Skazany wskazywał na sędzię z delegacji w składzie. SN nie wszczął wznowienia z urzędu

Skazany M. S. wystąpił z wnioskiem – sygnalizacją o wznowienie z urzędu -

na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. - postępowania sądowego zakończonego

wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 17 sierpnia 2021 r., sygn. II AKa

262/20 utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 6

października 2020 r., sygn. II K 40/20.

II KO 207/25

2

W uzasadnieniu sygnalizacji skazany wskazał na nienależytą obsadę składu

sądu pierwszoinstancyjnego w postaci udziału w nim sędzi Sądu Rejonowego

X.Y. delegowanej do orzekania w Sądzie Okręgowym w Siedlcach, która według

wnioskodawcy uzyskała powołanie na urząd sędziego z udziałem Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r..

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wnioskowanie skazanego o zaistnieniu bezwzględnej przyczyny

odwoławczej -

nienależytej obsady składu sądu pierwszej instancji, który

rozpoznał jego sprawę, nawiązujące do sposobu powołania tej sędzi na urząd

sędziowski, jest błędne. Sędzia X.Y. orzekała w pierwszej instancji w sprawie

skazanego jako sędzia Sądu Rejonowego w Siedlcach delegowana decyzją

Ministra Sprawiedliwości do orzekania w Sądzie Okręgowym w Siedlcach.

Powołanie na urząd sędziego Sądu Rejonowego w Siedlcach uzyskała […] 2011 r,

a więc bez udziału KRS ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r.

Fakt orzekania w tej sprawie przez wskazaną sędzię w instancji

odwoławczej w ramach delegacji ministerialnej wymuszał rozważanie kwestii tej

delegacji w aspekcie przepisów unijnych. Co do sędziów delegowanych do

orzekania w sądzie wyższej instancji, podstawą oceny dokonywanej w kontekście

respektowania należytej obsady sądu jest wykładania przepisów traktatowych

przeprowadzona w wyroku TSUE z dnia 16 listopada 2021 r w połączonych

sprawach od C – 748/19 do C – 754/19. W wyroku tym TS stwierdził, że przepisy

prawa unijnego ( art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE odczytywany w świetle art. 2 TUE

oraz art. 6 ust. 1 i 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ( UE) 2016/343 z

dnia 9 marca 2016 r. w sprawie wzmocnienia niektórych aspektów domniemania

niewinności i prawa do obecności na rozprawie w postępowaniu karnym), stoją na

przeszkodzie przepisom prawa krajowego regulujących delegowanie sędziów do

sądów wyższej instancji przez Ministra Sprawiedliwości.

W przedmiotowej sprawie z uwagi na czas udzielonej wskazanej sędzi

delegacji oraz datę prawomocnego zakończenia postępowania konieczne było

zdefiniowanie skutków tego wyroku dla spraw zakończonych prawomocnym

II KO 207/25

3

wyrokiem przed datą wydania wskazanego wyroku prejudycjalnego przez Trybunał

Sprawiedliwości.

Z utrwalonej linii orzecznictwa TSUE wynika skutek ex tunc wykładni prawa

unijnego wyrażonej w orzeczeniu prejudycjalnym. Sam Trybunał Sprawiedliwości

przyjmuje, że interpretacja postanowień i zasad prawa unijnego jest w nich zawarta

ab initio. Zatem obowiązywanie czasowe wykładni wyrażonej w orzeczeniu

prejudycjalnym TSUE jest identyczne z obowiązywaniem w czasie europejskich

unormowań prawnych, których wykładnia jest dokonywana (niezależnie od

momentu wyartykułowania samej wykładni). Interpretacja ta ma skutek od ich

wejścia w życie, czyli ex tunc. Nie oznacza to jednak w każdym wypadku

obowiązku wzruszania prawomocnych orzeczeń, które zostały wydane na

podstawie prawa krajowego uznanego następnie za „ niedający się pogodzić” z

wykładnią prawa unijnego.

Trybunał Sprawiedliwości w swoich orzeczeniach podkreślał znaczenie

zasady powagi rzeczy osądzonej. Wskazywał też, że dla zapewnienia stabilności

prawa istotne jest, aby orzeczenia sądowe, które stały się prawomocne po

wyczerpaniu przysługujących środków odwoławczych były niepodważalne ( por. pkt

58 wyroku TS z dnia 10 lipca 2014 r., C -213/13, Impresa Pizzarotii

ECLI:EU:C:2014:2067; także wyrok TS w sprawie Kapferer, C - 234/04,

EU:C:2006:178, pkt 20).

Mając na uwadze powyższe poglądy Trybunału Sprawiedliwości, jak też

kierując się poglądem wyrażonym w postanowieniu Sądu Najwyższego z 13 lipca

2022 r., IV KO 1/22 należało stwierdzić, że wyrok TSUE w sprawach od C - 748/19

do C – 754/19 z dnia 16 listopada 2021 r. nie skutkuje potrzebą wznowienia

postępowania wobec skazanego. Podzielając poglądy wyrażone w orzecznictwie

Sądu Najwyższego należało uznać, że wykładnia prawa unijnego wyrażona we

wskazanym wyroku TSUE nie powoduje ani potrzeby wznowienia w trybie art. 540

§ 3 k.p.k. postępowania karnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem

wydanym do dnia 16 listopada 2021 r., ani też potrzeby wznowienia postępowania

z urzędu ze względu na zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej ( por.

postanowienie SN z 9 marca 202 r., II KO 126/21, postanowienia Sądu

Najwyższego z 25 listopada 2021 r., II KK 379/20 oraz z 16 maja 2022 r., II KK

II KO 207/25

4

66/22). Wskazany wyrok prejudycjalny TSUE nie daje samoistnej podstawy do

wzruszenia prawomocnego, przed datą tego wyroku, orzeczenia wydanego przez

sąd, w którego składzie zasiadała sędzia delegowana przez Ministra

Sprawiedliwości na podstawie kwestionowanych przez TSUE przepisów krajowych.

Wyrok TS ma więc znaczenie przede wszystkim pro futuro czyli na przyszłość.

Wniosek skazanego nie zasługuje na uwzględnienie jako sygnalizacja

uchybienia o charakterze bezwzględnej przyczyny odwoławczej, badanego z

urzędu. Fakt zasiadania w składzie orzekającym sędziego delegowanego na

podstawie delegacji ministerialnej, spełniającej kryteria ustawowe, nie świadczy o

nienależytej obsadzie sądu w myśl art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Z tych względów, Sąd Najwyższy nie dopatrując się podstaw prawnych do

wznowienia prawomocnie zakończonego postępowania sądowego z urzędu,

przedstawił swoje stanowisko w niezaskarżalnym zarządzeniu.

[J.J.]

[a.ł]