Bank przegrał w SN spór o status kredytobiorców frankowego kredytu mieszkaniowego

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być wobec tego

osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze

publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej

pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd

Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych

rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych

z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka

szwajcarskiego (Dz.U. z 2026 r., poz. 985), w sprawach o roszczenia związane

z zawartą z konsumentem: umową kredytu denominowanego lub indeksowanego do

franka szwajcarskiego lub umową pożyczki hipotecznej denominowanej lub

indeksowanej do franka szwajcarskiego, w których stroną jest konsument,

a w których przed dniem wejścia w życie tej ustawy przyjęto do rozpoznania skargę

kasacyjną kredytodawcy, Sąd Najwyższy może zmienić postanowienie o przyjęciu

do rozpoznania skargi kasacyjnej i odmówić przyjęcia jej do rozpoznania, jeżeli

w sprawie nie występuje już istotne zagadnienie prawne lub nie istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, a zarazem nie zachodzą okoliczności określone

w art. 3989 § 1 pkt 3 lub 4 k.p.c.

W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przyjęcia do rozpoznania skargi

kasacyjnej pozwanego Bank Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. (poprzednio Bank1

II CSKP 571/26

3

spółka akcyjna z siedzibą w W.) od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 25

lipca 2024 r.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący powołał się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego

oraz na oczywistą zasadność wniesionej skargi.

Odnosząc się do przesłanki przedsądu w postaci występowania

w sprawie istotnego zagadnienia prawnego należy dostrzec, że zgodnie

z utrwalonym poglądem judykatury Sądu Najwyższego przedstawienie okoliczności

uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące

w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na sformułowaniu tego zagadnienia

i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym

chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które

zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej

(por. postanowienia z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11

i z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151).

Istotność zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) konkretyzuje się

w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla

rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych

spraw. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przedstawienie okoliczności uzasadniających

rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia

prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisów prawa,

na których tle zagadnienie to wyłoniło się, oraz zaprezentowaniu argumentacji

jurydycznej uzasadniającej możliwość rozbieżnych ocen prawnych

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,

OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002,

nr 12, poz. 151, z dnia 24 maja 2016 r., I CSK 666/15, niepubl.).

Skarżący w skardze podniósł jako istotne zagadnienie prawne potrzebę

rozstrzygnięcia i wyjaśnienia kwestii sprowadzających się do pytań:

„Czy sąd orzekający może zastąpić postanowienie abuzywne, kursem

rynkowym (obiektywnym kursem średnim NBP) lub zastosować przepis

dyspozytywny z art. 358 § 2 k.c. z uwagi na fakt, iż przepis ten stanowi normę prawną,

która może znaleźć zastosowanie w sprawie, a sąd winien podjąć wszelkie działania

prowadzące do przywrócenia równowagi kontraktowej stron?”

II CSKP 571/26

4

„Czy dopuszczalne i skuteczne jest podniesienie przez pozwanego

nieuznającego powództwa w zakresie roszczenia o ustalenie nieistnienia umowy

kredytu indeksowanego - w ramach kaskadowej linii obrony - zarzutu potrącenia

swojej wierzytelności na wypadek ustalenia nieistnienia stosunku prawnego

z powodu nieważności całej Umowy kredytu przez sąd badający sprawę, w tym

w szczególności przy uwzględnieniu zagadnienia czy zgłoszony w toku sprawy

procesowy zarzut potrącenia - oparty o dyspozycję art. 2031 k.p.c. - wywiera

jednocześnie skutki o charakterze materialnoprawnym i procesowym bez

konieczności składania jakiegokolwiek dodatkowego oświadczenia o potrąceniu

o charakterze materialnoprawnym, a także zagadnienia odnoszącego się do

momentu postawienia w stan wymagalności roszczenia restytucyjnego pozwanego

banku (o zwrot wypłaconego kapitału) istniejącego względem powoda, stanowiącego

podstawę zgłaszanego zarzutu potrącenia, wynikającego z ustalenia nieistnienia

stosunku prawnego z powodu nieważności całej Umowy kredytu, przy uwzględnieniu

tzw. teorii bezskuteczności zawieszonej, o której mowa w uchwale 7 sędziów SN

z dnia 7 maja 2021, sygn. akt. III CZP 6/21 ?”

