Sędzia SN I.Z. wyłączony od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego M.B.

Pełnomocnik oskarżycieli subsydiarnych, pismem z dnia 4 kwietnia 2025

roku (k. 124 – 126) wystąpił z wnioskiem o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego

II KK 362/24

2

I.Z. od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego M.B. od

udziału w sprawie kasacyjnej o sygn. akt II KK 362/24 (pkt 1) oraz o wyłączenie od

rozpoznania w/w wniosku innych wskazanych imiennie sędziów Sądu Najwyzszego

w oparciu o tożsamą podstawę prawną i argumentację (pkt 2).

Uzasadniając wniosek pełnomocnik podniósł, że powołanie sędziego I.Z. do

pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego nastąpiło również w wyniku

rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym na

podstawie nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r., tj. analogicznie jak w odniesieniu do

sędziego objętego wnioskiem.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Powody uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego SN I.Z. w tej sprawie

są niewątpliwe i jednoznaczne. Występuje bowiem zbieżność zarzutu wadliwości

powołania sędziego mającego rozpoznać wniosek o wyłączenie sędziego oraz

wynikającego z tych samych okoliczności zarzutu wadliwości dotyczącej sędziego

objętego wnioskiem pierwotnym podlegającym rozpoznaniu. Powyższa konstatacja

o zasadności wniosku wynika w sposób oczywisty z istoty gwarancji bezstronnego

orzekania przez sąd i sedna zakazu nemo iudex in causa sua (por. postanowienie

SN z 28 września 2022 r., IV KK 333/22). W interesie całego systemu prawnego, a

bezpośrednio w interesie wymiaru sprawiedliwości leży, by nie powstało w odbiorze

zewnętrznym, tj. w odczuciu społecznym przekonanie o braku warunków do

rozpoznania sprawy przez sąd w sposób obiektywny (por. też postanowienie SN z

25 listopada 2010 r., V KO 96/10). Potrzeba ochrony wskazanego dobra prawnego

została już należycie utrwalona w orzeczeniach Sądu Najwyższego, zapadających

w sprawach opartych na zarzutach zbliżonych do podniesionych w niniejszej

sprawie, co czyni zbędnym czynienie szerszych rozważań w tym zakresie (zob.

postanowienia SN z: 6 września 2022 r., II KK 44/21, oraz z 16 września 2022 r., III

KK 339/22).

Dodać trzeba, że zagadnienie, które wystąpiło na gruncie niniejszej sprawy

było przedmiotem obszernej analizy w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej,

Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23

stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20 (OSNKW 2020/2/7) oraz w uchwale

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22

II KK 362/24

3

(OSNK 2022, z. 6, poz. 22), a w zakresie statusu Krajowej Rady Sądownictwa

także w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca

2022 r., I KZP 2/22. Zachowują one swoją aktualność także na gruncie niniejszej

sprawy.

Istota złożonego wniosku nakazuje przypomnieć, że bezstronność jest

wartością o szczególnej wadze dla państwa prawa. Jest bowiem fundamentem

zaufania do sądów i sprawowanego przez nie wymiaru sprawiedliwości. Składanie

wniosków o wyłączenie sędziego nie powinno z jednej strony służyć jako środek do

nadużywania uprawnień procesowych i przedłużania postępowania, ale z drugiej

pozostawać musi realnym, a nie formalnym instrumentem pozwalającym na

weryfikacje standardu bezstronności sędziego. Z tego powodu w uchwale składu 7

sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt I KZP 22/22,

dotyczącej problematyki wyłączenia sędziego wskazano, że „pojęcie <<sprawy>>,

o jakim mowa w art. 40 i art. 41 § 1 k.p.k. odnosi się zarówno do sprawy głównej,

rozumianej jako orzekanie w głównym przedmiocie procesu, jak również

postępowań incydentalnych, w tym takich, które mają miejsce w ramach sprawy

głównej”. Bezstronny musi być bowiem nie tylko sędzia, który rozpozna sprawę w

głównym nurcie procesu, ale także sędzia, który rozpozna sprawę incydentalną, ale

wkraczającą w sferę ochrony wolności i praw jednostki, w tym przypadku wniosek o

wyłączenie sędziego. Ostatecznie rozstrzygnięcie w tej incydentalnej sprawie ma

przecież wpływ na ukształtowanie składu Sądu Najwyższego w przedmiocie

zasadności samej kasacji.

W zakresie punktu 2 wniosku należało w tej części wniosek pozostawić

bez rozpoznania, albowiem wyłączenie sędziego w oparciu o przepisy art. 40 § 1

k.p.k., bądź art. 41 § 1 k.p.k. jest możliwe jedynie w odniesieniu do konkretnego

sędziego, tj. już wyznaczonego do rozpoznania sprawy w określonym zakresie, a

nie sędziego (sędziów), który potencjalnie może być wyznaczony do udziału w jej

rozpoznaniu (por. rozważania Sądu Najwyższego zawarte w postanowieniu

wydanym w tej sprawie w dniu 12 stycznia 2026 r. - KRI 1406, k. 179 – 180 oraz

powołane w nim postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2025 r., III

KO 42/25).

Z tych powodów postanowiono jak w sentencji.

II KK 362/24

4

[WB]

[a.ł]