Skazany kwestionował udział sędzi SN w kasacji. SN nie wznowi postępowania z urzędu

Pismem z dnia 15 października 2025 roku skazany D. P. wskazał na

potrzebę wznowienia z urzędu postępowania kasacyjnego zakończonego

postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2020 roku, sygn. akt II KK

II KO 209/25

2

233/19. W argumentacji wniosku wskazano, że w postępowaniu kasacyjnym

zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza wymieniona w art. 439 § 1 pkt 2

k.p.k., a to z uwagi udział w rozpoznaniu kasacji sędzi Sądu Najwyższego

Małgorzaty Wąsek-Wiaderek, która na swój urząd powołana została w 2018 roku

na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Przypomnieć trzeba, że zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie

zgodnie wskazuje się, iż wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania na

podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w związku z ujawnieniem się jednego z uchybień

wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko z urzędu, nie zaś na

wniosek strony (zob. np. uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja

2005 r. sygn. I KZP 5/05). Pismo sygnalizacyjne złożone w trybie art. 9 § 2 k.p.k.

nie implikuje po stronie sądu, do którego skierowano ów wniosek, ani prawa, ani

obowiązku jego rozpoznania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia

2022 r., sygn. IV KZ 55/21). Jednocześnie brak jest możliwości postąpienia z

pismem sygnalizacyjnym tak, jakby stanowiło ono wniosek o wznowienie

postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2021 r., sygn. V

KZ 39/21). Okoliczności w nim podniesione mogą jedynie zostać zweryfikowane z

urzędu.

Pismo winno zatem zostać potraktowane jako sygnalizacja potrzeby

wznowienia postępowania z urzędu i w takim trybie ocenione. Rzecz jednak w tym,

że w okolicznościach prawnych niniejszej sprawy brak było podstaw do

dokonywania oceny pisma nawet w tym trybie. Przypomnieć bowiem należy, iż już

w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2000 r., sygn. akt I KZP

37/2000 (OSNKW 2000, z. 9-10, poz. 78), podkreślono, iż oddalenie kasacji jest

jakościowo czymś zupełnie odmiennym niż utrzymanie zaskarżonego orzeczenia w

mocy. Oddalając kasację sąd orzeka jedynie o niezasadności wniesionej skargi

kasacyjnej, nie wkracza zaś w żadnym zakresie w sferę, w której wyrok kończący

II KO 209/25

3

postępowanie korzysta już z powagi rzeczy osądzonej. Podkreślono, że z istoty

postępowania kasacyjnego wynika, że nie jest też ono postępowaniem

zmierzającym do rozstrzygnięcia „o zasadności oskarżenia wniesionego w sprawie

karnej” w rozumieniu art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka

i podstawowych wolności, lecz postępowaniem zmierzającym do zbadania

zasadności tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia, jakim jest kasacja,

wniesionego już po prawomocnym zakończeniu postępowania. W orzecznictwie

Sądu Najwyższego od wielu lat dominuje pogląd, że niedopuszczalny z mocy

ustawy jest wniosek o wznowienie postępowania kasacyjnego, gdyż orzeczenie

Sądu Najwyższego o oddaleniu kasacji nie jest orzeczeniem kończącym

postępowanie w rozumieniu art. 544 § 2 k.p.k. w zw. z art. 540 § 1 k.p.k.

Orzeczeniem takim może być jedynie wydane przez Sąd Najwyższy, po uchyleniu

w wyniku kasacji prawomocnego wyroku, orzeczenie następcze o umorzeniu

postępowania lub o uniewinnieniu oskarżonego (por. np. postanowienia Sądu

Najwyższego z dni: 12 kwietnia 2001 r., III KO 53/99, OSNKW 2001, z. 7-8, poz. 67,

27 czerwca 2001 r., III KO 115/00, OSNKW 2001,

z. 9-10, poz. 83, 25 listopada 2010 r., V KO 87/10, R-OSNKW 2010, poz. 2369 i

powołane w nim orzeczenia, 19 sierpnia 2015 r., IV KO 46/15, OSNKW 2015, z. 12,

poz. 104).