Sformułowane przez skarżący bank w skardze kasacyjnej wątpliwości prawne

zostały rozstrzygnięte w obecnie już ugruntowanym orzecznictwie Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oraz Sądu Najwyższego.

Wyjaśniono w nim, że określenie wysokości świadczenia z tytułu zwrotu

kredytu obciążającego konsumenta z odwołaniem do tabel kursów walut obcych

ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów, jest

nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób

obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem, narusza równorzędność stron,

w związku z czym tego rodzaju postanowienia umowne mają charakter niedozwolony

w rozumieniu art. 3851 k.c. (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2016 r.,

I CSK 1049/14, OSNC 2016, Nr 11, poz. 134, z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16,

z 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18, z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18,

OSNC-ZD 2021, Nr 2, poz. 20; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18,

z 24 lutego 2022 r., II CSKP 45/22, z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22,

z 17 lipca 2026 r., II CSKP 1020/23). Klauzule kształtujące mechanizm indeksacji,

określają główne świadczenie kredytobiorcy w rozumieniu art. 3851 § 1 zdanie drugie

k.c., a zatem podlegają kontroli, jeśli nie zostały sformułowane w jednoznaczny

II CSKP 571/26

5

sposób (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18,

OSNC-ZD 2021, Nr 2, poz. 20; z 4 kwietnia 2019 r., I CSK 159/17; z 9 maja 2019 r.,

I CSK 242/18; z 21 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21, z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22,

oraz z 19 maja 2026 r., II CSKP 38/24). Postanowienia umowne są wyrażone

prostym i zrozumiałym językiem, gdy umowa przedstawia w sposób przejrzysty

konkretne działanie mechanizmu, do którego odnosi się dane postanowienie,

umożliwiając konsumentowi orientację, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe

kryteria, co do wypływających dla niego z tej umowy konsekwencji ekonomicznych

(zob. wyroki TSUE: z 20 września 2017 r., C-186/16; z 3 października 2019 r.,

C-260/18 oraz z 30 kwietnia 2014 r., C-26/13; wyroki Sądu Najwyższego

z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18, z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22,

z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22 i z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22).

Również wątpliwości dotyczące oceny klauzul indeksacyjnych czy

spreadowych (czy określają główne świadczenia stron, czy podlegają kontroli pod

kątem abuzywności, czy mogą być zastąpione innymi unormowaniami, w tym

wynikającym z art. 358 § 2 k.c. albo z art. 24 ust. 3 ustawy o NBP, czy przyjęcie,

że ich abuzywność powoduje upadek umowy, jest nieproporcjonalne,

czy niezwiązanie klauzulą spreadu pociąga za sobą również niezwiązaniem

konsumenta klauzulą ryzyka walutowego) nie uwzględniają wystarczająco

dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego, biorącego pod uwagę

judykaturę Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w którym wyjaśniono już,

że zamieszczone w umowie kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej klauzule

ryzyka walutowego (rozumianego jako ryzyko zmiany kursu waluty w trakcie

obowiązywania umowy) oraz klauzule kursowe (rozumiane jako wynikające z umowy

uprawnienie do ustalania kursu przeliczeniowego waluty z odwołaniem się do tabel

kursowych banku) określają główne świadczenia stron w rozumieniu art. 3851 § 1

zd. 2 k.c. (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18,

OSNC-ZD 2021, z. B, poz. 20, z dnia 30 września 2020 r., I CSK 556/18, niepubl.,

z dnia 24 lutego 2022 r., II CSKP 45/22, niepubl. oraz z dnia 13 maja 2022 r.,

II CSKP 464/22 i tam przywoływane orzecznictwo krajowe i unijne; por. też co do

klauzuli ryzyka kursowego wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

z dnia 10 czerwca 2021 r., C-776/19-C-782/19, BNP Paribas Personal Finance,

pkt 56). Nie budzi też wątpliwości, że klauzule indeksacyjne mogą być kontrolowane

pod kątem abuzywności, przy czym jednolicie uznaje się, iż określenie wysokości

II CSKP 571/26

6

należności obciążającej konsumenta z odwołaniem do tabel kursów ustalanych

jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów, jest

nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób

obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność

stron, w związku z czym jest niedopuszczalne (por. wyroki Sądu Najwyższego

z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14 (OSNC 2016, Nr 11, poz. 134, z 1 marca

