Czwartek Wydanie nr 40

Sygnatura akt
II CSKP 197/23
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna Wydział II
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
7 listopada 2025 r.
Rozstrzygnięcie
Orzeczenie uchylone
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

Wierzyciel spółki pozywa byłego prezesa o 33 tys. zł. SN uchylił wyrok oddalający pozew

Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania

Spór

Powód, wierzyciel spółki M., domagał się od jej byłego prezesa, pozwanego T.H., zapłaty długu spółki z umowy z 27 czerwca 2016 r. Pozwany przekonywał, że nie ponosi winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.

Ustalenia sądu

Sąd Rejonowy ustalił, że pozwany pełnił funkcję prezesa do 19 lipca 2016 r., a egzekucja przeciwko spółce została umorzona z powodu bezskuteczności. Sądy uznały, że powód nie wykazał, iż umowa sprzedaży wody została zawarta w czasie pełnienia funkcji przez pozwanego.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z 23 marca 2022 r. w punktach I i II i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania.

Dlaczego

Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy błędnie rozłożył ciężar dowodu, ponieważ to pozwany musiał udowodnić brak podstaw do złożenia wniosku o upadłość w czasie pełnienia funkcji. Brak dowodów nie mógł zostać zaliczony na korzyść pozwanego.

Dla firm

Członek zarządu, który chce uwolnić się od odpowiedzialności za długi spółki, musi sam udowodnić brak swojej winy w niezłożeniu wniosku o upadłość. Brak dokumentacji finansowej spółki nie działa na niekorzyść wierzyciela.

Więcej o sprawie

Spółka nie zapłaciła za usługi z lipca 2016 r., a egzekucja z jej majątku okazała się bezskuteczna. Pozwany twierdził, że w czasie pełnienia funkcji prezesa nie było podstaw do wniosku o upadłość.

Konsekwencją tego stanu rzeczy jest to, że niemożność poczynienia stanowczych ustaleń co do kondycji finansowej M. w miarodajnym czasie, spowodowana brakiem dokumentacji finansowej, nie może działać na niekorzyść powoda.

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Rozstrzygnięcie
Orzeczenie uchylone
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Cywilna Wydział II
Sygnatura
II CSKP 197/23

Treść orzeczenia około 16 minut czytania

II CSKP 197/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

7 listopada 2025 r.

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

SSN Paweł Grzegorczyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

SSN Marta Romańska

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 7 listopada 2025 r. w Warszawie

skargi kasacyjnej C. w K.

od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie

z 23 marca 2022 r., XII Ga 482/21,

w sprawie z powództwa C. w K.

przeciwko T.H.

o zapłatę,

uchyla zaskarżony wyrok w punkcie I i II i w tym zakresie

przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Krakowie, do

ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Grzegorz Misiurek

Paweł Grzegorczyk

Marta Romańska

(K.G.)

Uzasadnienie

II CSKP 197/23

2

Wyrokiem z dnia 1 lutego 2021 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia

w Krakowie zasądził od pozwanego T.H. na rzecz powoda C. kwotę 33 137,33 zł z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 29 003,17 zł od dnia 26

lutego 2019 r. do dnia zapłaty (pkt I); oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt

II) i orzekł o kosztach postępowania (pkt III).

Sąd ustalił, że w dniach od 26 lipca 2016 r. do 31 lipca 2016 r. w K. odbywały

się 31. Ś.. W dniach od 30 do 31 lipca 2016 r. wydarzenia odbywały się w B.. W dniu

27 czerwca 2016 r. powód podpisał z M. Sp. z o.o. (KRS […], dalej – „M.” lub „S.”),

reprezentowaną przez prokurenta samoistnego M.K., umowę o współpracę

w zakresie udostępnienia stref sprzedażowych podczas Ś. 2016. Powód zobowiązał

się do: „a. użyczenia znaku graficznego C. eksponowanego na strefie żywności

będącej własnością M., znajdującej się w B.; b. rekomendowania w/w strefy jako

punktu wyżywienia dla pracowników firm zajmujących się przygotowaniem strefy Ś.

