Tabela kursowa banku w kredycie w CHF. SN oddalił skargę kasacyjną

II CSKP 27/24

2

Powodowie A.M. i A.M.1 wnieśli ostatecznie o zasądzenie od pozwanego

Bank S.A. w W. łącznie 87 449,83 zł oraz 48 563,50 CHF wraz z odsetkami oraz

o ustalenie, że nie istnieje stosunek prawny z bliżej określonej umowy kredytu

zawartej przez nich z poprzednikiem prawnym pozwanego. Sąd Okręgowy

w Warszawie oddalił powództwo w całości.

Na skutek apelacji powodów Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił zaskarżony

wyrok w ten sposób, że uwzględnił powództwo o ustalenie oraz zasądził żądane

przez powodów kwoty, oddalając powództwo jedynie co do części odsetek. Ustalił

przy tym, za Sądem Okręgowym, że 7 lipca 2008 r. poprzednik prawny pozwanego

udzielił powodom kredytu w kwocie mającej stanowić równowartość

158 173,10 franków szwajcarskich. Zawierając umowę powodowie działali jako

konsumenci; środki miały być przeznaczone na spłatę kredytu zaciągniętego w innym

banku na cele mieszkaniowe. Kontrakt nie był indywidualnie negocjowany.

W sprawie poczyniono szczegółowe ustalenia co do okoliczności zawarcia

umowy kredytu oraz jej treści, w tym dotyczące zawartego w kontrakcie mechanizmu

powiązania kredytu z walutą obcą (denominacji). Choć kwotę kredytu i harmonogram

spłat wyrażono w walucie obcej, to miał on zostać wypłacony w złotych

– po przeliczeniu kwoty z waluty obcej (franka szwajcarskiego). W walucie polskiej

miały też być spłacane raty – po przeliczeniu złotych na franki szwajcarskie. W obu

przypadkach przeliczenia następować miały według publikowanej przez bank tabeli

kursowej, odpowiednio po kursie kupna oraz sprzedaży. Aktualne saldo kredytu

wyrażone w walucie polskiej ustalano na podstawie kursu średniego NBP.

Kredyt został uruchomiony, a następnie był spłacany przez kredytobiorców.

Powodowie uiścili na rzecz banku łącznie 87 449,83 zł i 48 563,50 CHF. Spłaty

dokonywane bezpośrednio w walucie obcej związane były z ustawą z 29 lipca 2011 r.

o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Apelacyjny ocenił, że umowa stron

jest nieważna, gdyż wbrew art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo

bankowe (dalej: „pr.bank.”) nie określono elementów przedmiotowo istotnych

(essentialia negotii) umowy kredytu. Był to bowiem kredyt złotówkowy (wypłata

II CSKP 27/24

3

i spłata następować miała w walucie polskiej, a powiązanie umowy z walutą obcą

służyć miało jedynie waloryzacji świadczeń), jednak strony ustaliły kwotę kredytu

jedynie we frankach szwajcarskich, a zatem w sposób niepozwalający na wykonanie

umowy. Postanowienia dotyczące przeliczenia kredytu były przy tym nieważne jako

wykraczające poza zakres swobody umów (art. 3531 k.c.), a w konsekwencji cała

umowa stron naruszała art. 69 ust. 1 pr.bank. i była nieważna (art. 58 § 1 k.c.).

Jednocześnie Sąd Apelacyjny wskazał, że nawet gdyby uznać, iż sporna

umowa nie była bezwzględnie nieważna z opisanych wyżej przyczyn, to

postanowienia umowy kształtujące mechanizm denominacji na podstawie

jednostronnie ustalanego przez bank kursy wymiany walut należało uznać

niedozwolone w rozumieniu art. 3851 § 1 zd. 1 k.c., a tym samym niewiążące

powodów jako konsumentów. Postanowienia te podlegały przy tym badaniu przez

pryzmat kryteriów określonych we wskazanym wyżej przepisie, gdyż, choć określały

główne świadczenia stron, to nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny

(art. 3851 § 1 zd. 2 k.c.). Jednoznaczność rozumieć należy bowiem, zdaniem Sądu

drugiej instancji, nie jako zrozumiałość postanowienia w sensie gramatycznym, lecz

jako przejrzystość skutków ekonomicznych konkretnego rozwiązania umownego.

