Skarga kasacyjna w sporze o zapłatę odrzucona. Zarzuty tylko wymieniały przepisy

Pozwana (określana w skardze kasacyjnej także mianem powoda) N. sp. z

o.o. w O. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, w

II CSKP 339/24

2

którym

oddalono

apelację skarżącej

w sprawie

o zapłatę

z powództwa A. S.A. w J.

Jako podstawy kasacyjne skarżąca wskazała naruszenie prawa

materialnego, tj. art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach

turystycznych i powiązanych usługach turystycznych (dalej: u.i.t.) „przez jego

wadliwą wykładnię”, a także art. 4 pkt 6 u.i.t. „przez jego wadliwą wykładnię”, art. 47

ust. 4 u.i.t. „przez jego wadliwe zastosowanie” (s. 1 skargi). Przytoczone powyżej

in extenso zarzuty skargi wyczerpują całość zgłoszonych w sprawie podstaw

kasacyjnych; dalsza część pisma zawierała uzasadnienie tych podstaw oraz

wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wraz z uzasadnieniem.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu.

Zgodnie z art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. do elementów konstrukcyjnych skargi

kasacyjnej należy przytoczenie podstaw kasacyjnych wraz z uzasadnieniem.

Oba te elementy odnoszą się do centralnych wymagań stawianych wspomnianemu

środkowi zaskarżenia, decydujących o istocie i charakterze skargi kasacyjnej.

Skarga, która nie spełnia wymienionych wymagań, jest niedopuszczalna i podlega

odrzuceniu przez sąd drugiej instancji lub Sąd Najwyższy (art. 3986 § 2 i 3 k.p.c.).

Wymagania dotyczące sformułowania podstaw kasacyjnych oraz ich

uzasadnienia stanowią dwa oddzielne komponenty skargi pozostające ze sobą

w immanentnym związku. Przytoczenie podstaw wymaga wskazania przepisów,

które, w ocenie skarżącego, doznały naruszenia wskutek wydania zaskarżonego

orzeczenia, oraz postaci tego naruszenia. W przypadku pierwszej podstawy

kasacyjnej zarzucane uchybienie może przejawiać się błędną

wykładnią lub niewłaściwym zastosowaniem przepisów prawa materialnego

(art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.), a w przypadku drugiej podstawy kasacyjnej

– naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik

sprawy (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.).

Samo wymienienie w skardze kasacyjnej przepisów prawa bez bliższego

określenia, co konkretnie w stanowisku sądu i z jakiego powodu skarżący uważa

za naruszenie prawa, nie czyni jednak zadość pojęciu wskazania podstawy

II CSKP 339/24

3

kasacyjnej. Zważywszy, że ustawowy opis podstaw kasacyjnych ma charakter

abstrakcyjny, skarżący powinien wypełnić te podstawy konkretną treścią

wypływającą z okoliczności sprawy, w której wydano zaskarżone orzeczenie.

Wymagania tego nie realizuje poprzestanie na powtórzeniu brzmienia

art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c. lub posłużenie się ogólnikowymi sformułowaniami

stwarzającymi wątpliwości interpretacyjne co do treści i zakresu zarzutów

wypełniających daną podstawę kasacyjną (zob. postanowienie SN z 19 września

2023 r., I CSK 5304/22, wraz z przywołanym tam orzecznictwem, podobnie

postanowienie SN z 22 stycznia 2026 r., I CSK 3505/24).

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie spełnia

przedstawionych wyżej wymagań. Ograniczenie się przez skarżącego do

wypunktowania przepisów prawa, które – w jego ocenie – doznały naruszenia,

stanowi jedynie pozorne przytoczenie podstawy kasacyjnej. Zgodnie

z ugruntowanym stanowiskiem Sądu Najwyższego poszczególne zarzuty powinny

być przedstawione szczegółowo (zob. orzeczenia SN z 21 grudnia 1934 r.,

C.III. 321/34, oraz z 10 stycznia 1935 r., C 2152/34). W celu zadośćuczynienia

temu wymaganiu konieczne jest nie tylko precyzyjne wskazanie, które przepisy,

oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu) aktu prawnego, zostały

naruszone, ale także: na czym polegało dane naruszenie oraz jakie następstwa

wywołało dla wyniku sprawy. W ten sposób strona wnosząca skargę kasacyjną

precyzuje przedmiot i kierunek kontroli kasacyjnej, którym Sąd Najwyższy jest

związany – z zastrzeżeniem badania z urzędu przyczyn nieważności postępowania

przed sądem drugiej instancji (art. 39813 § 1 i 2 k.p.c.).

Konieczność wskazania podstaw, na których zostaje oparte zaskarżenie

orzeczenia, jest konsekwencją ograniczenia ram postępowania kasacyjnego

i związanego z tym zakresu kognicji Sądu Najwyższego, sprawującego nadzór

judykacyjny nad działalnością orzeczniczą sądów powszechnych w ramach

zakreślonych przepisami prawa procesowego. Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny,

nie jest uprawniony do samodzielnego tworzenia lub dokonywania konkretyzacji

zarzutów kasacyjnych oraz do przeprowadzania wykładni skargi w celu

stwierdzenia określonych podstaw kasacyjnych. Działanie takie byłoby

niedopuszczalne nie tylko z tej przyczyny, że mogłoby okazać się niezgodne

II CSKP 339/24

4

z intencją oraz rzeczywistymi zamierzeniami strony wnoszącej skargę, lecz także

dlatego, że mogłoby prowadzić do powstania wątpliwości co do roli Sądu w sporze

toczącym się między przeciwnikami procesowymi, dążącymi do ochrony

przeciwstawnych interesów. Prowadzi to do wniosku, że zarzuty naruszenia

przepisów prawa poprzestające na wyliczeniu przepisów, nie mogą być

przedmiotem oceny Sądu Najwyższego, a skarga kasacyjna, której podstawy nie

zostały należycie skonkretyzowane, podlega odrzuceniu (zob. postanowienia

SN z: 24 lutego 1998 r., I CKN 518/97; 6 maja 2022 r., II CSKP 529/22; 19 września

2023 r., I CSK 5304/22).