w B. na obchody Ś. 2016 (w tym zaaranżowania spotkania z tymi firmami)”. M.

zobowiązała się natomiast do sprzedaży wody mineralnej […] o pojemności 0,5 l, na

zasadach wyłączności, w strefie Ś. w B. i wprowadzenia wody […], na zasadach

wyłączności, do wszystkich innych stref żywieniowych będących własnością M. (§

2.2). W umowie ustalono, że tytułem realizacji wskazanych działań powód otrzyma

jednorazowo wynagrodzenie w wysokości 10 000 zł netto przed rozpoczęciem

obchodów, płatne w ciągu 7 dni od daty wystawienia faktury, nie później niż do 25

lipca 2016 r., a także jednorazowo w wysokości 10 000 zł netto po zakończeniu

obchodów, płatne w ciągu 7 dni od daty wystawienia faktury.

Na podstawie umowy wystawiono dwie faktury VAT:

a) nr […] z dnia 28 lipca 2016 r. z terminem płatności na dzień 11 sierpnia

2016 r., na kwotę 20 404,22 zł, z tytułu dostawy 25 920 sztuk butelek wody; „data

dostawy/wykonania usługi: 2016-07-26”;

b) nr […]1 z dnia 30 lipca 2016 r. z terminem płatności na dzień

6 sierpnia 2016 r., na kwotę 24 600 zł, z tytułu udostępnienia stref sprzedażowych.

Pismem z dnia 15 lipca 2016 r. pozwany przesłał do prokurenta M.

oświadczenie o „odstąpieniu od powierzonej funkcji prezesa zarządu”. W dniu

19 lipca 2016 r. pozwany rozwiązał umowę o pracę zawartą w dniu 10 grudnia

II CSKP 197/23

3

2015 r. z M. reprezentowaną przez prokurenta M.K.. Pozwany pełnił funkcję prezesa

zarządu M. od 21 listopada 2015 r. do 19 lipca 2016 r.

Sprawy związane z umowami zawieranymi przez M. prowadził prokurent M.K.,

którego powołał pozwany. Od końca maja 2016 r. pozwany nie interesował się

sprawami M., ponieważ poświęcał czas rodzinie i nowonarodzonemu synowi.

Za okres od 23 lipca 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. M. poniosła stratę netto w

wysokości 56 581,73 zł. Po obchodach Ś. sytuacja finansowa M. jeszcze bardziej się

pogorszyła, gdyż M. zamówiła dużo towaru, który nie został sprzedany.

Nakazem zapłaty z dnia 7 maja 2018 roku, sygn. akt IX GNc 599/18, Sąd

Okręgowy w Krakowie nakazał M. zapłatę na rzecz powoda kwoty 45 004,22 zł wraz

z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 24 600 zł od dnia

7 sierpnia 2016 r. do dnia zapłaty i od kwoty 20 404,22 zł od dnia 12 sierpnia 2016 r.

do dnia zapłaty oraz kwoty 2953 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. W dniu 6 lipca

2018 r. nakazowi zapłaty nadano klauzulę wykonalności. Postępowanie egzekucyjne

prowadzone przeciwko M. z wniosku strony powodowej zostało umorzone z uwagi

na bezskuteczność egzekucji postanowieniem z dnia 11 października 2018 r. Koszty

postępowania egzekucyjnego ustalono na łączną kwotę 161,16 zł, w tym wydatki

gotówkowe na kwotę 86,54 zł.

Pismem z dnia 13 listopada 2018 r. pozwany jako prezes zarządu M. został

wezwany do zapłaty kwoty 56 594,36 zł, na którą składały się kwoty zasądzone

nakazem zapłaty wraz ze skapitalizowanymi odsetkami oraz kosztami postępowania

sądowego i egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania.