W judykaturze istnieje co prawda pogląd odmienny, dopuszczający

możliwość wznowienia postępowania kasacyjnego w sytuacji analogicznej jak

przedmiotowa, jednak przedstawiana na jego poparcie argumentacja nie jest trafna,

a przynajmniej przekonująca na tyle, aby doprowadzić do diametralnej zmiany

ugruntowanego postrzegania relacji postępowania kasacyjnego i wznowieniowego,

któremu wyraz daje wieloletnie ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego, w

tym także w składzie poszerzonym – patrz postanowienie składu siedmiu sędziów

Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2023 r., I KZP 17/22, OSNK 2023/4/20 (por.

także postanowienie SN z dnia 30 marca 2023 r., I ZO 76/22, LEX nr 3511709).

Dostrzec również należy, że kwestia dopuszczalności wznowienia postępowania

kasacyjnego stała się przedmiotem obszernych rozważań Sądu Najwyższego

przedstawionych w postanowieniu z 9 lipca 2025 roku, gdzie jednoznacznie

II KO 209/25

4

wykluczono dopuszczalność takiego postępowania (postanowienie SN z dnia 9

lipca 2025 r., I KK 17/25, LEX nr 3889194).

Powyższego nie zmieniają także tezy wynikające z orzecznictwa

międzynarodowych trybunałów, bowiem nie stwarzają one nowej formalnej

podstawy umożliwiającej wzruszanie ostatecznych orzeczeń Sądu Najwyższego w

przedmiocie kasacji, nieodnoszących się do odpowiedzialności karnej danej osoby.

Kwestia ta również została szeroko zaprezentowana w ostatnim z przywołanych

judykatów i nie ma potrzeby jej ponawiania.

Jedynie na marginesie wskazać należy, że wyrażona przez skazanego w

piśmie sygnalizacyjnym argumentacja dotycząca organu wnioskującego o

powołanie sędzi Sądu Najwyższego Małgorzaty Wąsek-Wiaderek nie polega na

prawdzie. Jak wynika bowiem z powszechnie dostępnych danych, kandydatura ta

została przedstawiona Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o

powołanie do pełnienia urzędu na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego

uchwałą Krajowej Rady Sądownictwa Nr 194/2017 z dnia 26 maja 2017 r., a zatem

przed zmianami dokonanymi przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.

Argumentacja przedstawiona powyżej dotyczy jednak wszystkich sędziów,

powołanych na pełnione stanowiska w różnych okresach, a co za tym idzie w

oparciu o różne normy prawne regulujące procedurę konkursową przed Krajową

Radą Sądownictwa. Dość zaznaczyć, że Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie

uznawał działalność KRS za sprzeczną z zapisami Konstytucji RP (wyrok z dnia 29

listopada 2007 r., SK 43/06, OTK-A 2007, nr 10/A, poz. 130; wyrok z dnia 16

kwietnia 2008 r., K 40/07, OTK ZU 2008, nr 3/A, poz. 44; wyrok z dnia 27 maja

2008 r., SK 57/06, OTK ZU 2008, nr 4/A, poz. 63; wyrok z dnia 19 listopada 2009 r.,

K 62/07, OTK ZU 2009, nr 10/A, poz. 149; wyrok z dnia 20 czerwca 2017 r., K 5/17,

OTK-A 2017, poz. 48). Orzeczenia te dotyczyły tak istotnych kwestii dla procesu

nominacji sędziowskich, jak kompetencji Krajowej Rady Sądownictwa ustalania

kryteriów oceny kandydatów na stanowiska sędziowskie, udziału w posiedzeniach

osób upoważnionych przez członków KRS celem wypowiadania się w ich imieniu,

braku możliwości odwołania się od uchwał KRS (całkowitego wyłączenia drogi

sądowej), ustalania reguł postępowania przed KRS w drodze rozporządzenia czy

II KO 209/25

5

wreszcie dokonanej przez samą Krajową Radę Sądownictwa zmiany sposoby

liczenia kadencji tego organu – z jednej wspólnej dla wszystkich członków, na

indywidualne poszczególnych jej członków.

