Skarga o składkę zdrowotną odrzucona, bo sąd wycenił spór na 854,15 zł, nie 10 tys. zł

II UZ 87/26

2

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu postanowieniem z 19 lutego 2026 r., w sprawie

J. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy o ustalenie

podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne, ustalił wartość przedmiotu

zaskarżenia na kwotę 854,15 zł (pkt 1), odrzucił skargę kasacyjną J.M. od wyroku

Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 16 czerwca 2025 r. (pkt 2).

Sąd ustalił, że wyrokiem z 15 czerwca 2025 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu,

na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Legnicy od wyroku

Sądu Okręgowego w Legnicy z 24 lutego 2025 r., zmienił zaskarżony wyrok i oddalił

odwołanie.

W dniu 21 października 2025 r. wnioskodawca, reprezentowany przez

profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skarga

kasacyjną, określając wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 10.000 zł.

Na wezwanie Sądu drugiej instancji do uzupełnienia braków formalnych skargi

przez wskazanie wyliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia, w piśmie z 20

listopada 2025 r., pełnomocnik skarżącego stwierdził, że oznacza wartość

przedmiotu zaskarżenia na kwotę 10.000 zł, jednocześnie wniósł o uchylenie

zobowiązania dotyczącego wskazania sposobu wyliczenia wobec braku podstaw

prawnych. Oświadczył, iż w przypadku wątpliwości Sądu co do oznaczonej wartości

wnosi o jej sprawdzenie i ustalenie przez Sąd drugiej instancji.

Sąd Apelacyjny postanowieniem z 4 grudnia 2025 r. zarządził sprawdzenie

wartości przedmiotu zaskarżenia, zlecając wyliczenie organowi rentowemu.

Pismem procesowym z 23 grudnia 2025 r. organ rentowy przestawił

hipotetyczne wyliczenie wartości przedmiotu zaskarżenia na kwotę 854,15 zł,

załączając informację co do sposobu wyliczenia w oparciu o kwoty dochodu

wskazywane przez płatnika składek wraz z tabelą obrazującą wyliczenia.

Zarządzono doręczenie powyższej informacji pełnomocnikowi skarżącego

celem ustosunkowania się. Pismo nie zostało podjęte mimo dwukrotnego

awizowania.

Sąd Apelacyjny ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia w kwocie wyliczonej

przez organ rentowy 854,15 zł, wskazując, że podana w skardze kasacyjnej wartość

10.000 zł nie zawiera żadnego odniesienia do sposobu ustalenia podstawy wymiaru

składek przyjętej w zaskarżonej decyzji z 6 sierpnia 2024 r.

II UZ 87/26

3

Odrzucając skargę kasacyjną, Sąd Apelacyjny wskazał, że w sprawie o

wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie

zdrowotne wartość przedmiotu zaskarżenia równa jest różnicy pomiędzy wysokością

składki wskazywaną (zapłaconą) przez odwołującego się i składką należną ustaloną

w zaskarżonej decyzji za sporny okres (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 17

kwietnia 2009 r., II UZ 12/09, OSNP 2010 nr 23-24, poz. 301; z 26 stycznia 2011 r.,

II UK 190/10, LEX nr 786391; z 7 kwietnia 2010 r., I UZ 8/10, LEX nr 1620499 i z 24

maja 2012 r., II UZ 16/12, LEX nr 1222163). Sąd stwierdził, dalej, że niniejsza sprawa

nie należy do kategorii spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których skarga

kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia, ponieważ

spór dotyczy prawa majątkowego, odnośnie do którego dopuszczalność skargi

kasacyjnej jest uwarunkowana wykazaniem wartości przedmiotu zaskarżenia w

wysokości co najmniej 10.000 zł. (art. 3982 § 1 k.p.c.).

Sąd Apelacyjny ocenił, że skarżący podał wartość przedmiotu zaskarżenia w

skardze kasacyjnej w sposób jedynie orientacyjny, nie przedstawiając sposobu jej

wyliczenia. Sąd uznał natomiast za wiarygodne wyliczenia organu rentowego, który

przedstawił je w sposób fachowy i nie budzący wątpliwości.

Sąd Apelacyjny ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia na podstawie art. 3986

§ 2 k.p.c. w zw. z art. 25 § 1 k.p.c.

Wobec ustalenia, że wartości przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż kwota

10.000 zł, na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 3982 § 1 k.p.c. odrzucił skargę

kasacyjną.

Skarżący, działając na podstawie art. 3941 § 1 k.p.c. oraz art. 3986 § 2 k.p.c.,

zaskarżył postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 19 lutego 2026 r.

Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na

wynik sprawy, a mianowicie art. 3982 § 1 k.p.c. przez błędne przyjęcie, że wartość

przedmiotu zaskarżenia nie osiąga ustawowego progu 10.000 zł, podczas gdy w

rzeczywistości - przy prawidłowym jej ustaleniu - znacznie ten próg przewyższa.