Zdaniem Sądu Rejonowego powództwo zasługiwało na uwzględnienie

w części. Sąd przywołał art. 299 § 1 i 2 k.s.h. i art. 6 k.c., stwierdzając, że strona

powodowa wykazała wierzytelność względem M., która to wierzytelność została

stwierdzona tytułem wykonawczym. Wskazał, że z ustalonego stanu faktycznego

wynikało, iż sytuacja finansowa M. była zła już na koniec 2015 r.; M. odnotowała

wówczas stratę w kwocie kilkudziesięciu tysięcy złotych, a jej wspólnik musiał udzielić

jej pożyczek. Pozwany nie wykazał natomiast, aby w okresie, w którym pełnił funkcję

prezesa zarządu, nie zachodziły podstawy ogłoszenia upadłości M., w szczególności

II CSKP 197/23

4

nie przedstawił w tej materii żadnych dokumentów. Bez znaczenia jest przy tym fakt,

że pozwany nie interesował się sprawami M. ze względu na sytuację rodzinną.

Za częściowo zasadny Sąd uznał jednak zarzut, że w czasie pełnienia funkcji

prezesa zarządu M. przez pozwanego nie powstała cała wierzytelność wskazana w

tytule wykonawczym, lecz tylko jej część. Pozwany pełnił funkcję prezesa zarządu M.

w chwili zawierania umowy z dnia 27 czerwca 2016 r. i na podstawie tej umowy

powstało po stronie M. zobowiązanie do zapłaty kwoty 24 600 zł z tytułu

udostępnienia znaku graficznego i rekomendowania strefy żywieniowej.

W okolicznościach sprawy brak natomiast podstaw do przyjęcia, iżby umowa

sprzedaży wody, dostarczonej w dniu 26 lipca 2016 r., została zawarta do dnia 19

lipca 2016 r., tj. w czasie pełnienia przez pozwanego funkcji prezesa zarządu M..

Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na powodzie. Ostatecznie zasądzona

kwota wynikała zatem z uwzględnienia kwoty głównej zobowiązania M. w kwocie

24 600 zł i zobowiązań ubocznych.

Sąd Okręgowy w Krakowie, wyrokiem z dnia 23 marca 2022 r., na skutek

apelacji obu stron, w pkt I zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że nadał mu

brzmienie: „oddala powództwo i zasądza od strony powodowej na rzecz pozwanego

koszty procesu w kwocie 5417 zł”; w pkt II orzekł o kosztach postępowania

apelacyjnego; w pkt III oddalił apelację strony powodowej.

Odnosząc się do apelacji powoda, Sąd Okręgowy podzielił pogląd Sądu

Rejonowego, że powód nie dowiódł, aby umowa sprzedaży wody została zawarta

w czasie pełnienia przez pozwanego funkcji prezesa zarządu M..

Co do apelacji pozwanego, Sąd Okręgowy podniósł, że w art. 299 § 2 k.s.h.

ustawodawca przyjął możliwość zwolnienia członka zarządu z odpowiedzialności

za zobowiązania spółki, jeżeli nie ponosi on winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie

upadłości. W ocenie Sądu Okręgowego, taki przypadek wystąpił w okolicznościach

sprawy. Całokształt materiału dowodowego wskazywał bowiem na brak okoliczności

zobowiązujących zarząd M. do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości do dnia 19

lipca 2016 r., czyli do dnia, do którego pozwany pełnił funkcję w zarządzie.

Z żadnych dowodów, nawet pośrednich, nie można wyciągnąć wniosku, by M.

II CSKP 197/23

5

w okresie tym posiadała niespłaconych wierzycieli albo by jej majątek nie wystarczał

na istniejące wówczas wierzytelności.