Warte przy tym podkreślenia jest to, że stwierdzając tak wiele istotnych i

oczywistych uchybień gwarancjom konstytucyjnym w działalności KRS, Trybunał

Konstytucyjny konsekwentnie odmawiał możliwości weryfikacji już podjętych przez

ten organ decyzji, zwłaszcza w sytuacji skonsumowania uchwały Krajowej Rady

Sądownictwa o wskazaniu kandydata na stanowisko sędziowskie wydaniem przez

Prezydenta postanowienia powołującego do pełnienia urzędu sędziego (por. A.

Roch, Konstytucyjna problematyka wyboru sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa,

Prokuratura i Prawo 2021, Nr 7-8, s. 179). W przywoływanym wcześniej wyroku TK

z dnia 29 listopada 2007 r. Trybunał stwierdził, że „zasadniczym celem kontroli

konstytucyjności prawa jest ochrona Konstytucji. Stwierdzenie niekonstytucyjności

określonych przepisów powinno zawsze prowadzić do zapewnienia lepszej

realizacji norm konstytucyjnych, nie może natomiast w żadnym wypadku prowadzić

do powstania skutków, które powodują poważniejsze (naruszenie – przyp. SN)

norm konstytucyjnych niż samo naruszenie Konstytucji przez uchwalenie badanych

przepisów. Z tego względu, badając konstytucyjność prawa, Trybunał

Konstytucyjny rozważa konsekwencje wydawanych przez siebie rozstrzygnięć.

Należy ponadto podkreślić, że konsekwencje naruszenia Konstytucji przy

stanowieniu prawa zależą m. in. od charakteru i wagi naruszenia prawa.

Zastosowanie niekonstytucyjnego przepisu przez organy stosujące prawo nie musi

prowadzić do wadliwości wszystkich aktów indywidualnych wydanych na podstawie

tego przepisu. W rozpoznawanej sprawie stwierdzona niekonstytucyjność dotyka

prawa obywatela dostępu do służby publicznej. Nie doszło wszakże do powołania

na stanowiska sędziowskie osób, które nie spełniałyby wymogów ustawowych.

Osoby powołane na stanowiska sędziowskie mają wszystkie wymagane przez

prawo kwalifikacje do zajmowania tych stanowisk. W tym kontekście stwierdzenie

niekonstytucyjności (…) ustawy nie uzasadnia kwestionowania legalności aktów

powołania sędziów wydanych po przeprowadzeniu postępowania przy

zastosowaniu kryteriów oceny określonych na podstawie wymienionego przepisu.

Za przedstawioną tutaj oceną skutków orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego

II KO 209/25

6

przemawia również konieczność zapewnienia stabilności prawomocnych orzeczeń

sądowych, a także zasada zaufania jednostki do państwa i prawa, nakazująca

ochronę sytuacji prawnych osób powołanych na stanowiska sędziowskie na

podstawie dotychczasowych przepisów. (…) Wzruszenie aktów indywidualnych

lub wznowienie postępowania nie jest dopuszczalne, jeżeli prowadziłoby do

powstania skutków niezgodnych z Konstytucją. Z tych względów nie ma

konstytucyjnych podstaw do wznawiania postępowań prowadzonych

w celu obsadzenia stanowisk sędziowskich”.

Reasumując zatem, z przedstawionych wyżej względów, wobec

niedopuszczalności wznowienia z urzędu jakiegokolwiek postępowania

kasacyjnego, w szczególności z uwagi na tryb powołania sędziego, należało

stwierdzić także niedopuszczalność wznowienia z urzędu postępowania

zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego

2020 roku, sygn. akt II KK 233/19, w którym to

w skład Sądu wchodziła sędzia Sądu Najwyższego Małgorzata Wąsek-Wiaderek.

Wobec powyższego orzeczono jak na wstępie, kosztami sądowymi

postępowania wznowieniowego na podstawie art. 638 k.p.k. obciążając Skarb

Państwa.

[J.J.]

[a.ł]