Radca prawna wykonywała zawód w spółce z o.o. Kasacja obwinionej oddalona

Orzeczeniem z dnia 17 września 2024 r., sygn. akt […] Okręgowy Sąd

Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych […] uznał obwinioną radcę

prawną M. G. winną tego, że:

w okresie od dnia 21 października 2019 roku do dnia 3 sierpnia 2023 r.

wykonywała zawód radcy prawnego w niedozwolonej formie - spółki

kapitałowej, funkcjonującej pod firmą B. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (KRS […]),

tj. przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 64 ust. 1 ustawy o radcach

prawnych w zw. art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o radcach prawnych i za to wymierzył

jej karę pieniężną w wysokości 7.200,00 złotych oraz orzekł zakaz

sprawowania patronatu przez obwinioną na okres 5 lat, a także obciążył

obwinioną kosztami postępowania dyscyplinarnego w kwocie 2.500,00

złotych.

Od powyższego orzeczenia odwołanie złożył obrońca obwinionej,

zaskarżając je w całości, zarzucając:

obrazę przepisów postępowania mogącą mieć wpływ na treść zaskarżonego

orzeczenia, tj.:

1. naruszenie art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 393 § 3 k.p.k., art. 410 k.p.k. i

art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. wszystkie w zw. z art. 74(1) pkt 1 ustawy o radcach

prawnych poprzez pominięcie dowodów w postaci oświadczeń złożonych na

piśmie przez B. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. oraz D. sp. z o.o. z siedzibą w Ł.,

2. naruszenie art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zw. z art. 405 § 2 i 4

k.p.k. w zw. z art. 74(1) pkt 1 ustawy o radcach prawnych poprzez oparcie

orzeczenia na materiałach nieujawnionych w toku rozprawy w postaci

wydruku ze strony www.[...].pl,

II ZK 111/25

3

3. naruszenie art. 143 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 393 § 1 zd. 2 k.p.k. w

zw. z art. 405 § 2 i 4 k.p.k. w zw. z art. 74(1) pkt 1 ustawy o radcach prawnych

poprzez ujawnienie bez odczytania oraz oparcie rozstrzygnięcia na treści

wydruków ze strony internetowej,

4. naruszenie art. 167 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 2, 3 i 5 k.p.k.

poprzez oddalenie wniosków dowodowych, szczegółowo wskazanych w

odowłaniu,

5. naruszenie art. 16 § 1 k.p.k. w zw. z art. 74(1) pkt 1 ustawy o radcach

prawnych poprzez wykorzystanie wyjaśnień obwinionej złożonych przed

rzecznikiem dyscyplinarnym w sytuacji, gdy obwiniona nie została

prawidłowo pouczona o przysługujących jej uprawnieniach,

6. naruszenie art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. w zw. z art. 74(1)

pkt 1 ustawy o radcach prawnych poprzez przyjęcie, że obwiniona przyznała,

że mogło dojść do powstania wątpliwości odnośnie formy wykonywania przez

nią zawodu, podczas gdy obwiniona nie złożyła takich wyjaśnień,

7. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę

rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, że obwiniona wykonywała zawód

radcy prawnego w niedozwolonej formie spółki kapitałowej, pomimo, że takie

ustalenie nie wynika z żadnego prawidłowo przeprowadzonego dowodu w

sprawie.

Na podstawie tak postawionych w odwołaniu zarzutów, obrońca

obwinionej wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie

obwinionej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie

sprawy do Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego do ponownego rozpoznania.

Wyższy Sąd Dyscyplinarny Krajowej Izby Radców Prawnych w

Warszawie orzeczeniem z dnia 24 marca 2025 roku, sygn. […] utrzymał w

mocy zaskarżone orzeczenie i zasądził od M. G. koszty postępowania w

kwocie 2000 zł.

II ZK 111/25

4

Kasację od powyższego wniósł obrońca obwinionej, zaskarżając

powyższe orzeczenie w całości, zarzucając:

1. Rażące naruszenie prawa przez Wyższy Sad Dyscyplinarny Krajowej Izby

Radców Prawnych, mające wpływ na treść orzeczenia tj. art. 2 § 2 k.p.k., art. 4

k.p.k., art 7 k.p.k. w zw. art. 410 k.p.k. w zw. z art. 424 §1 pkt 1 k.p.k. w zw. z

art. 433 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. art. 453 § 2 k.p.k.,

art.440 k.p.k. w zw. z art 167 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 2, 5, k.p.k. w zw. z

art. 452 § 2 pkt. 2 i § 3 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1a i 2 k.p.k. i art. 405 § 2 i 3

k.p.k., wszystkie w zw. z art. 74(1) pkt. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o

radcach prawnych w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 6 ust. 3 lit. c) i d) Konwencji o

Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r.

