Zakaz prowadzenia pojazdów na dwa lata za jazdę po alkoholu. SN uchylił wyrok w tej części

Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie z dnia

19 marca 2025 r., sygn. akt IV K 854/24, wobec Y. K. , oskarżonego o popełnienie

czynu z art. 178a § 1 k.k., postępowanie karne warunkowo umorzono na okres 2 lat

próby, orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres

roku oraz świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz

Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 3.000 zł.

Po rozpoznaniu apelacji prokuratora, wyrokiem Sądu Okręgowego Warszawa-

Praga w Warszawie z dnia 31 lipca 2025 r., sygn. akt VI Ka 539/25, zaskarżony wyrok

zmieniono w ten sposób, że uznano oskarżonego winnym popełnienia zarzucanego

mu czynu z art. 178a § 1 k.k., za co wymierzono mu w trybie art. 37a § 1 k.k. karę

180 stawek dziennych grzywny przyjmując wysokość jednej stawki dziennej na 30 zł,

na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzeczono wobec oskarżonego środek karny w postaci

zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat, zaś na

podstawie art. 43a § 2 k.k. świadczenie pieniężne w kwocie 5.000 zł na rzecz

Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

Kasację od powyższego wyroku wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając go

w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym, na niekorzyść oskarżonego Y. K. i

zarzucając:

„rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa

karnego materialnego, a mianowicie art. 42 § 2 k.k., poprzez orzeczenie wobec Y.

K. , oskarżonego o popełnienie przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., środka karnego w

postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat,

podczas gdy zgodnie z przepisem art. 42 § 2 k.k. orzeczenie powyższego zakazu

wobec sprawcy przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. nie może nastąpić na okres krótszy

niż 3 lata”.

Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego

Warszawa-Praga w Warszawie w zaskarżonej części i przekazanie sprawy temu

Sądowi do ponownego rozpoznania, w postępowaniu odwoławczym.

II KK 541/25

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna, stąd jej rozpoznanie i uwzględnienie na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Podniesione w kasacji uchybienie, polegające na rażącym i mającym istotny

wpływ na treść wyroku naruszeniu przepisu prawa karnego materialnego, a

mianowicie art. 42 § 2 k.k., znajduje potwierdzenie w treści zaskarżonego wyroku,

którym wobec skazanego za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. orzeczono środek

karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres

2 lat, podczas gdy zgodnie z przepisem art. 42 § 2 k.k. orzeczenie powyższego

zakazu wobec sprawcy tego występku nie może nastąpić na okres krótszy niż 3 lata.

Zgodnie z treścią przepisu art. 42 § 2 k.k., który obowiązywał zarówno w

czasie popełnienia przypisanego skazanemu czynu, jak i w czasie orzekania przez

Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie: „Sąd orzeka, na okres nie krótszy niż

3 lata, zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju,

jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa wymienionego w § 1 był w stanie

nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia

określonego w art. 173, art. 174 lub art. 177 lub po takim zdarzeniu, a przed

poddaniem go przez uprawniony organ badaniu w celu ustalenia zawartości alkoholu

lub środka odurzającego w organizmie, spożywał alkohol lub zażywał środek

odurzający”. Treść art. 42 § 1 k.k., do którego odwołuje się ww. przepis, brzmi

natomiast: „Sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju w

razie skazania osoby uczestniczącej w ruchu za przestępstwo przeciwko

bezpieczeństwu w komunikacji, w szczególności jeżeli z okoliczności popełnionego

przestępstwa wynika, że prowadzenie pojazdu przez tę osobę zagraża

bezpieczeństwu w komunikacji”.

Dodać należy, że okoliczność skorzystania przez Sąd odwoławczy przy

wymiarze kary z regulacji zawartej w art. 37a § 1 k.k. nie zmienia interpretacji ww.

przepisów. Argumentacja Sądu Okręgowego wskazana w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku (k. 168), uzasadniająca wymiar orzeczonego środka karnego

w sposób odmienny od wniosku prokuratora, że „2 letni okres tego zakazu wobec

uprzedniej niekaralności oskarżonego będzie wystarczającym dla spełnienia swoich

zadań w zakresie prewencji zarówno ogólnej, jak też szczególnej”, jest sprzeczna z

II KK 541/25

4

jednoznacznym brzmieniem przepisu art. 42 § 2 k.k., które obliguje sąd do jego

respektowania.

Opisane uchybienie niewątpliwie miało rażący i istotny wpływ na treść

wydanego wyroku. Z nieuprawnioną korzyścią dla skazanego orzeczono bowiem

wobec niego środek karny poniżej dolnego ustawowego zagrożenia, a zatem nie

poniósł on w pełni konsekwencji prawnych swojego zachowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w

Warszawie orzeknie względem Y. K. środek karny z art. 42 § 2 k.k. w przewidzianym

jego treścią kształcie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

[J.J.]

[a.ł]

Marek Pietruszyński Piotr Mirek Paweł Wiliński