Sporne klauzule nie spełniały tego kryterium, gdyż stosowane przez pozwanego

kursy walut, a w konsekwencji kwoty podlegające wypłacie i spłacie, mogły być

ustalane w sposób arbitralny. W konsekwencji należało uznać, że umowa nie wiąże

stron także w pozostałym zakresie, gdyż jej wykonanie nie było możliwe bez

postanowień, które okazały się niewiążące dla powodów jako konsumentów.

Tym samym żądane w sprawie kwoty podlegały zasądzeniu jako świadczenia

nienależne (art. 410 § 1 w zw. z art. 405 k.c.). Jednocześnie uwzględnieniu

podlegało żądanie ustalenia (art. 189 k.p.c.), gdyż powodowie mieli interes prawny

w jego dochodzeniu. Samo częściowe rozliczenie dotychczas uiszczonych

świadczeń nie stabilizuje sytuacji prawnej stron procesu; ponadto nieruchomość

powodów jest obciążona hipoteką ustanowioną w związku z zawarciem

umowy kredytu.

Bank wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji, zarzucając

naruszenie: (1) art. 387 § 21 pkt 2 w zw. z art. 3271 § 1 pkt 2 k.p.c., (2) art. 189 k.p.c.,

II CSKP 27/24

4

(3) art. 69 ust. 1 i 2 pr.bank. w zw. z art. 58 § 1 k.c., (4) art. 58 § 1 k.c.

w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 pr.bank. w zw. z art. 3531 w zw. z art. 3851 § 2 k.c. (skarżący

wskazał również na związek „z treścią” Dyrektywy Rady 93/13/EWG

z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach

konsumenckich, dalej: „dyrektywa 93/13”, jednak nie zidentyfikował naruszonego

przepisu), (5) art. 58 § 1 w zw. z art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy

93/13 w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 pr.bank, (6) art. 3851 § 1 i 3 k.c. w zw.

z art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, (7) art. 58 § 1 w zw.

z art. 3531 k.c., (8) art. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo

bankowe oraz niektórych innych ustaw, (9) art. 3851 § 2 k.c. i art. 6 ust. 1 dyrektywy

93/13 w zw. z art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 pr.bank., (10) art. 3851 § 2 w zw.

z art. 358 § 1 i 2, art. 56 i 65 § 2 k.c., (11) art. 65 § 1 i 2 k.c., (12) art. 65 § 1 i 2 k.c.

w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 pr.bank. w zw. z art. 3581 § 2 k.c., (13) art. 3851 § 2 k.c.

i art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 w zw. z art. 358 § 2 w zw. z art. 3581 § 2 k.c. (w związku

ze wskazanym przez skarżącego postanowieniem umowy stron),

(14) art. 411 pkt 2 i 4 w zw. z art. 410 § 2 k.c., (15) art. 410 § 1 i 2 w zw.

z art. 405 k.c., a także (15) art. 455 k.c. (w związku ze wskazanym przez bank

orzecznictwem Sądu Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości

Unii Europejskiej).

W pierwszym zarzucie zakwestionowano wskazanie przez Sąd drugiej

instancji dwóch alternatywnych, wykluczających się podstaw prawnych wyroku,

co – w ocenie pozwanego – uniemożliwia kontrolę kasacyjną zaskarżonego

orzeczenia. Drugi zarzut dotyczył zajętego przez Sąd Apelacyjny stanowiska, że

powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego ze

spornej umowy, a także przyjęcia, iż jest ona nieważna lub nie wiąże stron. Kolejne

dwa zarzuty odnosiły się do zapatrywania Sądu o bezwzględnej nieważności spornej

umowy. Zarzuty piąty, ósmy, dziewiąty, dziesiąty i trzynasty dotyczyły uznania, że

w następstwie niezwiązania powodów spornymi postanowieniami (mechanizmem

denominacji) umowa kredytu nie wiązała stron także w pozostałym zakresie.

W zarzucie szóstym skarżący zakwestionował ocenę, że sporne postanowienia

umowne, określające mechanizm denominacji, były niedozwolone w rozumieniu

art. 3851 § 1 zd. 1 k.c. Pozwany podniósł również, że postanowienia te były

II CSKP 27/24

5

sformułowane w sposób jednoznaczny (art. 3851 § 1 zd. 2 k.c.) oraz zostały

indywidualnie uzgodnione.