polegającą na nienależytym rozważeniu zasadności oddalenia wniosków

dowodowych przez Okręgowy Sad Dyscyplinarny, oraz nieuzasadnionym

oddaleniu tożsamych wniosków dowodowych złożonych w postępowaniu

odwoławczym w sytuacji, gdy okoliczność, która miała być udowodniona, ma

istotne znaczenie dla ustalenia, czy został popełniony delikt dyscyplinarny, a

także w sytuacji gdy dowody, które Wyższy Sąd Dyscyplinarny Krajowej Izby

Radców Prawnych ocenił jako wskazujące na popełnienie deliktu

dyscyplinarnego, wykazały zdaniem Wyższego Sadu Dyscyplinarnego tezę

przeciwną od tezy na jaką miały być przeprowadzone dowody zgłoszone przez

obrońcę Obwinionej.

2. Rażące naruszenie prawa przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny

Krajowej Izby Radców Prawnych mające wpływ na treść orzeczenia tj. art. 4

k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z art. 92 k.p.k. w zw. z art. 143 § 1 pkt. 3 k.p.k.

w zw. z art. 393 § 1 zd. 2 k.p.k. w zw. z art. 405 § 2 i 4 k.p.k. w zw. z art. 410

k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 i 2 k.p.k. w zw. 437 § 1 i § 2 k.p.k. w zw. z art 457 § 3

k.p.k. w zw. z 458 k.p.k. w zw. z art. 74(1) pkt. I ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o

radcach prawnych poprzez brak należytej kontroli Wyższego Sądu

II ZK 111/25

5

Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawych i zaakceptowanie orzeczenia

Sądu I instancji w zakresie oparcia ustaleń faktycznych na podstawie treści

wydruków ze strony internetowej w sytuacji, gdy z oględzin strony internetowej

nie zostały sporządzone protokoły, co skutkowało złamaniem bezwzględnego

zakazu dowodowego wynikającego z treści art. 393 § 1 zd. 2 k.p.k.

3. Rażące naruszenie prawa przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny

Krajowej Izby Radców Prawnych mające wpływ na treść orzeczenia tj.

naruszenie art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 170 § 3 k.p.k., art. 92 k.p.k., art. 393 §

3 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 424 § 1 pkt. 1 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 i 2 k.p.k. w

zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z 458 k.p.k. wszystkie w zw. z art. 74(1) pkt. 1

ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych polegające na nienależytym

rozpoznaniu zarzutów obrońcy Obwinionej i uznaniu prawidłowości

rzekomego oddalenia wniosków dowodowych w postaci oświadczeń złożonych

na piśmie przez B. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. oraz D. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł.

podczas, gdy nie zostało wydane postanowienie o oddaleniu tych wniosków

dowodowych, a zarzut stawiany tej części rozstrzygnięcia przez obrońcę

Obwinionej dotyczył pominięcia tych dowodów w treści pisemnych motywów

rozstrzygnięcia przez Okręgowy Sąd Dyscyplinarny wbrew treści art. 424 § 1

pkt. 1 k.p.k.

4. Rażące naruszenie prawa przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny

Krajowej Izby Radców Prawnych mające wpływ na treść orzeczenia tj.

naruszenie art. 7 k.p.k., art. 92 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 405 § 2 i 4 k.p.k. w

zw. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. k.p.k. w zw. z 458 k.p.k.,

wszystkie w zw. z art. 74(1) pkt. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach

prawnych przez brak dokonania jakiekolwiek kontroli zarzutu nr 2 odwołania

obrońcy Obwinionej z dnia 8 października 2024 r. i przyjęciu wprost w treści

orzeczenia, że Okręgowy Sąd Dyscyplinarny nie oparł się na dowodzie w

postaci wydruku ze strony […].pl podczas gdy Okręgowy Sad Dyscyplinarny

II ZK 111/25

6

wprost wskazuje w pisemnych motywach rozstrzygnięcia, że ów wydruk stał u

podstaw wydania orzeczenia przez tenże sąd.

5. Rażące naruszenie prawa przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny

Krajowej Izby Radców Prawnych mające wpływ na treść orzeczenia tj. art. 4

k.p.k., art. 16 § 1 k.p.k., art. 300 § 1 k.p.k. oraz 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 §

3 k.p.k. k.p.k. w zw. z 458 k.p.k. wszystkie w zw. z art. 74(1) pkt. 1 ustawy z

dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych poprzez dokonanie niewłaściwej

kontroli zarzutu 5 odwołania i przyjęciu, że Obwiniona została prawidłowo

pouczona o prawach i obowiązkach w postępowaniu dyscyplinarnym podczas

gdy Obwiniona nigdy nie została pouczona o prawach i obowiązkach w

postępowaniu dyscyplinarnym, a wręczony i podpisany przez nią dokument był

pouczeniem o prawa i obowiązkach podejrzanego w postępowaniu karnym.