2017 r., IV CSK 285/16, niepubl., z 19 września 2018 r., I CNP 39/17, niepubl.,

z 24 października 2018 r., II CSK 632/17, niepubl., z 13 grudnia 2018 r.,

V CSK 559/17, niepubl., z 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18, niepubl., z 4 kwietnia

2019 r., III CSK 159/17, OSP 2019, z. 12, poz. 115, z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18,

niepubl., z 29 października 2019 r., IV CSK 309/18, niepubl., z 11 grudnia 2019 r.,

V CSK 382/18, Glosa 2020, nr 4, s. 67 i n., z 30 września 2020 r., I CSK 556/18,

niepubl., z 24 lutego 2022 r., II CSKP 45/22, niepubl., z 13 maja 2022 r.,

II CSKP 464/22, niepubl. i z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22, niepubl.). Silne oparcie

w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego, uwzględniającym także

zasadę proporcjonalności, ma też stanowisko, że bez spornych klauzul

przeliczeniowych umowa nie może nadal obowiązywać, gdyż wyeliminowanie tych

klauzul prowadzi do upadku klauzuli ryzyka walutowego, charakterystycznego dla

umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie

stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, co jest równoznaczne z tak daleko idącym

przekształceniem umowy, iż należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie

i charakterze niż zamierzone przez strony, choćby nadal chodziło tu tylko o inny

podtyp czy wariant umowy kredytu (por. np. wyroki Sądu Najwyższego

z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, z. B, poz. 20,

z dnia 13 kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22, niepubl., z dnia 10 maja 2022 r.,

II CSKP 285/22 i II CSKP 382/22, niepubl., z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22,

niepubl, z dnia 20 maja 2022 r., II CSKP 796/22, niepubl., z dnia 8 listopada 2022 r.,

II CSKP 1153/22, niepubl., z dnia 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, niepubl.,

z dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, niepubl., z dnia 25 lipca 2023 r.,

II CSKP 1487/22, niepubl. i z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22, niepubl.).

Sąd Najwyższy zwracał też już uwagę na ścisłe powiązanie klauzuli ryzyka

walutowego i klauzuli spreadowej oraz wskazywał na przesłanki stwierdzenia

abuzywności klauzul ryzyka walutowego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia

27 listopada 2019 r., II CSK 483/18, OSP 2021, z. 2, poz. 7, z dnia 11 grudnia

II CSKP 571/26

7

2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, z. B, poz. 20, z dnia 10 maja 2022 r.,

II CSKP 285/22, niepubl., z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22, niepubl.,

z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22,

niepubl., z dnia 28 października 2022 r., II CSKP 902/22 i II CSKP 910/22, niepubl.,

z dnia 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22, niepubl., z dnia 26 stycznia 2023 r.,

II CSKP 722/22, niepubl., z dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, niepubl.,

z dnia 8 marca 2023 r., II CSKP 1095/22, niepubl., z dnia 12 kwietnia 2023 r.,

II CSKP 1531/22, niepubl., z dnia 18 kwietnia 2023 r., II CSKP 1511/22, niepubl.).

W ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest także

pogląd, że nie jest możliwe – wbrew woli konsumenta - zastąpienie niedozwolonego

postanowienia umownego odsyłającego do kursu waluty wynikającego z tabeli

bankowej odwołaniem do kursu średniego ustalanego przez NBP względnie kursu

rynkowego waluty (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 sierpnia

2022 r., I CSK 1669/22, niepubl., z 31 sierpnia 2026, I CSK 2863/25; wyroki Sądu

Najwyższego z 24 lutego 2022 r., II CSKP 45/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22,

II CSKP 285/22 i II CSKP 382/22, niepubl.; z 19 maja 2022 r., II CSKP 985/22;

i z 20 maja 2022 r., II CSKP 403/22, niepubl.).

