Zarzut wobec sędziego SN powołanego na wniosek KRS. Wznowienie kasacji niedopuszczalne

II KO 101/25

2

Pismem z 15 kwietnia 2025 r. adw. J. K. zasygnalizował potrzebę

wznowienia z urzędu postępowania kasacyjnego, zakończonego postanowieniem

Sądu Najwyższego 2 kwietnia 2025 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II KK 470/24,

w której oddalono kasację pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego jako oczywiście

bezzasadną. W argumentacji sygnalizacji wskazano, że konieczne jest ponowne

rozpoznanie przedmiotowej kasacji, albowiem powyższe postanowienie wydane

zostało przez sędziego Sądu Najwyższego Marka Siwka, którego na urząd

powołano na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie

określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018 r., poz. 3),

a zatem przez sędziego SN, który - w przekonaniu autora sygnalizacji – nie spełnia

kryteriów niezależności i bezstronności, skutkiem czego zaktualizowała się

przesłanka normatywna, o której mowa w art. 542 § 3 k.p.k. w związku z art. 439 §

1 pkt 2 k.p.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na wstępie stwierdzić należy, iż pismo nadesłane przez adw. Janusza

Kanarka nie stanowi wniosku o wznowienie postępowania w rozumieniu przepisów

Rozdziału 56 Kodeksu postępowania karnego, stanowiąc wyłącznie sygnalizację

możliwości zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, stanowiącej

podstawę do wznowienia z urzędu prawomocnie zakończonego postępowania (zob.

uchwała (7) SN z 7 maja 2005 r. sygn. akt I KZP 5/05, OSNKW 2005, z. 6, poz. 48).

Jednocześnie brak jest możliwości postąpienia z pismem sygnalizacyjnym tak,

jakby stanowiło ono wniosek o wznowienie postępowania (zob. postanowienie SN z

17 stycznia 2024 r. sygn. akt I KO 53/23). k.p.k.). Nie implikuje więc po stronie sądu,

do którego je skierowano, ani prawa, ani obowiązku jego rozpoznania (zob.

postanowienie SN z 7 grudnia 2021 r. sygn. akt V KZ 39/21; postanowienie SN z 11

stycznia 2022 r. sygn. akt IV KZ 55/21).

II KO 101/25

3

Rzecz jednak w tym, że w niniejszej sprawie wznowienie postępowania

zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego jest prawnie niedopuszczalne

z przyczyn wskazanych niżej. W postanowieniu z 13 kwietnia 2016 r. (sygn. akt III

KO 130/15), Sąd Najwyższy, odwołując się do szeregu wcześniejszych judykatów,

wskazał, iż jest oczywiste, że postępowanie kasacyjne zakończone

postanowieniem Sądu Najwyższego oddalającym kasację w ogóle nie podlega

procedurze wznowieniowej. Ugruntowane od lat stanowisko Sądu Najwyższego w

tym zakresie jest jednoznaczne. Odsyłając wnioskodawcę do licznych,

szczegółowo uzasadnianych judykatów, w tym miejscu należy jedynie podkreślić,

że wznowienie, określone przepisem art. 540 § 1 k.p.k. oraz w art. 542 § 3 k.p.k.,

następuje w odniesieniu do postępowania zakończonego prawomocnym

orzeczeniem. Do tej kategorii orzeczeń należą tylko orzeczenia Sądu Najwyższego

rozstrzygające merytorycznie o przedmiocie procesu, a więc np. orzekające (po

uchyleniu zaskarżonego orzeczenia) o umorzeniu postępowania, czy uniewinnieniu

(art. 537 § 2 k.p.k.). Nie należy do niej natomiast postanowienie Sądu Najwyższego

oddalające kasację, jako że postanowienie to - rozstrzygające jedynie o

niezasadności skargi (i niestwierdzeniu uchybień podlegających badaniu z urzędu

na podstawie art. 536 k.p.k.) - nie narusza prawomocności orzeczenia, które tą

kasacją zostało zaskarżone i które zakończyło postępowanie. W takim razie, w

świetle art. 544 § 2 k.p.k. oraz przepisów wymienionych powyżej, nie ulega

wątpliwości, że postępowanie o wznowienie postępowania zakończonego

postanowieniem Sądu Najwyższego oddalającym kasację jest niedopuszczalne.