Przedstawione w skardze zarzuty, aby rzeczywiście stanowiły podstawę

kasacyjną, to jest umożliwiały Sądowi Najwyższemu dokonanie kontroli orzeczenia

sądu drugiej instancji w ramach ograniczonej kognicji wynikającej

z art. 39813 § 1 k.p.c., muszą być przy tym dostatecznie precyzyjne. Skarżący

powinien wskazać przepisy, z których da się wywieść konkretną normę prawną,

która, w jego ocenie, została naruszona.

W przypadku podstawy kasacyjnej z art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c., czyli

naruszenia prawa materialnego, zarzut powinien obejmować, oprócz przytoczenia

właściwych jednostek redakcyjnych aktu prawnego i wskazania formy ich

naruszenia (przez błędną wykładnię albo niewłaściwe zastosowanie), krótkie

wyjaśnienie istoty popełnionego przez sąd drugiej instancji błędu. Z ramach zarzutu

błędnej wykładni prawa materialnego powinna nastąpić rekonstrukcja normy

nieprawidłowo wywiedzionej z danych przepisów i wskazanie jej rzeczywistej

(właściwej, zdaniem skarżącego) treści. W razie natomiast zarzutu błędnego

zastosowania prawa skarżący powinien wyjaśnić, z jakich przyczyn uważa, że

zrealizowała się hipoteza normy, której dyspozycji sąd nie zastosował, względnie

zaszła sytuacja odwrotna.

Z kolei zarzut naruszenia przepisów postępowania powinien obejmować

wskazanie tych przepisów wraz z krótkim wyjaśnieniem, dlaczego działanie sądu

drugiej instancji było z nimi niezgodne i z jakich przyczyn uchybienie to mogło mieć

istotny wpływ na wynik sprawy (zob. postanowienie SN z 19 września 2023 r.,

I CSK 5304/22).

II CSKP 339/24

5

Postawione przez skarżącego zarzuty nie realizują zatem kodeksowego

wymagania sformułowania podstaw kasacyjnych. Wskazanie przepisów prawa

materialnego, opatrzone ogólnym stwierdzeniem, że zostały one błędnie wyłożone

lub niewłaściwie zastosowane, nie pozwala bowiem Sądowi Najwyższemu na

ocenę tych zarzutów. Do rozpoznania skargi istocie konieczne byłoby uzupełnienie

zgłoszonych przez pozwaną podstaw kasacyjnych o skonkretyzowaną treść.

Opisany brak, jako dotyczący wymagań konstrukcyjnych skargi, nie może być

jednak przedmiotem wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, gdyż

możliwości takiej nie przewidują przepisy prawa. Zarazem natomiast Sąd

Najwyższy nie jest uprawniony do samodzielnego uzupełnienia skargi, gdyż nie

może poszukiwać, w zastępstwie strony, przyczyn, dla których zaskarżony wyrok

mógłby zostać uchylony lub zmieniony. Tym samym, wobec niespełnienia

wymagania przytoczenia podstaw kasacyjnych, skarga podlegała odrzuceniu na

podstawie art. 3986 § 3 w zw. z art. 3986 § 2 w zw. z art. 3984 § 1 pkt 2 in principio

k.p.c.

Dla powyższego wniosku nie ma znaczenia okoliczność, że skarga

kasacyjna pozwanej zawierała uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Oba elementy

konstrukcyjne wymienione w art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c., tj. podstawy skargi oraz ich

uzasadnienie, są bowiem odrębne i pełnią różne funkcje. Podstawy skargi wiążą

Sąd Najwyższy i wyznaczają – poza przypadkiem nieważności postępowania

– merytoryczny zakres kontroli zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 1

in principio k.p.c.). Z kolei uzasadnienie tych podstaw służy szerszemu wyjaśnieniu

stanowiska strony, uargumentowaniu jej racji, a także ewentualnemu wsparciu się

poglądami nauki prawa czy judykatury.

Sąd Najwyższy nie może jednak samodzielnie, tylko na podstawie

uzasadnienia podstaw skargi, wywodzić konkretnych wątków i uznawać je za

„uzupełnienie” wymagania formalnego skargi w postaci przytoczenia podstaw

kasacyjnych. W pewnym uproszczeniu można wskazać, że podstawy skargi służą

wyznaczeniu granic kontroli zaskarżonego orzeczenia, a ich uzasadnienie

– wykazaniu, że skutkiem wspomnianej kontroli powinno być jego uchylenie lub

zmiana. Wnioskowanie o zakresie kognicji Sądu Najwyższego wyłącznie

z argumentów podniesionych przez stronę, w oderwaniu od zgłoszonych podstaw

II CSKP 339/24

6

kasacyjnych, godziłoby w art. 39813 § 1 in principio k.p.c. przez stworzenie ryzyka,

że w istocie to Sąd Najwyższy poszukiwałby – w miejsce strony – podstaw

do ingerencji w prawomocne orzeczenie sądu drugiej instancji.

O kosztach orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik

sprawy, ich wysokość ustalając na podstawie art. 99 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych.

Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Beata Janiszewska

(M.M.)

[SOP]