W przekonaniu Sądu Okręgowego, pozwanego nie może też obciążać

okoliczność, że M., w czasie, kiedy pozwany nie był już członkiem zarządu, a na

dodatek niezwłocznie po obchodach Ś., została sprzedana i wydano nabywcy

wszystkie dokumenty, w związku z czym przeprowadzenie dowodu przez

pozwanego jest wykluczone. Sąd uznał, że nie można domagać się, aby pozwany

przeprowadził w sprawie dowód niemożliwy, a w braku jego przeprowadzenia ponosił

związane z tym konsekwencje. Wobec braku dowodów na okoliczność, by zachodziły

przesłanki do złożenia w owym czasie przez zarząd wniosku o ogłoszenie upadłości

M., Sąd Okręgowy uznał, że pozwany wykazał, iż nie ponosi winy w niezłożeniu

ewentualnego wniosku o ogłoszenie upadłości.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł powód, zaskarżając orzeczenie

w części, tj. w zakresie pkt I i pkt II, zarzucając naruszenie art. 6 k.c. w związku z art.

299 § 1 k.s.h.; art. 299 § 1 k.s.h.; art. 299 § 2 k.s.h.; art. 382 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzucając naruszenie art. 382 k.p.c. powód wywodził, że Sąd Okręgowy

wadliwie nie uwzględnił części materiału dowodowego w postaci złożonych do akt

sprawy dokumentów, które – w ocenie powoda – wskazywały na to, że Sądy meriti

błędnie ustaliły końcową datę pełnienia przez pozwanego funkcji prezesa zarządu

M..

Zgodnie z art. 382 k.p.c. sąd drugiej instancji orzeka nie tylko na podstawie

materiału zebranego w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, lecz także

w postępowaniu apelacyjnym. Przepis ten przesądza, że sąd drugiej instancji,

podobnie jak sąd pierwszej instancji, dysponuje kompetencjami w zakresie

gromadzenia materiału procesowego i dokonywania własnych ustaleń faktycznych

(por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego (zasada prawna) z dnia

31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008, nr 6, poz. 55). Mając na względzie

ogólny, kierunkowy charakter tego przepisu, kasacyjny zarzut jego naruszenia może

okazać się skuteczny tylko wtedy, gdy zostanie powiązany z zarzutem naruszenia

przepisu prawa procesowego dotyczącego konkretnych reguł postępowania

II CSKP 197/23

6

apelacyjnego, z wyłączeniem jednak przepisów objętych zakazem wynikającym z art.

3983 § 2 k.p.c. Odstępstwo od tej zasady przyjęto w orzecznictwie tylko wówczas,

gdyby skarżący wykazał, że sąd drugiej instancji w istocie pominął część „zebranego

materiału” (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 sierpnia 2018 r., I CSK

556/17 i powołana tam judykatura). O pominięciu takim można jednak mówić tylko

wtedy, gdy prawidłowo zgromadzone dowody, których zaniechanie oceny jest

przedmiotem zarzutu, dotyczą twierdzeń faktycznych (faktów) wprowadzonych

do postępowania przez stronę skarżącą zgodnie z przepisami prawa procesowego,

w tym zwłaszcza z uwzględnieniem ogólnego ciężaru wspierania procesu

spoczywającego na stronach na podstawie art. 6 § 2 k.p.c.

W okolicznościach sprawy Sąd Rejonowy uznał za bezsporne, że pozwany

sprawował funkcję członka zarządu do dnia 19 lipca 2016 r. Powód w apelacji nie

kwestionował tego stanowiska, w szczególności nie podnosił twierdzeń związanych

z datą doręczenia pozwanemu uchwały odwołującej go ze stanowiska prezesa

zarządu, jak również, jakoby funkcja ta ustała dopiero w dniu 25 lipca 2016 r.

W konsekwencji powód nie może skutecznie zarzucać Sądowi Okręgowemu

pominięcia dowodów, które miałyby służyć dowiedzeniu takich okoliczności.