6. Rażące naruszenie prawa przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny

Krajowej Izby Radców Prawnych mające wpływ na treść orzeczenia tj. art. 4

k.p.k., art. 7 i art. 410 k.p.k. oraz 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. k.p.k.

w zw. z 458 k.p.k. wszystkie w zw. z art. 74(1) pkt. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982

r. o radcach prawnych przez brak dokonania kontroli, ewentualnie -

dokonania nienależytej kontroli zarzutu nr 6 odwołania obrońcy Obwinionej z

dnia 8 października 2024 r. i przyjęcie, że Obwiniona składając wyjaśnienia

przed rzecznikiem dyscyplinarnym powoływała się tylko na wątpliwości

odnośnie formy wykonywania przez nią zawodu w kontekście ograniczeń

wynikających z art. 25a Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, które to kwestie

zdaniem Wyższego Sądu Dyscyplinarnego w świetle zmiany kwalifikacji

prawnej nie mają żadnego znaczenia, podczas gdy Obwiniona w protokole z

dnia 31 sierpnia 2023 r. jak i podczas rozprawy przed Okręgowym Sądem

Dyscyplinarnym w dniu 17 września 2024 r. wyraźnie wyjaśniała, że nie

wykonywała zawodu radcy prawnego w formie spółki z o.o., a więc wprost

II ZK 111/25

7

odniosła się do czynu, co do którego przypisana jej została wina w

postępowaniu dyscyplinarnym.

Na podstawie tak podniesionych zarzutów obrońca wniósł o uchylenie

zaskarżanego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny Krajowej Izby Radców Prawnych bądź też

w przypadku przyjęcia, że uznanie za winną obwinioną radcę prawną M. G.

jest oczywiście niesłuszne, uchylenie zaskarżanego orzeczenia i uniewinnienie

Obwinionej.

Odpowiedź na kasację złożył Zastępca Głównego Rzecznika

Dyscyplinarnego wnosząc o jej oddalenie w całości.

Sąd zważył co następuje:

Kasacja jako bezzasadna w stopniu oczywistym podlegała oddaleniu na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. w zw. z art. 741 ustawy o radcach

prawnych.

Słusznie zauważył Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego, iż kasacja jest

nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a nie zwykłą skargą trzecioinstancyjną.

Stosownie do treści art. 623 ustawy o radcach prawnych wynika natomiast, że

kasacja może zostać wniesiona jedynie z powodu rażącego naruszenia prawa

lub z powodu rażącej niewspółmierności kary dyscyplinarnej. Tym samym w

postępowaniu kasacyjnym wykluczone jest weryfikowanie zarzutów, których

istota sprowadza się do kwestionowania ustaleń faktycznych poczynionych w

postępowaniu przed sądem dyscyplinarnym, zwłaszcza jeżeli zostały dokonane

w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (por. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 14 marca 2024 r., sygn. akt II ZK 74/23; z dnia 26 lipca

2024 r., sygn. akt II ZK 14/24; z dnia 21 listopada 2024 r., sygn. akt II ZK

84/24; z dnia 11 grudnia 2024 r., sygn. akt II ZK 66/24; z dnia 21 lutego 2025

r., sygn. akt II ZK 85/24). Ponadto, decydujące znaczenie dla

II ZK 111/25

8

zakwalifikowania określonego zarzutu jako kwestionującego ustalenia

faktyczne ma nie sama jego forma, ale rzeczywisty jego przedmiot.

Słusznie także podnosi, iż postępowanie dyscyplinarne nie tylko nie jest

tożsame z postępowaniem karnym, lecz również nie stanowi wymiaru

sprawiedliwości w rozumieniu art. 175 ust. 1 Konstytucji RP (zob. Wyrok TK

z 11.09.2001 r. (SK 17/00), Dz. U. Nr 103, poz. 1129.). Zgodnie z art. 741

u.r.p. w sprawach nieuregulowanych do postępowania dyscyplinarnego

przeciwko adwokatom i radcom prawnym oraz aplikantom korporacji stosuje

się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego. Sąd Najwyższy w

wyroku z dnia 5 listopada 2003 r., sygn. SNO 67/03 wskazał, że odpowiednie

stosowanie przepisów kodeksu postępowania karnego oznacza nakaz

posłużenia się analogią z ustawy jako sposobem stosowania prawa w

wypadkach wskazanych przez przepis odsyłający. W konsekwencji uznać

należy, że w postępowaniu dyscyplinarnym nie muszą być zachowane tak

wysokie standardy ochrony praw jednostki, jakich wymaga się w rzetelnym

postępowaniu karnym, a to, tym bardziej że orzeczenia sądu dyscyplinarnego z

reguły poddane są kontroli sądowej.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd Najwyższy

doszedł do przekonania, iż mimo mnogości podnoszonych naruszeń, kasację

obrońcy obwinionej należało oddalić jako oczywiście bezzasadną.