Trafność

tego

stanowiska

Sąd

Najwyższy

potwierdził

w uzasadnieniu postanowienia z 23 marca 2023 r. (sygn. akt I KZP 17/22).

W orzeczeniu tym, rozważając kwestię zasadności odstąpienia od

zaprezentowanego wyżej paradygmatu interpretacyjnego (i w konsekwencji

dopuszczenia możliwości wznowienia z urzędu postępowania kasacyjnego

zakończonego postanowieniem o oddaleniu kasacji), w związku z eksponowanymi

przez sąd pytający względami dotyczącymi kryzysu konstytucyjnego związanego z

ukształtowaniem Krajowej Rady Sądownictwa w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r., wskazano m.in., że: "(...) nie budzi oczywiście wątpliwości

okoliczność, że sygnalizowane kwestie dotyczące kryzysu konstytucyjnego są

II KO 101/25

4

niezwykle ważkie. Zdaniem Sądu Najwyższego w składzie poszerzonym wymagają

one jednak stosownej interwencji ustawodawcy, a nie dostosowywania wykładni

przepisów do tej szczególnej sytuacji poprzez odejście od utrwalonych od wielu lat,

tak w orzecznictwie, jak i w literaturze poglądów prezentowanych na omawianym

gruncie. Stabilna wykładnia prawa stanowi przecież istotną wartość (...).

Powyższe rozważania w ocenie Sądu Najwyższego w składzie poszerzonym

implikują stwierdzenie, że skoro postanowienie Sądu Najwyższego o oddaleniu

kasacji nie jest prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe

w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. to nie wchodzi w grę możliwość wznowienia z

urzędu w trybie art. 542 § 3 k.p.k. wobec ujawnienia się jednego z uchybień

wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. postępowania kasacyjnego zakończonego

wydaniem wskazanego postanowienia. Ujawnienie uchybienia z kręgu art. 439 §

1 k.p.k. w postępowaniu kasacyjnym w związku z oddaleniem kasacji nie rzutuje w

żadnym razie na konieczność wznowienia postępowania sądowego zakończonego

prawomocnym orzeczeniem, a więc prawomocnie rozstrzygającego

o odpowiedzialności karnej oskarżonego". W postanowieniu SN z 12 kwietnia 2001

r. (sygn. akt III KO 53/99), stwierdzono iż „oddalając kasację Sąd Najwyższy orzeka

jedynie o niezasadności skargi kasacyjnej, i w żadnym wypadku nie wkracza w

sferę, w której zaskarżony kasacją wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej”.

Warto podkreślić, że tożsamy pogląd dominuje również w literaturze (zob.

T. Grzegorczyk (w:) Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. III, Kraków

2003; D. Świecki (w:) B. Augustyniak, K. Z. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki,

Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2013; J. Matras (w:) Kodeks

postępowania karnego. Komentarz, wyd. II, red. K. Dudka, Warszawa 2020; D.

Świecki (w:) B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks

postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2020).

Reasumując, zaprezentowane powyżej rozważania wskazują, że brak jest

podstaw do odstępowania od przedstawionej wyżej, utrwalonej linii interpretacyjnej.

Wobec tego w przedmiotowej sprawie należało stwierdzić niedopuszczalność

wznowienia z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu

Najwyższego z 2 kwietnia 2025 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II KK 470/24,

II KO 101/25

5

w której oddalono kasację pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego jako oczywiście

bezzasadną.

Z przedstawionych wyżej względów orzeczono jak na wstępie, zaś kosztami

sądowymi postępowania wznowieniowego, na podstawie art. 638 k.p.k., obciążono

Skarb Państwa.

[J.J.]

[a.ł]