Zarzut neosędziego w składzie SN nie otworzył drogi do wznowienia z urzędu

Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek skazanego A. D. o wznowienie

postępowania sądowego prawomocnie zakończonego postanowieniem Sądu

Najwyższego z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II KK 514/22, oddalającym kasację

obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną. W uzasadnieniu tego wniosku

II KO 191/25

2

skazany podniósł, iż w postępowaniu przed Sądem Najwyższym brał udział

neosędzia, tym samym postępowanie to jest wadliwe i prowadzi do nieważności.

W tym samym piśmie skazany wniósł o wznowienie postępowania przed

Sądem Okręgowym w Warszawie, który to wniosek został przekazany zgodnie z

własciwością do Sądu Apelacyjnego w Warszawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek skazanego, z uwagi na wskazywaną w jego treści, bezwzględną

przyczynę odwoławczą, został potraktowany jako sygnalizacja podjęcia czynności z

urzędu. Pismo to nie stanowi wniosku o wznowienie postępowania w rozumieniu

przepisów rozdziału 56 k.p.k., stanowiąc wyłącznie sygnalizację możliwości

zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, stanowiącej podstawę do

wznowienia z urzędu prawomocnie zakończonego postępowania (zob.

postanowienie SN z dnia 7 grudnia 2021 r., V KZ 39/21).

Tak też zgodnie wskazuje się w orzecznictwie i piśmiennictwie, uznając, iż

wznowienie postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w związku z

ujawnieniem się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. może

nastąpić tylko z urzędu, nie zaś na wniosek strony (zob. uchwała siedmiu sędziów

SN z dnia 7 maja 2005 r., I KZP 5/05). Pismo sygnalizacyjne złożone w trybie art. 9

§ 2 k.p.k. nie implikuje więc po stronie sądu, do którego je skierowano, ani prawa,

ani obowiązku jego rozpoznania (zob. postanowienie SN z dnia 11 stycznia 2022 r.,

IV KZ 55/21). Jednocześnie brak jest możliwości postąpienia z pismem

sygnalizacyjnym tak, jakby stanowiło ono wniosek o wznowienie postępowania (zob.

postanowienie SN z dnia 17 stycznia 2024 r., I KO 53/23; zarządzenie SN z dnia 23

listopada 2022 r., III KO 95/22).

Przed oceną przesłanek wskazanych w piśmie sygnalizacyjnym, należy

odnieść się do samej dopuszczalności wznowienia postępowania w przedmiotowej

sprawie, zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia

6 grudnia 2022 r., sygn. akt II KK 514/22, oddalającego kasację jako oczywiście

bezzasadną.

II KO 191/25

3

Odnosząc się zatem do kwestii dopuszczalności wznowienia postępowania

kasacyjnego, podkreślić należy, że postanowienie Sądu Najwyższego o oddaleniu

kasacji nie jest prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe w

rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. W takiej sytuacji Sąd Najwyższy orzeka jedynie o

niezasadności środka zaskarżenia, nie wkracza zaś w żadnym zakresie w sferę, w

której wyrok kończący postępowanie, korzysta już z powagi rzeczy osądzonej.

Powyższe oznacza, że wznowienie postępowania kasacyjnego zakończonego w

Sądzie Najwyższym postanowieniem o oddaleniu kasacji jest niedopuszczalne z

mocy ustawy. Stąd też postępowanie kasacyjne zakończone takim postanowieniem

nie podlega wznowieniu. Inaczej natomiast przedstawia się sytuacja wówczas, gdy

Sąd Najwyższy, po uchyleniu w wyniku kasacji prawomocnego wyroku, wydaje

orzeczenie następcze rozstrzygając merytorycznie o przedmiocie procesu, a zatem

zgodnie z art. 537 § 2 k.p.k. umarza postępowanie lub uniewinnia oskarżonego z

uwagi na oczywistą niesłuszność skazania. Wówczas orzeczenie to jako

rozstrzygające prawomocnie w przedmiocie odpowiedzialności karnej oskarżonego

może podlegać wznowieniu (zob. postanowienie SN z dnia 12 kwietnia 2001 r., III

KO 53/99; postanowienie SN z dnia 27 czerwca 2001 r., III KO 115/00;

postanowienie SN z dnia 22 września 2003 r., IV KO 33/03; postanowienie SN z

dnia 25 października 2006 r., V KO 64/06; postanowienie SN z dnia 21 marca 2007

r., IV KO 19/07; postanowienie SN z dnia 25 listopada 2010 r., V KO 87/10;

postanowienie SN z dnia 19 sierpnia 2015 r., IV KO 46/15; postanowienie SN z

dnia 1 sierpnia 2019 r., II KO 66/19; postanowienie SN z dnia 26 lutego 2020 r., V

KO 108/19; zarządzenie SN z dnia 23 marca 2022 r., III KO 22/22; zarządzenie SN

z dnia 21 grudnia 2023 r., II KO 137/23; postanowienie SN z dnia 28 marca 2024 r.,

I KO 52/23; zarządzenie SN z dnia 4 kwietnia 2024 r., II KO 38/24).

W pełni podzielając argumentację przedstawioną w powyższych judykatach,

będącą wyrazem wieloletniego i utrwalonego dorobku orzeczniczego Sądu

Najwyższego, odrzucić należy stanowisko wskazujące na to, że argumenty natury

ustrojowej i konwencyjnej wymagają eliminacji wypracowanego w doktrynie i

orzecznictwie paradygmatu interpretacyjnego o celowości stosowania wąskiej

wykładni art. 542 § 3 k.p.k. Zatem odmienna interpretacja terminu „postępowania

sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem", która w efekcie ma

II KO 191/25

4

doprowadzić do wznawiania postępowań kasacyjnych na podstawie art. 542 § 3

k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob. postanowienie SN z dnia 27 czerwca

2023 r., III KO 15/22; postanowienie SN z dnia 20 maja 2024 r., I KO 30/24;

postanowienie SN z dnia 20 maja 2024 r., II KO 45/24) nie znajduje uzasadnienia

prawnego (zob. postanowienie SN z dnia 18 lipca 2024 r., III KO 38/24). Słusznie

przyjętego paradygmatu interpretacyjnego o braku możliwości wznowienia

postępowania w omawianej sytuacji, nie mogą zmienić, ani rzekomy kryzys

konstytucyjny, związany z ukształtowaniem obecnej Krajowej Rady Sądownictwa w

oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., ani uchwała Sądu Najwyższego

- Izby Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia

2020 r., BSA I-4110-1/20, która przestała obowiązywać, ani argumenty natury

konstytucyjnej lub konwencyjnej (zob. uzasadnienie postanowienia SN z dnia 23

marca 2023 r., I KZP 17/22).

Powyższe rozważania zdecydowały o stwierdzeniu niedopuszczalności

wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem

Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II KK 514/22, oddalającego

kasację jako oczywiście bezzasadną, które nie kończy postępowania sądowego w

sprawie skazanego. Powyższe stanowi przeszkodę formalną dla rozpatrzenia

wniosku o wznowienie postępowania.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że wznowienie z urzędu

postępowania w sprawie, której dotyczy sygnalizacja, jest niedopuszczalne z mocy

ustawy.

Na powyższe zarządzenie zażalenie nie przysługuje.

[J.J.]

[a.ł]

II KO 191/25

5