej procedury wyznaczenia sędziego Sądu Najwyższego Dawida Miąsik do

orzekania w tej konkretnej sprawie za jego zgodą.

W tych okolicznościach należało przyjąć, że skład Sądu Najwyższego

wyznaczony do rozpoznania niniejszej sprawy był nieprawidłowy i zachodzi

konieczność jego zmiany, celem zapewnienia jego zgodności z przepisami prawa.

Z tych względów, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Roman Trzaskowski

Dawid Miąsik

Karol Weitz

(K.L.)

[r.g.]