Zarzut siódmy sprowadzał się do wskazania na naruszenie art. 58 § 1

w zw. z art. 3531 k.c. przez „uznanie, że umowa kredytu poprzez odwołanie do tabel

kursowych Banku, stanowi o przyznaniu sobie przez Bank prawa do jednostronnego

określania wysokości zobowiązania kredytobiorcy, a tym samym narusza

art. 3531 k.c., podczas gdy sporna umowa nie jest sprzeczna z art. 3531 k.c., gdyż

odwołanie do tabel kursowych banku ma uzasadnienie rynkowe i normatywne,

a ponadto nie skutkuje swobodą Banku w określaniu zobowiązania kredytobiorcy”.

W zarzutach jedenastym i dwunastym bank podniósł, że Sąd Apelacyjny błędnie

wyłożył sporną umowę, wskutek czego przyjął, że treść tabel kursowych mogła być

przez bank ustalana w sposób arbitralny, jak również pominął, iż „zgodną wolą

i zamiarem stron było zawarcie umowy o kredyt denominowany w CHF, a nie umowy

kredytu w złotych polskich waloryzowanego kursem franka szwajcarskiego”.

Zarzut czternasty obejmował tezę, że powodowie nie mogą dochodzić zwrotu

świadczenia nienależnego, gdyż jego spełnienie czyniło zadość zasadom współżycia

społecznego, jak również stanowiło spełnienie świadczenia przed terminem

wymagalności wierzytelności pozwanego. W zarzucie piętnastym skarżący wskazał,

że dochodzona w sprawie kwota nie podlegała zasądzeniu, gdyż świadczenie

powodów nie było nienależne. W ostatnim, piętnastym zarzucie zaprezentowana

została koncepcja, że wierzytelność powodów mogła stać się wymagalna dopiero po

tym, jak konsumenci otrzymali od sądu określone pouczenie oraz złożyli przed tym

sądem opisane w skardze kasacyjnej oświadczenie.

W odpowiedzi na skargę powodowie wnieśli o jej oddalenie oraz o zasądzenie

od pozwanego kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że nie doszło do naruszenia

art. 387 § 21 pkt 2 w zw. z art. 3271 § 1 pkt 2 k.p.c., gdyż zaskarżone orzeczenie

poddaje się kontroli kasacyjnej. Odmiennego stanowiska nie uzasadnia powołanie

się przez skarżącego na to, że Sąd drugiej instancji wskazał dwie alternatywne

II CSKP 27/24

6

podstawy prawne wydanego w sprawie wyroku. Działanie takie niewątpliwie nie jest

nieprawidłowe. Choć w sytuacji modelowej Sąd powinien wyrazić w uzasadnieniu

orzeczenia jedną (trafną) kwalifikację prawną danego stanu faktycznego, to za

praktykę dopuszczalną należy uznać podanie dwóch – lub nawet

więcej – alternatywnych ocen prawnych uzasadniających dane rozstrzygnięcie, jeżeli

prowadzą one do tego samego rezultatu. Konieczne jest jedynie wyraźne

wyodrębnienie poszczególnych ocen, tak by możliwa była weryfikacja

ich prawidłowości.

Trafności zarzutu banku, że zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli

kasacyjnej, przeczy także dobitnie treść skargi kasacyjnej. Pozwany, mimo

wskazania, że uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego jest niezrozumiałe, zdołał

sformułować aż piętnaście merytorycznych zarzutów, w których podjął polemikę

z – prawidłowo zidentyfikowanymi – stanowiskami prawnymi Sądu drugiej instancji.

Twierdzenie, że pozwanemu uniemożliwiono „zweryfikowanie jaka podstaw prawna

stanowiła podstawę rozstrzygnięcia”, nie znajduje więc potwierdzenia w treści samej

skargi kasacyjnej.