W uzasadnieniu zażalenia, skarżący wskazał, że przedmiotem sporu w tej

sprawie jest wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne za

sporny okres. Zaskarżona decyzja z 6 sierpnia 2024 r. określiła podstawę wyliczenia

składek z wyłączeniem stosowania dyspozycji art. 79 ust. 1 w zw. z art. 81 ust. 2 za

ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych

ze środków publicznych, natomiast odwołujący się konsekwentnie wnosił o

II UZ 87/26

4

zastosowanie tych norm jako korzystniejszych przy ustaleniu wysokości składki. Tym

samym istota problemu sprowadza się do ustalenia, jaka jest różnica w wysokości

składki zdrowotnej za dany okres.

Skarżący stwierdził, że w tej sprawie prawidłowo ustalona różnica w

wysokości składek za sporny okres znacząco przekracza kwotę 10.000 zł.

Wyjaśniając, że już pobieżne oszacowanie potencjalnej kwoty jaka wystąpiłaby w

wyniku stosowania dyspozycji art. 79 ust. 1 w zw. z art. 81 ust. 2 za ustawy z dnia 27

sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków

publicznych, jest wielokrotnie wyższa niż symboliczne 854,15 zł przyjęte przez Sąd

Apelacyjny. W rzeczywistości kwota ta sięga dziesiątek tysięcy złotych, a więc

znacznie powyżej progu 10.000 zł.

Skarżący wskazał, że już w piśmie z 20 listopada 2025 r., pełnomocnik

skarżącego oświadczył, że oznacza wartość przedmiotu zaskarżenia na 10.000 zł i

jednocześnie – w razie wątpliwości Sądu — wniósł o jej sprawdzenie i ustalenie przez

Sąd drugiej instancji. W ocenie skarżącego, dołożył on należytej staranności, aby

wyjaśnić kwestię wartości przedmiotu zaskarżenia, sygnalizując otwartość na jej

weryfikację przez sąd.

W ocenie skarżącego, sposób w jaki Sąd Apelacyjny skorzystał z uprawnienia

z art. 25 §1 k.p.c. nie zapewnił rzetelnego ustalenia rzeczywistej wartości przedmiotu

zaskarżenia. Organ rentowy przedstawił jedynie hipotetyczne wyliczenia, co nie

oddaje rzeczywistej skali sporu. Mimo to, Sąd Apelacyjny bez dalszych dociekań oraz

bez weryfikacji tej kwoty w świetle hipotetycznego określenia wartości przedmiotu

sporu i wartości przedmiotu zaskarżenia przyjął tę kwotę jako wartość przedmiotu

zaskarżenia. Skarżący wskazał, że „Sąd Apelacyjny pominął aktualne orzecznictwo

Sądu Najwyższego dotyczące sposobu ustalania WPZ w sprawach z zakresu

ubezpieczeń społecznych, jak również nie wykorzystał w pełni możliwości

dochodzenia prawdziwej wartości przedmiotu sporu przewidzianych w art. 25 § 1

k.p.c., jak chociażby dopuszczenie dowodu z opinii biegłego ze zobowiązaniem do

hipotetycznego wskazania różnicy w wysokości składek w sytuacji uwzględnienia

stosowania w stosunku do odwołującego dyspozycji art. 79 ust. 1 w zw. z art. 81 ust.

2 za ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej

finansowanych ze środków publicznych w zestawieniu z sytuacją wyłączenia

stosowania w/w norm”. Zdaniem skarżącego jedynie niezależna opinia biegłego daje

pewność co do prawidłowego wyliczenia wartości przedmiotu sporu i wartości

II UZ 87/26

5

przedmiotu zaskarżenia, jak też opinia taka stanowiłaby merytoryczną podstawę do

spełnienie przesłanki prawidłowego sprawdzenia tych wartości przez Sąd.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu Apelacyjnego

z 19 lutego 2026 r. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu

Sądowi celem nadania dalszego biegu skardze kasacyjnej, ewentualnie o

stwierdzenie dopuszczalności skargi kasacyjnej i przekazanie akt Sądowi

Najwyższemu do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Organ rentowy, w odpowiedzi na zażalenie, wniósł o jego oddalenie i

zasądzenie od powoda kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest nieuzasadnione.

Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył

postanowienie Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, w którym w punkcie pierwszym Sąd

ten ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia, a w punkcie drugim, na skutek ustalenia

wartości przedmiotu zaskarżenia poniżej 10.000 zł, odrzucił skargę kasacyjną

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 3941 § 1 k.p.c. zażalenie do Sądu

Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające

skargę kasacyjną oraz na postanowienie sądu drugiej lub pierwszej instancji

odrzucające skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia. Nadto, zgodnie z art. 3941 § 11 k.p.c., zażalenie do Sądu Najwyższego

przysługuje także w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej

instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżone postanowienie w części odnoszącej się do ustalenia innej

wartości przedmiotu zaskarżenia niż oznaczona przez skarżącego nie jest

postanowieniem, na które - w myśl art. 3941 k.p.c. - przysługuje zażalenie do Sądu

Najwyższego. Postanowienie sądu drugiej instancji ustalające wartość przedmiotu

zaskarżenia skargą kasacyjną nie podlega zaskarżeniu zażaleniem do Sądu

Najwyższego (por. np. postanowienia Sadu Najwyższego: z 8 października 2010 r.,

II PZ 31/10, LEX nr 687029; z 23 marca 2012 r., II UZ 2/12, LEX nr 1168881; z 21

listopada 129/24, III CZ 129/24, LEX nr 3783498). Postanowienie to - jako

niezaskarżalne w drodze zażalenia wniesionego na podstawie art. 3941 - należy do

II UZ 87/26

6

kategorii postanowień, o jakich stanowi art. 380 k.p.c. Przepis ten znajduje - na

podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 39821 k.p.c. - zastosowanie w postępowaniu

przed Sądem Najwyższym, wywołanym wniesieniem zażalenia na postanowienie

sądu drugiej instancji. Oznacza to, że na wniosek strony (zgłoszony w zażaleniu),

postanowienie sądu drugiej instancji, którego przedmiotem jest ustalenie wartości

przedmiotu zaskarżenia, może być skutecznie kwestionowane w zażaleniu na

postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, jeżeli miało wpływ na rozstrzygnięcie

zawarte w tym postanowieniu. Inaczej rzecz ujmując, badanie na podstawie art. 380

w związku z art. 39821 i art. 3943 § 3 k.p.c. w wyniku tzw. uprzedniej kontroli

prawidłowości orzeczenia, które nie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia jest

dopuszczalne, jednak warunkiem takiej kontroli niezaskarżalnego postanowienia,

które miało wpływ na wynik sprawy, jest zamieszczenie stosownego wniosku w

środku odwoławczym skierowanym przeciwko postanowieniu podlegającemu

zaskarżeniu zażaleniem. Gdy w sprawie występuje profesjonalny pełnomocnik

wniosek taki powinien być jednoznacznie sformułowany, gdyż nie ma podstaw do

przypisywania pismom przez niego wnoszonym treści wprost w nich niewyrażonych

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 17 lipca 2008 r., II CZ 54/08, LEX nr

447663; z 28 października 2009 r., II PZ 17/09, LEX nr 559946; z 23 marca 2012 r.,

II UZ 2/12, LEX nr 1168881; z 29 października 2014 r., II UZ 38/14, LEX nr 1551427;

z 13 marca 2024 r., III UZ 18/23, LEX nr 3693541; z 19 marca 2024 r., III UZ 31/23,

LEX nr 3694963; z 21 listopada 2024 r., III CZ 129/24, LEX nr 3783498).

Skarżący zaskarżył postanowienie Sąd Apelacyjnego we Wrocławiu z 19

lutego 2026 r. zarówno co do rozstrzygnięcia dotyczącego ustalenia wartości

przedmiotu zaskarżenia, jak i rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W

treści zażalenia brak jednak wniosku o poddanie kontroli postanowienia w zakresie

ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia. Uwzględniając przywołane wyżej

orzecznictwo, brak tego wniosku wyłącza możliwość kontroli rozstrzygnięcia w

zakresie ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia objętego postanowieniem Sądu

Apelacyjnego z 19 lutego 2026 r. W konsekwencji, zarzut naruszenia przez Sąd

drugiej instancji art. 3986 § 2 k.p.c. musi być uznany za oczywiście bezzasadny, skoro

ustalona w sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia była niższa od wartości

minimalnej wymaganej zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c. Okoliczność ta uzasadniała

odrzucenie skargi kasacyjnej, co Sąd drugiej instancji prawidłowo uczynił z

powołaniem się na art. 3986 § 2 k.p.c.

II UZ 87/26

7

Z powyższych względów zażalenie na postanowienie ustalające wartość

przedmiotu zaskarżenia podlega - jako niedopuszczalne - odrzuceniu na podstawie

a contrario art. 3941 § 1, 11 k.p.c. oraz art. 373 § 1 k.p.c. w związku z art. 39821 w

związku z art. 3941 § 3 k.p.c., czego konsekwencją jest oddalenie zażalenia w

pozostałej części na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.

O kosztach postępowania zażaleniowego rozstrzygnięto zgodnie z art. 98 § 1,

11 k.p.c. oraz § 9 § 2 w związku z § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych (tekst jedn. Dz.U. 2026 r., poz. 118).

Renata Żywicka

[it]

[a.ł]