Jeżeli chodzi o wątpliwość dotyczącą wykładni art. 498 k.c. oraz art. 499 k.c.

w zw. z art. 2031 k.p.c. i w zw. z art. 455 k.c. co do kwestii dopuszczalności

i skuteczności podniesienia przez pozwanego nieuznającego powództwa w zakresie

roszczenia o ustalenie nieistnienia umowy kredytu indeksowanego - w ramach

kaskadowej linii obrony - zarzutu potrącenia swojej wierzytelności na wypadek

ustalenia nieistnienia stosunku prawnego, a także zagadnienia odnoszącego się do

momentu postawienia w stan wymagalności roszczenia restytucyjnego pozwanego

banku – częściowo zostały one sformułowane w oderwaniu od ustaleń faktycznych

i ocen prawnych zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Z motywów

zaskarżonego orzeczenia wynika bowiem, że Sądy meriti uznały, że oświadczenie

o potrąceniu nie zostało poprzedzone wezwaniem powodów do zapłaty kwoty objętej

następnie oświadczeniem o potrąceniu, a skoro roszczenie banku było

niewymagalne, nie mogło być ono skutecznie przedstawione do potrącenia.

Przypomnieć należy, że w świetle ugruntowanego orzecznictwa Sądu

Najwyższego dopuszczalne jest i nie stanowi zakazanego potrącenia pod warunkiem

dokonanie przez pozwanego ewentualnego potrącenia swej wzajemnej

II CSKP 571/26

8

wierzytelności, tj. potrącenia jej tylko na wypadek, gdyby objęta żądaniem pozwu

wierzytelność, którą kwestionuje, została uznana przez sąd za uzasadnioną

(por. wyroki Sądu Najwyższego z 22 listopada 1968 r., I CR 538/68, OSNCP 1969,

Nr 11, poz. 204 i z 1 grudnia 1961 r., 4 CR 212/61, OSPiKA 1962, Nr 11, poz. 293).

W takim wypadku nie dochodzi do uznania powództwa. W oświadczeniu o potrąceniu

właściwym mieści się uznanie własnego roszczenia wobec osoby, do której jest ono

skierowane w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 2 k.c., tj. tylko w sensie materialnym

(zob. wyroki Sądu Najwyższego z 9 listopada 2011 r., II CSK 70/11 i z 5 października

2018 r., I CSK 629/17).

Jak wyjaśniono w orzecznictwie, do skuteczności potrącenia konieczne jest

istnienie i wymagalność obu potrącanych wierzytelności (art. 498 § 1 k.c.) a także

nieprzedawnienie żadnej z nich w chwili, gdy potrącenie stało się możliwe

(art. 502 k.c.). Wierzytelność jest wymagalna w rozumieniu art. 498 § 1 k.c. w terminie

wynikającym z art. 455 k.c. (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 5 listopada 2014 r.,

