Skazany za zabójstwo chciał wznowienia po zataionych wyjaśnieniach. SN odmówił przyjęcia wniosku

Wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt IV K 3/24, Sąd Okręgowy w

Lublinie uznał P. D. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 148 § 1 k.k. w zw. z

art. 64 § 1 k.k. i za ten czyn wymierzono mu karę 25 lat pozbawienia wolności.

Po rozpoznaniu apelacji od powyższego wyroku, Sąd Apelacyjny w Lublinie

wyrokiem z 22 października 2025 r., sygn. akt II AKa 226/25 zaskarżony wyrok

utrzymał w mocy.

II KO 259/25

2

Pismem z dnia 16 grudnia 2025 r. skazany P. D. zwrócił się do Sądu

Najwyższego z wnioskiem o wznowienie ww. postępowania podnosząc, źe został

skazany na podstawie poszlak i chciałby złożyć wyjaśnienia, które wcześniej zataił

z uwagi na obawy o swoje życie.

W dniu 17 grudnia 2025 r. wezwano P. D. do wskazania okoliczności, które

mają stanowić podstawę wniosku o wznowienie postępowania.

W dniu 20 stycznia 2026 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo P. D. , w

którym wskazał, że podstawą wznowienia postępowania jest fakt, iż nie popełnił

zarzucanego mu czynu. W uzasadnieniu P. D. podniósł także, że zabójstwa

dokonała E. R. , której zeznaniom Sąd Okręgowy niezasadnie dał wiarę. Nadto,

autor wniosku powołał się na nieprawidłowości w prowadzonym postępowaniu

związane z niewysłuchaniem co ma do powiedzenia i przyjęciem z góry, że jest

winny popełnienia zarzucanego mu czynu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. należało odmówić przyjęcia wniosku, bez

wzywania skazanego P. D. do usunięcia jego braków formalnych i bez próby ich

usunięcia poprzez wyznaczenie obrońcy z urzędu. Wymieniony na wstępie przepis

nakazuje podjęcie takiej decyzji wtedy, gdy z treści wniosku niepochodzącego

od podmiotu fachowego wynika jego oczywista bezzasadność.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednoznacznie wskazuje się, że

instytucja wznowienia postępowania należy do kręgu nadzwyczajnych środków

zaskarżenia, których procesowe uruchomienie może nastąpić wyłącznie

na podstawie przesłanek ściśle określonych w ustawie. Katalog okoliczności

otwierających drogę do wystąpienia z inicjatywą wzruszenia prawomocnego

rozstrzygnięcia zawierają przepisy art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k., art. 540b k.p.k.,

art. 542 § 3 k.p.k. Zaznaczyć przy tym należy, że w związku z wejściem w życie

ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania

karnego i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 1247) od dnia 1 lipca 2015

r. powstał obowiązek dokonywania kontroli wniosku o wznowienie postępowania –

z punktu widzenia jego ewentualnej oczywistej bezzasadności. Ustawodawca

w treści art. 545 § 3 k.p.k. określił, że sąd odmawia przyjęcia wniosku

niepochodzącego od prokuratora, obrońcy lub pełnomocnika, bez wzywania

II KO 259/25

3

do usunięcia jego braków formalnych, jeżeli z treści wniosku, w szczególności

odwołującego się do okoliczności, które były już rozpoznawane w postępowaniu

o wznowienie postępowania, wynika jego oczywista bezzasadność. Decydująca

jednak jest sama treść wniosku o wznowienie, która może być oczywiście

bezzasadna z różnych powodów. Ta oczywista bezzasadność wynikać może z tego,

że we wniosku wskazano podstawy wznowienia, które nie są przewidziane w

ustawie albo z tego, że w ogóle nie wskazano żadnych podstaw wznowienia,

ograniczając się do postulowania przeprowadzenia kolejnej kontroli odwoławczej

(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2015 r., II KO 49/15,

OSNKW 2016, z. 1, poz. 5).

Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić

należy, że pismo skazanego P. D. nie zawiera argumentacji, która pozwoliłaby na

ustalenie, iż w sprawie miały miejsce okoliczności uzasadniające wznowienie

postępowania ujęte w art. 540 § 1 – 3 k.p.k.

Skazany w petitum wniosku bez wątpienia odwołał się do uregulowanej w art.

540 § 1 pkt 1 k.p.k. podstawy wznowieniowej propter falsa. Rzecz w tym, że nie

uczynił tego skutecznie. Zgodnie bowiem z przepisem art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw.

z art. 541 k.p.k., aby wniosek o wznowienie postępowania oparty na tej podstawie

mógł okazać się zasadny, wnioskodawca musiałby wykazać nie tylko to, że w

związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa i istnieje uzasadniona

podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia (art. 540 § 1

pkt 1 k.p.k.), ale nadto potwierdzić fakt popełnienia przestępstwa prawomocnym

wyrokiem skazującym (art. 541 k.p.k.) lub orzeczeniem wskazującym, że

rozstrzygnięcie takie nie może zapaść z powodu przyczyn wymienionych w art. 17

§ 1 pkt 3-11 lub w art. 22 k.p.k. Przepis art. 541 § 2 k.p.k. wyraźnie stanowi bowiem,

że wniosek o wznowienie postępowania oparty na podstawie z art. 540 § 1 pkt 1

k.p.k. powinien wskazywać wyrok skazujący lub orzeczenie zapadłe w

postępowaniu karnym, stwierdzające niemożność wydania wyroku skazującego. W

przedmiotowej sprawie nie wykazano, by tego rodzaju orzeczenie kiedykolwiek

zapadło.

II KO 259/25

4

Przytoczona przez skazanego argumentacja nie zawiera się w katalogu

podstaw wymienionych w art. 540a § 1 pkt 2 lit. a i b k.p.k., a także nie sygnalizuje

konieczności podjęcia działania z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.).

Nie dostrzegając także, aby zachodziły inne okoliczności, które mogłyby

zadecydować o uwzględnieniu wniosku o wznowienie postępowania,

Sąd Najwyższy uznał, że jest on bezzasadny w stopniu oczywistym i w trybie

art. 545 § 3 k.p.k. należało odmówić jego przyjęcia.

[J.J.]

[a.ł]