Wniosek o pełnomocnika z urzędu usunął brak skargi kasacyjnej. SN uchylił jej odrzucenie

W związku z zażaleniem pozwanej G.P. od postanowienia Sądu

Apelacyjnego w Łodzi z 20 stycznia 2025 r.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Zażalenie jest zasadne.

Sąd Apelacyjny wskazał, że 2 grudnia 2024 r. pozwana G. P. wniosła skargę

kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 30 sierpnia 2024 r., natomiast

zarządzeniem z 4 grudnia 2024 r. wezwano pełnomocniczkę pozwanej do

uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przez wskazanie numeru PESEL

pozwanej i prawidłowej sygnatury akt, złożenia pełnomocnictwa procesowego,

upoważniającego do występowania przed Sądem Najwyższym w postępowaniu

III CZ 120/25

2

kasacyjnym oraz uiszczenia opłaty sądowej od skargi kasacyjnej w kwocie 19 651

zł w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wezwanie

zostało doręczone pełnomocniczce skarżącej 18 grudnia 2024 r., w związku z czym

termin na uzupełnienie braków upływał 27 grudnia 2024 r. Dnia 19 grudnia 2024 r.,

pełnomocniczka skarżącej złożyła pismo procesowe, w którym wskazała numer

PESEL i prawidłową sygnaturę akt, wniosła o zwolnienie pozwanej od opłaty od

skargi kasacyjnej oraz wyjaśniła, że działa jako pełnomocnik ustanowiony z urzędu.

Podniosła, że zakres pełnomocnictwa wynika z art. 91 pkt. 1 w zw. z art. 118 § 2

k.p.c. w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy -

Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw.

Sąd Apelacyjny przyjął, że stosownie do treści art. 91 k.p.c. (w brzmieniu do

30 czerwca 2023 r.) pełnomocnictwo procesowe (w tym stosunek pełnomocnictwa

powstały na skutek ustanowienia dla strony przez sąd pełnomocnika z urzędu) nie

obejmowało z samego prawa umocowania pełnomocnika do działania po

uprawomocnieniu się orzeczenia, w tym wniesienia skargi kasacyjnej i udziału

w postępowaniu kasacyjnym.

Jednocześnie Sąd Apelacyjny dostrzegł, że na gruncie dokonanej ustawą

z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz

niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 614) nowelizacji art. 91 k.p.c. przeważało

stanowisko, według którego zmiana zakresu pełnomocnictwa procesowego,

wynikająca z nowego brzmienia art. 91 pkt 1 k.p.c., znajduje zastosowanie jedynie

do pełnomocnictw udzielonych po dniu jej wejścia w życie, tj. po dniu 1 lipca 2023

r., co wynikało z treści art. 20 ww. ustawy zmieniającej k.p.c. (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2023 r., III CZ 238/23).

Wobec tego Sąd przyjął, że skoro w realiach przedmiotowej sprawy Sąd

Okręgowy w Łodzi ustanowił pełnomocnika z urzędu dla pozwanej G. P. na mocy

postanowienia z 21 lutego 2023 r. (k. 617). Okręgowa Izba Radców Prawnych w

Łodzi delegowała do wykonywania czynności pełnomocnika z urzędu radcę prawną

B. N.-D. (k. 617odw.), a powyższe ustanowienie pełnomocnika z urzędu miało

miejsce przed 1 lipca 2023 r., to umocowanie dla pełnomocnika z urzędu powódki

nie uległo rozszerzeniu na postępowanie kasacyjne wskutek omówionej wyżej

nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego.

III CZ 120/25

3

W związku z powyższym radca prawny B. N.-D. nie mogła, według Sądu

Apelacyjnego, skutecznie powołać się na umocowanie do wniesienia skargi

kasacyjnej na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 21 lutego

2023 r. Jednocześnie Sąd uznał, że w wyznaczonym terminie nie przedłożono

pełnomocnictwa udzielonego przez pozwaną na rzecz ww. radcy prawnego,

uprawniającego do występowania przed Sądem Najwyższym. Wobec tego Sąd

przyjął, że braki formalne skargi kasacyjnej w zakresie pełnomocnictwa nie zostały

uzupełnione w wyznaczonym terminie, a zatem skarga musiała ulec odrzuceniu.

Należy jednak zauważyć, że z pisma złożonego przez pełnomocniczkę

skarżącej 19 grudnia 2024 r., w sposób jednoznaczny wynika, że oprócz powołania

się przez nią na znajdujące się w aktach sprawy ustanowienie jej pełnomocnikiem

skarżącej z urzędu, z ostrożności procesowej wniosła ona również o ustanowienie

dla pozwanej pełnomocnika z urzędu do występowania przed Sądem Najwyższym

w osobie autorki skargi kasacyjnej tj. radcy prawnego B. N.-D. (k. 627 oraz pismo z

23 grudnia 2024 r., k. 632). Ponadto w w/w pismach skarżąca zawarła „wniosek o

zwolnienie pozwanej od kosztów postępowania sądowego w całości.”

W wyniku rozpoznania powyższych wniosków Sąd Apelacyjny w Łodzi wydał

3 stycznia 2025 r. postanowienie, w którym zwolnił pozwaną od kosztów sądowych,

w postępowaniu kasacyjnym, w całości, oraz ustanowił dla niej, w postępowaniu

kasacyjnym, pełnomocnika z urzędu, którego wyznaczyć miała właściwa Okręgowa

Izba Radców Prawnych.

W wykonaniu tego postanowienia Okręgowa Izba Radców Prawnych w Łodzi

pismem z 10 stycznia 2025 r. ustanowiła autorkę złożonej wcześniej skargi

kasacyjnej, pełnomocnikiem z urzędu dla pozwanej.

Przyjąć zatem należy, że sanowanie braku pełnomocnictwa do wniesienia

skargi kasacyjnej nastąpiło poprzez złożenie wniosku o ustanowienie pełnomocnika

z urzędu w terminie do uzupełnienia braku skargi kasacyjnej, ze względu na

uwzględnienie powyższego wniosku postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Łodzi

z 3 stycznia 2025 r.

Zgodnie bowiem z art. 118 § 1 k.p.c. ustanowienie pełnomocnika z urzędu

jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa procesowego. Wobec tego

III CZ 120/25

4

należy uznać, że braki formalne skargi kasacyjnej zostały usunięte w terminie,

a zatem nie było podstaw do odrzucenia skargi kasacyjnej z tego powodu.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

M.L.

[a.ł]

Krzysztof Wesołowski