III CZP 76/14, OSNC 2015, nr 7-8, poz. 86). W odniesieniu do zagadnienia

wymagalności wzajemnych roszczeń zwrotnych wskutek nieważności umowy

kredytu w orzecznictwie TSUE wskazano, że razie stwierdzenia nieważności umowy

kredytowej zawartej przez przedsiębiorcę z konsumentem, konsument jest

uprawniony do domagania się od przedsiębiorcy zwrotu świadczeń spełnionych

przez konsumenta w wykonaniu tej umowy oraz odsetek za opóźnienie od momentu

upływu terminu nałożonego na danego przedsiębiorcę do wykonania tego

zobowiązania, po tym jak przedsiębiorca ten otrzyma wezwanie do zwrotu tego

świadczenia (zob. wyrok TSUE z 14 grudnia 2023 r., C 28/22, Getin Noble Bank,

ECLI:EU:C:2023:992,). Powstanie stanu wymagalności roszczenia o zwrot

świadczenia spełnionego w wykonaniu nieważnej umowy oraz stanu opóźnienia

w realizacji tego roszczenia przez zobowiązanego, nie jest uzależnione od

stanowiska konsumenta co do braku jego zgody na dalsze obowiązywanie umowy

zawierającej klauzule abuzywne (zob. wyrok TSUE z dnia 7 grudnia 2023, C-140/22,

mBank, ECLI:EU:C:2023:965). Przedsiębiorcy – w przypadku nieważności umowy

kredytowej – przysługuje roszczenie o zwrot kapitału wypłaconego konsumentowi

w wykonaniu tej umowy z odsetkami za opóźnienie od dnia wezwania konsumenta

przez bank do zapłaty (zob. wyrok TSUE z 15 czerwca 2023 r., C-520/21 oraz

postanowienie TSUE z 11 grudnia 2023 r., C-756/22). Do powstania roszczenia

zwrotnego (restytucyjnego) jest zatem konieczne wezwanie dłużnika do spełnienia

II CSKP 571/26

9

świadczenia, a zatem doprowadzenie przez wierzyciela do stanu wymagalności

własnej wierzytelności. W konsekwencji profesjonalny uczestnik obrotu prawnego,

jakim jest bank, musi dać jasny wyraz temu, że jego oświadczenie zmierza zarówno

do postawienia przysługującej mu wierzytelności w stan wymagalności, jak i do

przedstawienia jej do potrącenia z wierzytelnością konsumenta (zob. wyrok Sądu

Najwyższego z 29 kwietnia 2025 r., II CSKP 704/23).

Z tych powodów, podniesione kwestie nie mogą stanowić istotnego

zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Skarżący w skardze kasacyjnej nie wykazał także występowania innej

przesłanki przedsądu w postaci oczywistej zasadności skargi (art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c.). Pozwany nie wykazał, że zastosowanie powołanych w podstawach skargi

przepisów, których naruszenie miałoby wskazywać na oczywistą zasadność skargi

kasacyjnej, było – w okolicznościach sprawy – oczywiście błędne lub doprowadziło

do tego, że zaskarżone orzeczenie jest oczywiście nieprawidłowe.

W judykaturze Sądu Najwyższego zgodnie przyjmuje się, że oczywista

zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy

wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka

w szczególności istnieje wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły uchybienia, na które

powołuje się skarżący, lub gdy jest pewne, że miały one wpływ na treść

zaskarżonego orzeczenia albo podniesione zarzuty oczywiście uzasadniają

wniesiony środek zaskarżenia. Pamiętać przy tym trzeba, że oczywiste jest to, co

jest widoczne bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań

lub dociekań. Skarżący musi zatem wykazać, że wyrok zapadł z oczywistym,

rażącym naruszeniem przepisów prawa lub podstawowych zasad obowiązujących

w praworządnym państwie, widocznym na pierwszy rzut oka, bez konieczności

przeprowadzenia bardziej szczegółowej analizy (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008 r., III CSK 110/08, nie publ.).

We wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący powołując się na

przesłankę objętą art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., wskazał, że skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona, ponieważ Sądy orzekające w sprawie błędnie ustaliły

nieważność Umowy kredytu wskutek abuzywności postanowień umownych, podczas

gdy powód nie posiada statusu konsumenta w ramach spornej Umowy kredytu,

albowiem w kredytowanej nieruchomości jest prowadzona działalność gospodarcza,

II CSKP 571/26

10

a w dodatku powód nie mieszka w kredytowanej nieruchomości, co wskazuje na

stricte gospodarczy charakter spornego kredytu i co winno być przez Sądy badające

Umowę pod kątem abuzywności wzięte pod uwagę, albowiem nieruchomość służy

powodowi w celach inwestycyjnych.