Jakkolwiek skarżący nie powoływał się na art. 2432 k.p.c., należało przy tym wyjaśnić,

że regulacja ta nie oznacza, iżby sąd był zobligowany oceniać składające się na

materiał dowodowy dokumenty pod kątem wszelkich możliwych faktów, które

hipotetycznie mogą wynikać z ich treści. Przepis ten – zwalniając sąd od

konieczności wydawania postanowienia dowodowego w razie dopuszczenia dowodu

z dokumentu – nie uchyla spoczywającego na stronach ciężaru powoływania

twierdzeń faktycznych. Dokument znajdujący się w aktach sprawy stanowi zatem

dowód bez konieczności wydawania przez sąd postanowienia, lecz tylko w zakresie

związanej z nim tezy dowodowej, tj. podniesionych przez stronę twierdzeń, które

strona zamierza udowodnić przy pomocy konkretnego dokumentu.

Nie można było również podzielić zarzutu naruszenia art. 299 k.s.h. w zakresie,

w jakim dotyczył odpowiedzialności pozwanego za zobowiązanie wynikające

z umowy sprzedaży wody i polegał na twierdzeniu, że Sąd Okręgowy błędnie przyjął

brak odpowiedzialności pozwanego za zobowiązanie, które stało się wymagalne

po czasie, w którym pozwany pełnił funkcję prezesa zarządu. Stanowisko Sądów

II CSKP 197/23

7

meriti w tej materii, negujące odpowiedzialność pozwanego za to zobowiązanie,

nie wynikało bowiem z tego, że stało się ono wymagalne po upływie czasu, w którym

pozwany sprawował funkcję prezesa zarządu, lecz z tego, że powód nie udowodnił,

iż do zawarcia umowy sprzedaży wody, a więc powstania długu – choćby jeszcze

niewymagalnego – w zakresie zapłaty ceny, doszło w czasie, w którym pozwany

pełnił tę funkcję.

Sąd Rejonowy wskazał w tej mierze, odwołując się do przeprowadzonych

w sprawie dowodów osobowych, że nie dawały one podstaw do przyjęcia, aby

w czasie sprawowania przez pozwanego funkcji prezesa zarządu doszło

do uzgodnienia ilości wody, mającej stanowić przedmiot sprzedaży, jak i jej ceny,

a dostawa wody miała miejsce już po dniu 19 lipca 2016 r. Sąd Okręgowy,

podzielając tę ocenę, wyjaśnił, że w umowie z dnia 27 czerwca 2016 r. nie określono

essentialia negoti umowy sprzedaży. Przeciwne twierdzenia powoda podniesione

w skardze kasacyjnej, wskazujące na wcześniejsze zaciągnięcie zobowiązania

wymagalnego w przyszłości, przy jednoczesnym braku zarzutu naruszenia

art. 65 § 2 k.c., stanowiły jedynie niedopuszczalną na etapie postępowania

kasacyjnego polemikę z podstawą faktyczną zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 §

2 k.p.c.).

Zasadny okazał się natomiast zarzut naruszenia art. 6 k.c. w związku z art.

299 § 1 i art. 299 § 2 k.s.h. w kontekście oceny ciężaru dowodu w zakresie

okoliczności zwalniających członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania

spółki.

Ciężar dowodu w znaczeniu obiektywnym (materialnym) pozwala sądowi na

rozstrzygnięcie sprawy, mimo braku dostatecznej pewności co do prawdziwości

twierdzeń faktycznych jednej ze stron (non liquet). Decyduje on, której ze stron

powinny dotyczyć konsekwencje niemożności wykazania w postępowaniu

dowodowym konkretnego faktu lub zespołu faktów z takim stopniem

prawdopodobieństwa, który pozwalałby je uznać za udowodnione i objąć podstawą

faktyczną rozstrzygnięcia. Stosowanie reguły rozkładu ciężaru dowodu ma charakter

następczy względem postępowania dowodowego i aktualizuje się na etapie oceny

jego wyników. Wyrazem rozumianego w ten sposób ciężaru dowodu jest art. 6 k.c.,

II CSKP 197/23

8

według którego spoczywa on na osobie, która z konkretnego faktu wywodzi skutki

prawne (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2019 r., IV CSK 574/17

i z dnia 16 września 2022 r., II CSKP 358/22).