Wadliwość formułowanych zarzutów sprowadza się przede wszystkim

do ich formułowania w kierunku rozstrzygnięcia sądu meriti (przy tym uwaga

ta pozostaje aktualna zasadniczo wobec wszystkich z podnoszonych przez

autora kasacji zarzutów). Stanowią one niemal powtórzenie zarzutów

podnoszonych w odwołaniu, które „przekwalifikowano” na „rażące naruszenie

przepisów prawa”, aby takim zabiegiem procesowym doprowadzić do

ponownej weryfikacji ustaleń faktycznych, które stały się podstawą ukarania

obwinionego. Zarówno treści podnoszonych uchybień, jak i części

II ZK 111/25

9

motywacyjnej wywiedzionej kasacji wyraźnie wskazują, iż skarżący niejako

oczekuje, że Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym dokona ponownej

kontroli odwoławczej orzeczenia sądu pierwszoinstancyjnego i zaaprobuje

forsowaną przez autora kasacji alternatywną ocenę zgromadzonego w toku

postępowania materiału dowodowego. Rolą Sądu Najwyższego, rozpatrującą

kasację, co zostało już wskazane powyżej, nie jest przecież ponowne,

powielające kontrolę apelacyjną, rozpoznanie stawianych przez skarżącego

zarzutów orzeczeniu pierwszoinstancyjnemu.

Na marginesie wskazać należy, że Sąd odwoławczy może dopuścić się

naruszenia art. 7 i art. 410 k.p.k., jeżeli czyni własne ustalenia faktyczne oparte

na niekompletnym materiale dowodowym, ocenionym nie swobodnie, lecz

dowolnie. W niniejszej sprawie jest przecież oczywiste, że Wyższy Sąd

Dyscyplinarny nie mógł dopuścić się podnoszonych uchybień, albowiem nie

czynił własnych, odbiegających od poczynionych przez Sąd pierwszej

instancji, ustaleń faktycznych. Jak wspomniano, nie dokonywał też

samodzielnie oceny ustalonego zachowania obwinionego, gdyż kontrolował

jedynie poprawność jej przeprowadzenia przez Sąd I instancji, utrzymując w

mocy zaskarżone orzeczenie.

Nawet gdyby oceniać stawiane zarzuty przez pryzmat rażącego

naruszenia prawa przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny wszystkie sprowadzały się

do oceny skarżącego, że sąd odwoławczy bądź to nie dokonał wnikliwej,

pełnej i rzetelnej analizy zarzutów uprzednio przedstawionych w odwołaniu

obrońcy, bądź też nie odniósł się w ogóle do uchybień, które w tymże środku

zaskarżenia zostały wskazane. Ze wskazanym stanowiskiem nie sposób się

zgodzić. Pisemne motywy zaskarżonego orzeczenia, w których wyjaśniono

niezasadność zarzutów odwoławczych (kontestujących prawidłowe

przeprowadzenie postępowania dowodowego przez sąd meriti, w tym

II ZK 111/25

10

oddalenie wniosków dowodowych – spełniają wymogi wyznaczone

obowiązującymi przepisami, tj. zgodne są ze standardami kontroli instancyjnej.

W tym miejscu należy wyraźnie stwierdzić, że sąd nie jest zobowiązany

do formułowania swych wywodów w sposób podyktowany interesem

skarżącego i dla tego ostatniego wygodny. Nie istnieje też jednolity i

obowiązujący wzór uzasadnienia orzeczenia (tak sądu pierwszej jak i drugiej

instancji), według którego sąd winien konstruować uzasadnienie. Istotne jest

jedynie, aby uzasadnienie wyroku zawierało te elementy, które wymagane są

przez przepisy prawa procesowego, a ten warunek w sprawie niniejszej został

spełniony. Uzasadnienie orzeczenia nie musi też być obszerne, lecz zwarte w

treści i komunikatywne w przekazie. Ponadto, sam fakt niespełnienia

wymogów określonych w art. 457 § 3 k.p.k. nie może doprowadzić do

uchylenia wyroku sądu odwoławczego, gdyż pisemne motywy rozstrzygnięcia

są zawsze sporządzane po wydaniu orzeczenia, wobec czego powyższych

treść, a zasadniczo braki, którymi są dotknięte, nie mogą mieć wpływu na

wydane wcześniej rozstrzygnięcie sądu odwoławczego (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z 7 października 2020 r., V KK 415/20).

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy oddalił kasację jako

oczywiście bezzasadną, obciążając obwinioną M. G. kosztami postępowania

kasacyjnego w kwocie 20 zł (tj. ryczałt za doręczenie wezwań i innych pism).

[M. T.]

[r.g.]

Barbara Skoczkowska

II ZK 111/25

11