Skarżący nie wykazał tak rozumianej oczywistej wadliwości zaskarżonego

wyroku.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wypowiedziano się jednolicie, że status

osoby fizycznej jako konsumenta wyznaczany jest w ramach konkretnej czynności

prawnej dokonywanej z przedsiębiorcą z uwzględnieniem jej rodzaju i celu. Nie

decyduje o nim to, czy dana osoba prowadzi działalność gospodarczą lub zawodową,

lecz to, czy czynność zdziałana z przedsiębiorcą pozostaje w bezpośrednim związku

z jej działalnością. Punktem odniesienia przy ocenie związku czynności prawnej

z prowadzoną przez kredytobiorcę działalnością gospodarczą jako bezpośredniego

lub pośredniego, są okoliczności danej sprawy istniejące w czasie dokonywania

skonkretyzowanej czynności prawnej (umowy). Właściwe dla jej dokonania są

kryteria rodzaju tej czynności i jej przedmiotu, typowego charakteru czynności ze

względu na prowadzoną działalność gospodarczą, przeznaczenia nabywanego

towaru lub usługi dla celu bezpośrednio lub pośrednio związanego z działalnością

gospodarczą. W przypadku czynności prawnych o mieszanym (podwójnym) celu,

decydującym czynnikiem jest to, aby element gospodarczy nie stanowił marginalnej

części czynności (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22,

OSNC-ZD 2022, Nr 4, poz. 50 oraz z 18 kwietnia 2023 r., II CSKP 914/22, z 8 marca

2024 r., II CSKP 85/24 i z 28 lutego 2025 r., II CSKP 1323/24, postanowienie Sądu

Najwyższego z 30 lipca 2026 r., I CSK 628/25). Trybunał Sprawiedliwości Unii

Europejskiej w wyroku z 8 czerwca 2023 r., C-570/21, I.S. i K.S., pkt 59, także przyjął,

że pojęcie „konsumenta” w rozumieniu Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia

1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej:

„dyrektywa 93/13”) obejmuje osobę, która zawarła umowę kredytu do użytku

częściowo związanego z jej działalnością gospodarczą lub zawodową, a w części

niezwiązanego z tą działalnością, wspólnie z innym kredytobiorcą, który nie działał

w ramach swojej działalności gospodarczej lub zawodowej, jeżeli cel działalności

gospodarczej lub zawodowej jest tak ograniczony, że nie jest on dominujący

w ogólnym kontekście tej umowy. W celu ustalenia, czy dana osoba jest objęta

II CSKP 571/26

11

zakresem pojęcia „konsument”, a w szczególności, czy gospodarczy cel umowy

kredytu zawartej przez tę osobę jest tak ograniczony, że nie jest on dominujący

w ogólnym kontekście tej umowy, sąd jest zobowiązany uwzględnić wszystkie istotne

okoliczności towarzyszące tej umowie, zarówno ilościowe, jak i jakościowe, takie jak

w szczególności podział wykorzystania pożyczonego kapitału na działalność

zawodową i pozazawodową.

Rozważania dokonane w tej materii przez Sąd Apelacyjny wpisywały się

w przedstawione stanowisko. Zgodnie z ustaleniami faktycznymi w sprawie,

wiążących Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym (art. 39813 § 2 k.p.c.),

zawarta przez strony umowa miała na celu sfinansowanie celów mieszkaniowych

powodów - finansowanie budowy lokalu mieszkalnego, co wynika z treści samej

umowy. Jak wynikało z oświadczenia powodów po zakupie lokalu zamieszkali w nim.

Skarżący odwołuje się głównie do tego, że w zakupionym przez powodów lokalu

prowadzona jest działalność gospodarcza. Z ustaleń faktycznych w sprawie wynika

natomiast, że synowa powodów w październiku 2019 r. użyła adresu kredytowanej

nieruchomości tylko do celów rejestracyjnych działalności gospodarczej. Faktycznie

usługi kosmetyczne są świadczone w innym lokalu.

Bliższa analiza uzasadnienia wniosku nie pozwala na stwierdzenie, że skarga

kasacyjna w niniejszej sprawie jest we wskazanym wyżej rozumieniu oczywiście

uzasadniona.

Z tych wszystkich względów należało zmienić postanowienie Sądu

Najwyższego z 29 maja 2026 r. I CSK 3902/24 i odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c. w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja

2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących

zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do

franka szwajcarskiego, Dz.U. z 2026 r., poz. 985).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,

11 i 3 w zw. z art. 108 § 1 i z art. 391 § 1 oraz w zw. z art. 39821 k.p.c.

GZ

[SOP]