Obwiniona adwokat prawomocnie skazana karnie przegrała kasację w SN

Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury orzeczeniem z dnia 11 stycznia

2025 r., sygn. akt [...], po rozpoznaniu odwołań złożonych przez: Rzecznika

Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej [...], obrońcę obwinionej adwokat A. L. oraz

pokrzywdzonego G. G., od skazującego orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego Izby

Adwokackiej [...] z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt […], zmienił to orzeczenie w ten

sposób, że w miejsce kary dyscyplinarnej zawieszenia w czynnościach

zawodowych na czas 5 lat, orzekł karę zawieszenia w czynnościach zawodowych

na czas 3 lat, a w pozostałym zakresie zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy.

II ZK 125/25

2

Od tego orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury kasację

złożyła obwiniona adwokat A. L. W kasacji podniosła 11 zarzutów i wniosła o

uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz umorzenie postępowania lub uchylenie

zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Wyższemu Sądowi

Dyscyplinarnemu Adwokatury do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę

zaskarżonego orzeczenia w zakresie rozstrzygnięcia o karze poprzez wymierzenie

kary dyscyplinarnej zawieszenia w czynnościach zawodowych na okres 6 miesięcy

bądź wymierzenie kary pieniężnej w wysokości 6 000 zł.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Kasacja obwinionej adwokat A. L. jest oczywiście bezzasadna w rozumieniu

art. 535 § 3 k.p.k. w zw. z art. 95a pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o

adwokaturze, dalej powoływana jako p.a.

W postępowaniu dyscyplinarnym adwokatów odpowiednikiem wyroku jest

orzeczenie (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 9 marca 2005 r.,

sygn. akt SDI 3/05, R-OSNSD 2005, poz. 77, z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt

SDI 5/07, R-OSNSD 2007, poz. 100, z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt SDI

17/09, R- OSNSD 2009, poz. 128). W uchwale Izby Karnej Sądu Najwyższego z

dnia 9 października 2000 r., sygn. akt I KZP 37/00, OSNKW 2000, z. 9–10, poz. 78,

która ma moc zasady prawnej, stwierdzono, że kasację od wyroku oddala się

postanowieniem (art. 93 § 1 k.p.k.). Tak uchwalając, Sąd Najwyższy wyszedł z

założenia, że skoro kasacja jest wnoszona od orzeczeń prawomocnych, to Sąd

Najwyższy, stwierdzając jej niezasadność, nie utrzymuje w mocy zaskarżonego

orzeczenia, lecz kasację oddala, co nie wymaga wydania wyroku. Oddalając

kasację, Sąd Najwyższy może uznać ją za oczywiście bezzasadną lub za

bezzasadną. Oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej nie wymaga

pisemnego uzasadnienia. Jeżeli jednak postanowienie o oddaleniu kasacji jako

oczywiście bezzasadnej zostało wydane na posiedzeniu oraz wtedy gdy zostało

wydane na rozprawie, a strona pozbawiona wolności nie miała przedstawiciela

procesowego i nie została sprowadzona na rozprawę, uzasadnienie postanowienia

sporządza się na jej wniosek (por. art. 535 § 3 k.p.k.). Przepis art. 91d ust 3 p.a.,

należy odczytywać jako regulację składu Sądu Najwyższego orzekającego na

II ZK 125/25

3

rozprawie, nie zaś jako regulację nakładającą obowiązek rozpoznania kasacji na

rozprawie w każdym wypadku. Tej ostatniej wykładni sprzeciwiają się bowiem

względy systemowo-funkcjonalne. Przepisy kasacyjne, co oczywiste, mają

zastosowanie w pierwszej kolejności w sprawach karnych, zaś na skutek odesłań

zawartych w różnych aktach prawnych, także w innych sprawach, w których

rozstrzyga się o odpowiedzialności represyjnej. Do tej kategorii należą sprawy

odpowiedzialności dyscyplinarnej adwokatów. Nie ulega przy tym wątpliwości, że

kategoria spraw karnych i standard postępowania karnego wyznacza zarazem

pewien minimalny stopień gwarancji procesowych dla stron, który w zależności od

regulacji w ustawach szczególnych, winien być stosowany, chyba że został w

sposób wyraźny wykluczony. Należy wskazać, że oddalenie na posiedzeniu kasacji

jako oczywiście bezzasadnej, a więc w trybie art. 535 § 3 k.p.k., czyli w składzie

