Spór o podstawę wymiaru zasiłku chorobowego. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

Sąd Okręgowy w Gdańsku VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

wyrokiem z 22 lipca 2024 r., VII Ua 49/24, po ponownym rozpoznaniu sprawy,

odrzucił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Gdańsku od

punktu I wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk – Południe w Gdańsku z 30 grudnia

2021 r., VI U 497/19, umarzającego postępowanie w zakresie cofniętego odwołania

M.K. od decyzji organu rentowego, zmienił zaskarżony wyrok w punkcie II w ten

sposób, że oddalił odwołanie M.K. od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału

II USK 80/25

2

w Gdańsku z 7 lutego 2019 r. przyznającego jej prawo do zasiłku chorobowego od

1 lipca do 18 listopada 2018 r. od podstawy wymiaru wynoszącej 2.300,32 zł, oraz

orzekł o kosztach procesu.

Odwołująca się wniosła do Sądu Najwyższego skargę kasacyjną,

zaskarżając ten wyrok w całości. Uzasadniając wiosek o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania wskazała, że skarga jest oczywiście uzasadniona „w myśl art. 3899

§ 4” k.p.c., albowiem „ubezpieczona zasługuje na prawidłową ocenę

zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Ubezpieczona przez szereg lat

odprowadzała wysokie składki na ubezpieczenie społeczne, w tym chorobowe

(a nie przez jeden miesiąc przy zmianie tytułu ubezpieczenia co stanowiło

podstawę wprowadzenia od 2016 roku przepisów art. 48a-50 ustawy zasiłkowej), a

po wypadku nie podjęła osobistego prowadzenia działalności gospodarczej”.

Dodatkowo autorka skargi wskazała, że w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne, które wymaga rozstrzygnięcia a mianowicie, w świetle rozbieżności w

orzecznictwie, czy może być odpowiednio stosowany art. 43 ustawy o

świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i

macierzyństwa wobec osoby prowadzącej działalność gospodarczą w sytuacji,

kiedy nie nastąpiła żadna przerwa w pobieraniu zasiłku na podstawie tej ustawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o wydanie

postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi do rozpoznania oraz zasądzenie na

rzecz organu rentowego kosztów postępowania kasacyjnego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego

rozpoznania.

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

II USK 80/25

3

Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż

tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2

k.p.c. Wiosek ten powinien zawierać profesjonalny wywód prawny nawiązujący do

wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z

nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego

(postanowienie Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06).

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania autorka skargi

powołała się na nieistniejący „art. 3899 § 4” k.p.c. wskazując, że skarga jest

oczywiście uzasadniona (prawidłowo powołany przepis to art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.)

oraz, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, zatem na przesłankę z

art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Wskazane w skardze przesłanki wzajemnie się wykluczają

albowiem taka konstrukcja uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania jest wadliwa. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że

przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. wykluczają się, gdyż skarga

kasacyjna nie może być uznana za oczywiście uzasadnioną, jeżeli o występowaniu

tej przesłanki miałoby świadczyć naruszenie przepisów prawa, których wykładnia

nasuwa tak duże wątpliwości, że konieczne jest ich wyjaśnienie przez Sąd

Najwyższy w ramach sformułowanego w tej sprawie zagadnienia prawnego (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z 27 stycznia 2011 r., II PK 247/10, LEX nr

1274964). W postanowieniu z 26 listopada 2013 r., I UK 291/13, (LEX nr 1430990)

Sąd Najwyższy w dotychczasowym orzecznictwie zwracał już uwagę, że

jednoczesne uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi występującymi w sprawie

wątpliwościami prawnymi (zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów

prawa) generalnie wyklucza możliwość oczywistej zasadności skargi. Jak

wskazano w uzasadnieniu postanowienia z 21 października 2008 r., II PK 158/08

(LEX nr 738506), przesłanki uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania zawarte w pkt 1 (lub 2) i 4 art. 3989 § 1 k.p.c. wzajemnie się krzyżują i

wykluczają możliwość przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zarówno z uwagi

na interes publiczny (pkt 1 i 2 powołanego przepisu), jak i prywatny skarżącego (pkt

4 powołanego przepisu). Trudno sobie wyobrazić sytuację, w której wyrok jest

oczywiście wadliwy, a jednocześnie w sprawie występuje tak poważna wątpliwość

II USK 80/25

4

prawna, że wymaga interwencji i rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy.

Występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego czy potrzeba wykładni

przepisów prawnych wykluczają zatem oczywistą zasadność skargi (w ramach tej

samej podstawy kasacyjnej).

Niezależnie od wskazanej wyżej wadliwości uzasadnienia wniosku o

przyjęcie do rozpoznania rozpatrywanej skargi kasacyjnej stwierdzić trzeba, że

autorka skargi nie wykazała istnienia żadnej z powołanych przesłanek przedsądu.

Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że nawiązanie do przesłanki z art. 3989

§ 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, iż przesłanka ta

rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi wskazać, w czym - w jego

ocenie - wyraża się "oczywistość" zasadności skargi oraz podać argumenty

wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty. Sam

zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie

prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona. Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym wykazać

kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego

polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14 lipca

2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4 poz. 75; z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ

28/06, LEX nr 198531; z dnia 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; z dnia

1 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774). Ponadto przez oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie

sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa.

Natomiast zagadnienie prawne powinno zostać sformułowane w oparciu o

okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z

dokonanych przez sąd ustaleń, a jednocześnie powinno być przedstawione w

sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,

niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2024 r., I CSK 6184/22; z

1 grudnia 2023 r., I CSK 5954/22; z 25 października 2023 r., III USK 286/22).

Ponadto zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

II USK 80/25

5

problem nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w

orzecznictwie Sądu Najwyższego, i dla rozwikłania, którego dotychczasowe

orzecznictwo jest niewystarczające. Skarżący ma obowiązek w pierwszej kolejności

nie tylko sformułować samo zagadnienie, ale także - w uzasadnieniu wniosku -

przedstawić odpowiednią jurydyczną argumentację wskazującą na dopuszczalność

i celowość rozwiązania problemu prawnego w sposób preferowany przez

skarżącego, a odmienny od sposobu rozstrzygnięcia tego problemu przy

wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez Sąd drugiej instancji. Wywód ten

powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia

prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. Samo zaś

zagadnienie prawne, w formie pytania sformułowanego w taki sposób, by możliwe

było rozstrzygnięcie stawianych przez skarżącego wątpliwości, musi w swej treści

zawierać odwołanie do przepisu lub przepisów prawa, na tle których takie

zagadnienie powstaje. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny,

czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem "prawnym" oraz

czy jest to zagadnienie "istotne". Nie można przy tym zasadnie twierdzić, że w

sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli Sąd Najwyższy we

wcześniejszym orzecznictwie wyraził swój pogląd w podnoszonej kwestii, a nie

zachodzą okoliczności uzasadniające jego zmianę (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 12 sierpnia 2014 r., I UK 64/14, LEX nr 2630721).

Powyższych wymagań skarga kasacyjna nie spełniła w żadnym stopniu.

Ponadto autorka skargi zdaje się nie zauważać, że zgodnie z art. 39820 k.p.c.

sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną

w tej sprawie przez Sąd Najwyższy. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od

orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach

sprzecznych z wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy, a

sformułowane przez skarżącego przesłanki przedsądu w istocie zmierzają do

zakwestionowania wykładni art. 43 ustawy zasiłkowej oraz art. 18 ust. 1 ustawy

systemowej dokonanej przez Sąd Najwyższy w wydanym w tej sprawie wyroku z

dnia 14 maja 2024 r., II USKP 158/23.

II USK 80/25

6

Z przytoczonych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania

kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 11 k.p.c.

[SOP]