Wykładnikiem oceny, która ze stron wywodzi z konkretnego faktu skutki

prawne, są normy prawne wyznaczające treść merytorycznych rozstrzygnięć

sądowych. W miarodajnym z punktu widzenia okoliczności sprawy art. 299 k.s.h.

ustawodawca rozłożył ciężar dowodu w ten sposób, że powinność udowodnienia

okoliczności określonych w art. 299 § 2 k.s.h. spoczywa na członku zarządu (por.

wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2002 r., IV CKN 793/00, OSNC 2003,

nr 2, poz. 22, z dnia 30 czerwca 2005 r., IV CK 740/04, z dnia 25 sierpnia 2016 r.,

V CSK 699/15, OSNC-ZD 2018, nr B, poz. 5). Taki rozkład ciężaru dowodu,

wynikający jasno z treści przepisu, z jednej strony wzmacnia pozycję wierzyciela

spółki, ułatwiając dochodzenie odpowiedzialności od członków zarządu za jej

zobowiązania, z drugiej zaś koresponduje ze spostrzeżeniem, że to członkowie

zarządu dysponują, względnie powinni dysponować wiedzą co do kondycji

ekonomicznej spółki i czasu właściwego do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

W konsekwencji, jeżeli powód udowodni zobowiązanie spółki

i bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce (art. 299 § 1 k.s.h.), to pozwany członek

zarządu, chcąc zwolnić się od odpowiedzialności, musi udowodnić, że ma miejsce

jedna z okoliczności określonych w art. 299 § 2 k.s.h., w okolicznościach sprawy –

że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie było związane z jego

zawinieniem. Dowód taki może w szczególności polegać na wykazywaniu,

że w czasie, w którym pozwany pełnił funkcję członka zarządu, nie było podstaw do

ogłoszenia upadłości, co wyklucza przypisanie członkowi zarządu nienależytej

staranności w związku z niezłożeniem wniosku (por. także wyroki Sądu Najwyższego

z dnia 28 września 1999 r., II CKN 608/98, OSNC 2000, nr 4, poz. 67 i z dnia

14 lutego 2003 r., IV CKN 1779/00, OSNC 2004, nr 5, poz. 76, w których wykazanie

tej okoliczności zrównano z sytuacją, w której wniosek o ogłoszenie upadłości został

złożony w terminie), względnie iż – mimo że istniały wówczas podstawy ogłoszenia

upadłości – pozwanemu z innych przyczyn nie można przypisać winy z tytułu

niezłożenia wniosku, z uwzględnieniem należytej staranności wymaganej od członka

zarządu spółki kapitałowej (art. 2091 § 2 k.s.h.). Ewentualny brak możliwości

II CSKP 197/23

9

ustalenia relewantnych w tej materii faktów (non-liquet) obciąża członka zarządu

i wyklucza możliwość przyjęcia, że uwolnił się on od odpowiedzialności.

Wychodząc z tych założeń, motywy zaskarżonego wyroku nie pozwalały

uznać, że Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował art. 299 § 1 i 2 k.s.h.

z uwzględnieniem wynikającej z tego przepisu reguły rozkładu ciężaru dowodu.

Sąd Okręgowy wskazał w szczególności, że wobec „sprzedaży Spółki”

po obchodach Ś. nie było możliwości poczynienia ustaleń co do faktycznej sytuacji

finansowej M. w drugim półroczu 2016 r., że fakt straty bilansowej i zaciągnięcia

pożyczek nie świadczy o okolicznościach uzasadniających złożenie wniosku o

ogłoszenie upadłości, jak również, że trudno ze złożonych w sprawie zeznań świadka,

z racji ich skąpego i niepewnego charakteru, wyciągnąć wniosek, iż w miarodajnym

okresie występowały okoliczności uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie

upadłości. Konkludując, Sąd wskazał m.in., że brak było dowodów pozwalających na

wyciągnięcie wniosku, iż do dnia 19 lipca 2016 r. wystąpiły okoliczności

uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.