jednego sędziego, może mieć miejsce także wtedy, gdy kasacja dotyczy wyroku,

którym doszło do uprawomocnienia skazania na karę dożywotniego pozbawienia

wolności, a więc na karę najsurowszą przewidzianą w ustawodawstwie polskim za

najpoważniejsze przestępstwa. Nieracjonalne w tej sytuacji byłoby twierdzenie, że

nie jest możliwe orzekanie przez Sąd Najwyższy w takim trybie i w takim składzie

co do kasacji wniesionej od orzeczeń sądów dyscyplinarnych, którymi orzeczono

kary przewidziane jako sankcje dyscyplinarne, których istota sprowadza się do

oddziaływania w obszarze samej korporacji zawodowej. Dolegliwość płynąca z

orzeczeń korporacyjnych sądów dyscyplinarnych jest bowiem nieporównywalnie

mniejsza niż powołana przykładowo dolegliwości za przestępstwo powszechne w

postaci kary najsurowszej co do rodzaju, a zarazem co do wysokości.

W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że kasacja, może być uznana

za oczywiście bezzasadną, gdy po jej analizie i skonfrontowaniu z materiałami

sprawy, bez potrzeby głębszego w nie wnikania, bądź po takim wniknięciu, jest w

sposób niebudzący wątpliwości niezasadna, gdyż stanowi jedynie polemikę z

argumentacją sądu, którego orzeczenie zaskarża lub przedstawia argumentację nie

mającą żadnego pokrycia w przepisach prawa albo nieprzystającą do realiów

danego procesu lub wskazuje na uchybienia, jakie w ogóle w niepowtarzalnych

realiach danej sprawy nie wystąpiły, albo na uchybienia, które wprawdzie

rzeczywiście wystąpiły, ale nie budzi żadnych wątpliwości, iż nie mogły one mieć

II ZK 125/25

4

istotnego wpływu na treść zaskarżonego kasacją orzeczenia (por. np. T.

Grzegorczyk, Kasacja jako nadzwyczajny środek zaskarżenia w sprawach karnych i

jej skuteczność w praktyce, Państwo i Prawo 2015, nr 6, L. Paprzycki, Oczywista

bezzasadność i oczywista zasadność kasacji, w: P. Hofmański, K. Zgryzek (red.),

Współczesne problemy procesu karnego i wymiaru sprawiedliwości. Księga ku czci

Profesora Kazimierza Marszała, Katowice 2003.). Tak jest właśnie w niniejszej

sprawie. Zarzuty kasacji obwinionej adwokat A. L. z pkt 1, z pkt 2, z pkt 3 oraz z pkt

6 dotyczą kwestii oceny prawidłowości postępowania karnego w sprawie o sygn.

akt II K 264/21, które toczyło się przed Sądem Rejonowym w B. i w którym to

postępowaniu wyrokiem z dnia 12 lipca 2022 r. skazano adwokat A. L. za

popełnienie przestępstwa z art. z art. 284 § 2 k.k. na karę grzywny w wysokości 150

stawek po 10 zł. Ten wyrok karny został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu

Okręgowego w L. z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt […]. Z kolei kasację

obrońcy adwokat A. L. złożoną od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 18

listopada 2022 r., sygn. akt […], Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 21

września 2023 r., sygn. akt II KK 180/23, oddalił jako oczywiście bezzasadną.

Oczywistą jest rzeczą, że organy orzekające w postępowaniu dyscyplinarnym są

związane treścią prawomocnego wyroku sądu powszechnego i nie mają

ustawowych uprawnień do oceny przeprowadzonego postępowania karnego, a

tego w istocie dotyczą zarzuty z pkt 1, z pkt. 2, z pkt 3 oraz z pkt 6 kasacji.

