Skazany kwestionował udział sędzi z nowej KRS w składzie. SN nie wznowił sprawy

W dniu 26 września 2025 r. w Sądzie Najwyższym zarejestrowane zostało

pismo skazanego K.J., w którym wniósł o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu w celu

sporządzenia wniosku o wznowienie z urzędu postępowania zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2021 r.

w sprawie II AKa 272/19, albowiem w składzie Sądu Apelacyjnego zasiadała sędzia

X.Y., która została powołana na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego w Warszawie

przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie określonym przepisami

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., „co doprowadziło do naruszenia standardu

niezawisłości Sądu i jego bezstronności”. Zdaniem skazanego doszło w związku z

II KO 185/25

2

powyższym do naruszenia „art. 55 ust. 1 ustawy prawo o ustroju sądów

powszechnych w zw. z art. 3 ust 1 pkt 2 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa w

zw. z art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz

art. 6 ust. 1 i 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności” i

w konsekwencji art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Skazany uznał, że w związku z

podniesionymi okolicznościami przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

jest zasadne.

Sygnalizacja istnienia uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. okazała się

niezasadna.

W uchwale połączonych Izb z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-

4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), na którą także we wniosku powołuje się

skazany, Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że „nienależyta obsada sądu w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (…) zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu

bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo

wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania

prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i

bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art.

47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o

ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”.

Pogląd ten znalazł potwierdzenie w uchwale I KZP 2/22 z dnia 2 czerwca

2022 r., w której Sąd Najwyższy podkreślił, iż „brak podstaw do przyjęcia a priori, że

każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania

udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie

spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem

jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka sytuacja

zachodzi jedynie w stosunku do sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali

nominacje w takich warunkach”. Powyższe oznacza, że wydanie orzeczenia przez

sąd powszechny, w składzie, którego zasiada sędzia, który uzyskał powołanie w

wadliwej procedurze przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. nie

II KO 185/25

3

stanowi automatycznie uchybienia, które kwalifikowane jest z art. 439 § 1 pkt 2

k.p.k., a brak bezstronności i niezawisłości takiego sądu należy ustalić in concreto.

W tym układzie przywołanie przez skazanego, iż w składzie orzekającym

Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie II AKa 272/19 zasiadała sędzia X.Y.

powołana przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8

grudnia 2017 r., jak podnosi w piśmie, bez podania dodatkowych okoliczności, które

mogłyby wskazywać na brak jej niezależności od władzy wykonawczej, nie mogą

skutkować przyjęciem, że w tym postępowaniu odwoławczym zaistniało uchybienie

z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

W odniesieniu do podstawy wznowieniowej dotyczącej w istocie zarzutu

braku bezstronności sędziów i braku wymaganej ich niezależności od władzy

wykonawczej (art. 542 § 2 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.), trzeba wyraźnie

stwierdzić, że wznowienie postępowania w tym trybie nie może polegać na

przeprowadzaniu po raz pierwszy ustaleń co do istnienia tych okoliczności (tzw.

testu niezależności i bezstronności). Nie chodzi zatem o poszukiwanie w ramach

tzw. postępowania testowego okoliczności, które skutkowałyby istnieniem

uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., ale tylko o sytuację, gdy co do określonego

sędziego istnieją już orzeczenia, w których stwierdzono brak jego niezależności i

bezstronności w określonej sprawie. Tylko w takim układzie, gdy okoliczności te w

innych postępowaniach zostały stwierdzone, strona może inicjować złożenie

sygnalizacji w trybie art. 542 § 3 k.p.k. w innej sprawie (zob. zarządzenie sędziego

SN J.M. z dnia 4 marca 2024 r., II KO 172/243). Tymczasem w dotychczasowych

orzeczeniach Sądu Najwyższego w ramach postępowań kasacyjnych nie

stwierdzono takiego uchybienia co do sędzi X.Y. (zob. m.in. sprawy II KK 469/22, II

KO 25/25, II KO 123/25, II KO 143/25 i II KK 411/25).

Należało więc uznać, że nie doszło do naruszenia prawa w postaci art. 439 §

1 pkt 2 k.p.k. poprzez udział w składzie orzekającym Sądu Apelacyjnego w

Warszawie wskazanej w piśmie skazanego Sędzi, powołanej w wyniku procedury

przeprowadzonej przed Krajową Radą Sądownictwa, której skład ukształtowano w

trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.

II KO 185/25

4

W świetle powyższych uwag zbędne było odnoszenie się do wniosku

skazanego o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu, ponieważ kończące postępowanie

orzeczenie sądu nie może zostać zaskarżone nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, jakim jest wniosek o wznowienie postępowania, jeżeli podstawą

wznowienia ma być bezwzględna przyczyna odwoławcza. Wznowienie

postępowania może nastąpić tylko z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.), zatem strona może

jedynie sygnalizować zaistnienie takiego uchybienia, co skazany w swoim piśmie

uczynił.

Z tych powodów zarządzono, jak na wstępie.

[WB]

[a.ł]