Wywody te wskazują jednoznacznie, że podłożem oddalenia powództwa Sąd

Okręgowy uczynił brak dowodów, które potwierdzałyby, iż w okresie pełnienia przez

pozwanego funkcji prezesa zarządu powstały okoliczności uzasadniające złożenie

wniosku o ogłoszenie upadłości, a inaczej rzecz ujmując – brak podstawy do

pozytywnego ustalenia, że okoliczności takie wystąpiły. Tymczasem, jak wyjaśniono

wcześniej, w świetle przyjętego w art. 299 § 1 i 2 k.s.h. rozkładu ciężaru dowodu,

jeżeli powód udowodnił okoliczności określone w art. 299 § 1 k.s.h., to do oddalenia

powództwa konieczne jest udowodnienie jednej z przesłanek określonych w art. 299

§ 2 k.s.h., tj. – w okolicznościach sprawy – że w miarodajnym czasie nie było podstaw

do ogłoszenia upadłości.

Pozwany powinien zatem udowodnić fakty, które świadczyłyby

lub przynajmniej pozwalałyby wnioskować (art. 231 k.p.c.) o tym, że kondycja

finansowa M. była na tyle dobra, iż podstawy te nie wystąpiły, a zatem, że M. miała

zdolność wykonywania wymagalnych zobowiązań, a istniejące zobowiązania

pieniężne nie przekroczyły wartości jej majątku z wyłączeniem składników

wyłączonych z masy upadłości (por. art. 11 pr. upadł. w brzmieniu nadanym ustawą

II CSKP 197/23

10

z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne, jedn. tekst: Dz. U. z 2024 r., poz.

1428). Pozwany twierdził wprawdzie w apelacji, że taki stan miał miejsce – wskazując,

że w czasie, gdy był prezesem zarządu M. była zdolna do realizacji wymagalnych

zobowiązań, zawierała umowy i pozyskiwała fundusze, niemniej twierdzenia

te winien udowodnić.

Konsekwencją tego stanu rzeczy jest to, że niemożność poczynienia

stanowczych ustaleń co do kondycji finansowej M. w miarodajnym czasie,

spowodowana brakiem dokumentacji finansowej, nie może działać na niekorzyść

powoda. Fakt ten nie czyni ponadto niemożliwym przeprowadzenia przez

pozwanego dowodu co do faktów świadczących o braku podstaw ogłoszenia

upadłości. Na okoliczność, że brak dokumentacji finansowej spółki nie zwalnia

członka zarządu od ciężaru dowodu wynikającego z art. 299 k.s.h. zwracano już

uwagę w judykaturze (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 2016 r.,

V CSK 699/15).

Nie można również zgodzić się z argumentem Sądu, że upływ ponad 2 lat

między sprzedażą udziałów w M. a wszczęciem egzekucji z jej majątku przerwał

związek przyczynowy między pełnieniem przez pozwanego funkcji członka zarządu

a niezaspokojeniem wierzytelności powoda. Przepis art. 299 k.s.h. nie wymaga, aby

bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce wystąpiła w określonym czasie po

zakończeniu okresu sprawowania funkcji członka zarządu, jeżeli zobowiązanie spółki

powstało przed zakończeniem sprawowania tej funkcji. Bez znaczenia w tej materii

pozostaje także sprzedaż udziałów przez dotychczasowego wspólnika po ustaniu

funkcji członka zarządu. Pozwany może natomiast uwolnić się od odpowiedzialności,

dowodząc m.in., że w czasie, w którym kierował M., jej kondycja finansowa była

dobra i uległa pogorszeniu dopiero po zakończeniu sprawowania przezeń funkcji

członka zarządu (art. 299 § 2 k.s.h.).

Z tych względów, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak

w sentencji.

Grzegorz Misiurek

Paweł Grzegorczyk

Marta Romańska

II CSKP 197/23

11

(K.G.)

[r.g.]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.