Niezasadny jest również zarzut kasacji z pkt 4, albowiem skoro czyn przypisany

obwinionej adwokat A. L. zawiera jednocześnie znamiona przestępstwa, to

przedawnienie tego przewinienia dyscyplinarnego nie następuje wcześniej niż

przedawnienie przewidziane w ustawie karnej. Przepis art. 88 ust. 3 p.a. jest w tej

sytuacji przepisem szczególnym wyłączającym stosowanie art. 88 ust 1 p.a. (por.

np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt SDI 13/10, OSNSD

2010, poz. 61, W. Sarnowski, Postępowanie dyscyplinarne, Radca prawny 2004, nr

4, s. 25 – 26). Również bezzasadne są zrzuty kasacji z pkt 5 i pkt 7, albowiem

prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt […],

obalił domniemanie niewinności adwokat A. L. w zakresie w jakim jest to niezbędne

do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego i tego faktu nie zmienia zatarcie

skazania za przestępstwo, którego znamiona zawiera przypisane jej przewinienie

II ZK 125/25

5

dyscyplinarne (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2011 r.,

sygn. akt SDI 32/10, OSNKW 2011, z. 2, poz. 12). Niezasadne są także zarzuty z

pkt 8 i z pkt 9 kasacji. Jeszcze raz podkreślić należy, iż sądy dyscyplinarne nie

mogą czynić własnych ustaleń co do faktu zaistnienia przestępstwa, gdyż w Polsce

w tym zakresie wyłączną kompetencję mają państwowe sądy powszechne,

orzekające w trybie przepisów procedury karnej, przy pełnym poszanowaniu

gwarancji oskarżonego określonych w Konstytucji RP oraz Europejskiej Konwencji

o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (por. np. uchwała składu 7

sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2006 r., sygn. akt I KZP 8/06,

OSNKW 2006, z. 10, poz. 87). Oczywiście w przypadku naruszenia przez sąd

powszechny rozpoznający sprawę karną przepisów procedury karnej lub prawa

karnego materialnego, stronie przysługuje prawo do złożenia tzw. zwykłego środka

odwoławczego i jak wynika z akt sprawy z tego prawa obwiniona adwokat A. L.

skorzystała, gdyż wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt

[…], był poddany kontroli instancyjnej. Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z dnia 18

listopada 2022 r., sygn. akt […], utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu

Rejonowego w B. z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt […] (k. 196 - 201). Obwiniona

adwokat A. L. ma oczywiście prawo do kolejnego zainicjowania zaskarżenia

skazującego prawomocnego wyroku sądu powszechnego, czyli wyroku Sądu

Rejonowego w B. z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt […], w trybie tzw.

nadzwyczajnych środków zaskarżenia (wznowienie postępowania, czy kasacja o

jakiej mowa w art. 521 k.p.k.). W realiach, nie można dopatrzeć się naruszenia

przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury jej prawa do obrony. Brak jest

dowodów aby stwierdzić, że obwinionej adwokat A. L. uniemożliwiono

złożenie ,,pełnych wyjaśnień” w postępowaniu odwoławczym, dlatego bezzasadny

jest zarzut z pkt 10 kasacji. Również nie zasługuje na uwzględnienie zarzut z pkt 11

kasacji, to jest zarzut rażącej niewspółmierności orzeczonej kary dyscyplinarnej.

Pamiętać należy, że w orzecznictwie dyscyplinarnym jako zasadę przyjmuje się, iż

popełnienie przewinienia dyscyplinarnego zawierającego znamiona przestępstwa

umyślnego, powinno skutkować orzeczeniem najsurowszej kary dyscyplinarnej,

czyli kary wydalenia z adwokatury. Orzeczenia takiej też kary domagał się w

niniejszej sprawie adwokat J. K. – Rzecznik Dyscyplinarny Izby Adwokackiej [...].

II ZK 125/25

6

Zważywszy na wyeksponowane przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury w

pisemnym uzasadnieniu orzeczenia z dnia 11 stycznia 2025 r., sygn. akt [...], tzw.

okoliczności łagodzące (por. s 4 tego dokumentu), orzeczonej przez ten Sąd karze

dyscyplinarnej nie można zasadnie postawić zarzutu, iż w realiach niniejszej

sprawy jest karą rażąco surową, gdyż określić ją można jako karę dyscyplinarną

wyjątkowo łagodną.

Kierując się przedstawionymi motywami Sąd Najwyższy rozstrzygnął jak w

postanowieniu.

[M. T.]

[r.g.]