Zarzuty trzeci i czwarty są in abstracto trafne. Zastrzeżenia Sądu

Apelacyjnego sprowadzały się bowiem w istocie do tego, jak ukształtowany był

mechanizm powiązania kredytu z walutą obcą. W orzecznictwie wyjaśniono już

jednak relację między sankcjami z art. 3531 w zw. z art. 58 § 1 k.c. (nieważność

bezwzględna) i art. 3851 § 1 zd. 1 k.c. (brak związania konsumenta postanowieniem

umowy). W uchwale SN z 28 kwietnia 2022 r., III CZP 40/22 (OSNC 2022, nr 11,

poz. 109), wskazano bowiem, że sprzeczne z naturą stosunku prawnego kredytu

indeksowanego do waluty obcej są postanowienia, w których kredytodawca jest

upoważniony do jednostronnego oznaczenia kursu waluty właściwej do wyliczenia

wysokości zobowiązania kredytobiorcy oraz ustalenia wysokości rat kredytu, jeżeli

z treści stosunku prawnego nie wynikają obiektywne i weryfikowalne kryteria

oznaczenia tego kursu. Postanowienia takie, jeśli spełniają kryteria uznania ich za

niedozwolone postanowienia umowne, nie są nieważne, lecz nie wiążą konsumenta

w rozumieniu art. 3851 § 1 zd. 1 k.c. Stanowisko to, co oczywiste, dotyczy nie tylko

umów kredytu indeksowanego, lecz także tzw. kredytów denominowanych – takich

jak stanowiący przedmiot sporu.

II CSKP 27/24

7

Skarżący prawidłowo zakwestionował więc ocenę o bezwzględnej

nieważności spornej umowy na podstawie art. 3531 w zw. z art. 58 § 1 k.c.

w zw. z art. 69 ust. 1 pr.bank., co jednak nie oznacza, że umowa była ważna,

a jedynie wpływa na kolejność badania, czy jest dotknięta określoną sankcją

wadliwości. W ramach tego badania w pierwszej kolejności należało rozważyć

podstawy do zastosowania w sprawie art. 3851 § 1 zd. 1 k.c. – odwrotnie niż uczynił

to Sąd Apelacyjny. Przed przejściem do sposobu zastosowania w sprawie

art. 3851 § 1 zd. 1 k.c. należy jednak odnieść się do zarzutów kwestionujących

wykładnię spornej umowy, bowiem dopiero po ustaleniu tą drogą treści praw

i obowiązków powodów można ocenić, czy postanowienia umowy rażąco naruszały

ich interesy oraz były sprzeczne z dobrymi obyczajami.

Nie można uznać za trafne zakwestionowanie przez pozwanego wykładni

spornej umowy w takim zakresie, w jakim Sąd Apelacyjny uznał, że dawała ona

bankowi swobodę w kształtowaniu treści tabeli kursowej. Pozwany nie wyjaśnił

w istocie, z czego miałyby wynikać przyjęte przez strony umowy, a dotyczące banku

ograniczenia w określaniu kursów walut w sposób dowolny. Samo stwierdzenie, że

strony umówiły się na „kursy rynkowe”, nie jest tu wystarczające. Bez znaczenia

pozostaje przy tym podnoszony przez skarżącego argument, że dopuszczenie, by

bank kształtował tabelę kursową w sposób arbitralny, byłoby dla niego niekorzystne,

gdyż tabela kursowa stosowana jest uniwersalnie – także w stosunkach

z podmiotami innymi niż powodowie. Sama w sobie okoliczność, że umowa

rozumiana w określony sposób nie zapewnia stronie optymalnego efektu

gospodarczego, nie wyklucza bowiem przyjęcia takiego właśnie jej rozumienia.

Ponadto pozwany stosował dwa kursy – kupna i sprzedaży. Zaniżenie oraz

zawyżenie odpowiednio pierwszego i drugiego z nich byłoby więc dla niego korzystne

w stosunkach ze wszystkimi innymi podmiotami.

O zasadności skargi kasacyjnej nie świadczy również eksponowanie przez

bank denominowanego charakteru umowy kredytu. Pojęcie to nie ma ustalonego

znaczenia prawnego; stanowi wyłącznie używany w praktyce skrót mający ułatwić

identyfikację jednego z wyróżnionych empirycznie modeli umowy kredytu

z elementem waluty obcej. Istotnie, kredyt określany w praktyce mianem

denominowanego różni się od kredytu indeksowanego (tak s. 49-51 skargi), lecz

II CSKP 27/24

8

w przypadku obu tych umów kredytów rzeczywiste znaczenie ma raczej to, czy

zawarte w nich postanowienia, odnoszące się do sposobu określania kursu waluty

obcej, stanowią tzw. klauzule abuzywne (zob. uchwałę składu całej Izby Cywilnej SN

z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118). Nadto Sąd

Apelacyjny prawidłowo zidentyfikował naturę spornego kredytu jako zawierającego

mechanizm denominacji, a nie indeksacji.

Po przesądzeniu, że sporna umowa została wyłożona przez Sąd drugiej

instancji w prawidłowy sposób, należy przejść do oceny, czy w sprawie trafnie

zastosowano art. 3851 § 1 k.c. Wbrew twierdzeniom banku sporne postanowienia nie

zostały uzgodnione indywidualnie. Za nieprzystające do przepisów prawa należy

uznać stwierdzenie, że powodowie mogli wybrać inny wariant kredytu z oferty

pozwanego – niezależnie od tego, iż okoliczność taka nie została ustalona w sprawie

(art. 3983 § 3 w zw. z art. 39813 § 2 k.p.c.).

Kwestionowane przez powodów klauzule niewątpliwie określały główny

przedmiot umowy. Nie zostały one jednak, wbrew stanowisku skarżącego,

sformułowane w sposób jednoznaczny; kryterium to oznacza, jak trafnie wskazał Sąd

Apelacyjny, że dane postanowienie jest nie tylko zrozumiałe pod względem

gramatycznym, lecz także przejrzyste pod względem konsekwencji ekonomicznych,

które z niego wynikają, także w powiązaniu z innymi postanowieniami umownymi.

Tymczasem sporny mechanizm nie może być uznany za zrozumiały dla

konsumentów, skoro umowa nie określała, w jaki sposób kształtowane będą tabele

kursowe, od których zależała wysokość kwoty kredytu podlegającej wypłacie oraz

wysokość spłacanych rat.

Okoliczność, że pozostawienie przedsiębiorcy swobody w ustaleniu

wysokości wzajemnych świadczeń stron rażąco narusza interesy konsumentów i jest

sprzeczne z dobrymi obyczajami, jest z kolei oczywista i nie wymaga szerszej analizy.

Sam skarżący nie kwestionuje zresztą tej części oceny prawnej Sądu Apelacyjnego,

a jedynie – nieskutecznie, o czym była mowa powyżej – zwalcza dokonaną w sprawie

wykładnię spornego kontraktu.

Tym samym należy przejść do oceny zarzutów kasacyjnych, które dotyczyły

konsekwencji uznania, że postanowienia ustanawiające mechanizm denominacji

II CSKP 27/24

9

(tzw. klauzula kursowa) były niedozwolone i nie wiązały powodów. Kwestia

możliwości dalszego wykonywania umowy kredytu powiązanego z walutą obcą po

wyeliminowaniu z niej tzw. klauzuli kursowej została już jednak

wyjaśniona – odmiennie od stanowiska skarżącego – w uchwale składu całej Izby

Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22. W orzeczeniu tym

stwierdzono, iż w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego

lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej

stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym

stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny

sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów

(punkt 1) oraz że w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty

obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże

także w pozostałym zakresie (punkt 2). Sąd Najwyższy w obecnym składzie nie

znajduje podstaw do podjęcia działań unormowanych w art. 88 § 1 ustawy

z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, wobec czego pozostaje związany

stanowiskiem wyrażonym w uchwale (zob. wyroki SN z 21 listopada 2024 r.,

II CSKP 1088/24, oraz z 27 lutego 2025 r., II CSKP 1815/22).

Stanowisko Sądu Apelacyjnego o niezwiązaniu stron sporną umową należy

więc uznać za trafne, co w konsekwencji prowadzi do stwierdzenia, że kwoty

świadczone przez powodów jako raty kredytu podlegały zwrotowi jako świadczenia

nienależne. Nie mogło być przy tym uznane za zasadne zapatrywanie banku, że

spełnianie tych świadczeń przez powodów czyniło zadość zasadom współżycia

społecznego (art. 411 pkt 2 k.c.). Taka argumentacja wymagałaby dla swej

skuteczności przedstawienia przekonujących racji o tym, że świadczenie nienależne

nie podlega zwrotowi z uwagi na moralne podstawy uzasadniające zachowanie przez

bank uzyskanej wartości majątkowej. W ocenie tego zarzutu trudno jednak pominąć

przyczyny niezwiązania stron umową, wypełniające przesłanki uznania postanowień

umowy za abuzywne. Jednocześnie bank nie pozostaje pokrzywdzony, gdyż

przysługuje mu roszczenie o zwrot kwoty, którą wypłacił jako sumę kredytu.

Wbrew stanowisku skarżącego w sprawie nie doszło do sytuacji, o której

mowa w art. 411 pkt 4 k.c. Powodowie spełniali świadczenia w przekonaniu, że

czynią zadość swemu obowiązkowi wynikającemu z umowy kredytu, podczas gdy

II CSKP 27/24

10

umowa ta okazała się nieważna i nie mogła stanowić źródła zobowiązania między

powodami i bankiem. Roszczenia o spełnienie świadczeń z tak ujętego zobowiązania

nie istnieją, a w konsekwencji nie mogą być ocenione jako jeszcze niewymagalne.

Natomiast okoliczność, że konsumenci są dłużnikami banku z innego tytułu

prawnego, czyli bezpodstawnego wzbogacenia (nienależnego świadczenia), nie

uzasadnia przyjmowania, że wpłaty były dokonywane przez powodów na poczet tego

właśnie długu, tyle że przed terminem wymagalności roszczeń banku. Zapłata

stanowi czynność prawną, a powodowie świadczyli pieniądze pozwanemu

przejawiając zamiar uregulowania poszczególnych rat kredytu, a nie w celu

zwolnienia się z niewymagalnego jeszcze długu z art. 405 w zw. z art. 410 § 1 k.c.

Bank nietrafnie wskazał również, że powodowie nie mają interesu prawnego

w dochodzeniu ustalenia nieistnienia spornego stosunku prawnego. Pozwany

twierdzi, że powodowie zgłosili w sprawie „dalej idące roszczenie”, tj. żądanie zapłaty.

Interes prawny powodów jest oczywisty, skoro należąca do nich nieruchomość jest

obciążona hipoteką, a ustalenie nieistnienia stosunku prawnego, z którego ma

wynikać zabezpieczona hipoteką wierzytelność, służy wykreśleniu tego obciążenia.

Jest to przy tym interes prawny, a nie tylko faktyczny.

Uwzględnienia skargi kasacyjnej nie uzasadniała także zaprezentowana przez

pozwanego koncepcja, zgodnie z którą roszczenie powodów nie było wymagalne

przed udzieleniem im przez sąd bliżej opisanych pouczeń oraz złożenia przez

powodów oświadczenia. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku

z 7 grudnia 2023 r., C-140/22, SM i KM przeciwko mBank S.A. (Déclaration

du consommateur), wyjaśnił, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy

interpretować w ten sposób, iż w kontekście uznania w całości nieważności umowy

kredytu hipotecznego zawartej przez instytucję bankową z konsumentem ze względu

na to, iż umowa ta zawiera nieuczciwy warunek, bez którego nie może ona dalej

obowiązywać, stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego,

zgodnie z którą wykonywanie praw, które konsument wywodzi z tej dyrektywy, jest

uzależnione od złożenia przez tego konsumenta przed sądem oświadczenia,

w którym twierdzi on, po pierwsze, że nie wyraża zgody na utrzymanie w mocy tego

warunku, po drugie, że jest świadomy z jednej strony faktu, że nieważność

wspomnianego warunku pociąga za sobą nieważność wspomnianej umowy,

II CSKP 27/24

11

a z drugiej – konsekwencji tego uznania nieważności, i po trzecie, że wyraża zgodę

na uznanie tej umowy za nieważną. Znaczenie tego orzeczenia dla prawa polskiego

wyjaśniono m.in. w wyroku SN z 6 grudnia 2024 r., II CSKP 827/23.

Wobec nieskuteczności zgłoszonych zarzutów skarga kasacyjna podlegała

oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c. O kosztach orzeczono zgodnie z zasadą

odpowiedzialności za wynik sprawy, ich wysokość ustalając na podstawie § 2

pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku.

Agnieszka Jurkowska-Chocyk Beata Janiszewska Marcin Łochowski

[J.T.]

[SOP]