Spór o lokal w Ś. w podziale majątku. SN uchylił odrzucenie skargi kasacyjnej

W związku z zażaleniem wnioskodawcy W. M. na postanowienie Sądu

Okręgowego w Lublinie z 27 stycznia 2025 r.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Zażalenie jest zasadne.

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w Lublinie odrzucił skargę

kasacyjną W. M. od postanowienia Sądu Okręgowego w Lublinie z 14 sierpnia

2024 roku., wskazując, że w skardze kasacyjnej wartość przedmiotu zaskarżenia

oznaczona została na kwotę 181 100 zł, jednak była ona oznaczona błędnie.

Postanowieniem z 27 stycznia 2025 roku Sąd Okręgowy sprawdził wartość

przedmiotu zaskarżenia wskazaną w skardze kasacyjnej i ustalił tę wartość na

III CZ 176/25

2

kwotę 90 550 zł, a więc kwotę niższą niż wskazana w treści przepisu art.

5191 § 2 k.p.c.

Sąd Okręgowy podał, że z zakresu zaskarżenia przedmiotowej skargi

kasacyjnej, z treści jej zarzutów i z wniosków kasacyjnych wynikało jednoznacznie,

że postanowienie to zostało zaskarżone przez wnioskodawcę jedynie w zakresie

oddalającym apelację wnioskodawcy w części dotyczącej zaliczenia przez Sąd

pierwszej instancji do majątku wspólnego lokalu mieszkalnego numer […],

położonego w Ś. przy ulicy […] stanowiącego odrębną nieruchomość.

Według zarzutów i twierdzeń wnioskodawcy przytoczonych w skardze

kasacyjnej, a wcześniej w apelacji, wskazany wyżej lokal mieszkalny, będący

odrębną nieruchomością lokalową, stanowił majątek osobisty wnioskodawcy. Sąd

Rejonowy ustalił, że przedmiotowy lokal stanowił składnik majątku wspólnego

wnioskodawczyni i uczestnika. Sąd Okręgowy w Lublinie podzielił stanowisko Sądu

pierwszej instancji i oddalił apelację uczestnika w omawianym zakresie.

Wobec tego Sąd Okręgowy przyjął, że w stanie faktycznym rozpoznawanej

sprawy wartością konkretnego interesu, którego dotyczy skarga kasacyjna W. M.,

była wartość udziału w prawie własności przedmiotowego lokalu mieszkalnego,

wynoszącego ½, który według ustaleń sądów pierwszej i drugiej instancji

przysługiwał po ustaniu wspólności majątkowej T. M. Mając to na względzie Sąd

uznał, że wartość rzeczywistego interesu majątkowego wnioskodawcy w skardze

kasacyjnej wynosiła 90 550 zł i ta kwota powinna stanowić podstawę do określenia

wartości przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej.

Należy zatem wskazać, że zgodnie z art. 5191 § 2 k.p.c. w sprawach

o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między

małżonkami od postanowienia sądu drugiej instancji co do istoty sprawy

przysługuje skarga kasacyjna, chyba że wartość przedmiotu zaskarżenia jest

niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych. W judykaturze przyjęto, że w tak

zwanych sprawach działowych, w tym w sprawach o podział majątku wspólnego

małżonków, w razie zaskarżenia orzeczenia co do istoty sprawy, wartość

przedmiotu zaskarżenia nie odpowiada wartości całego dzielonego majątku, lecz

wartości konkretnego interesu (roszczenia, żądania) lub składnika majątkowego,

którego dotyczy środek zaskarżenia. Z reguły wartość ta nie może przekraczać

III CZ 176/25

3

wartości udziału przysługującego skarżącemu uczestnikowi, chyba że podważa on

zasadę podziału, objęcie lub nieobjęcie orzeczeniem poszczególnych rzeczy lub

praw albo rozliczenie nakładów, gdyż wówczas wartość przedmiotu zaskarżenia

może być wyższa niż wartość jego udziału. Wskazana w skardze kasacyjnej,

względnie na wcześniejszym etapie postępowania, wartość przedmiotu

zaskarżenia, nie jest wiążąca dla sądu drugiej instancji ani dla Sądu Najwyższego

orzekającego o dopuszczalności skargi; podlega ona weryfikacji na podstawie

materiału sprawy, z pominięciem zasad określonych w art. 25 i 26 k.p.c. (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2003 r., III CZ 153/02,

OSNC 2004, nr 4, poz. 60, z a 20 lutego 2015 r., V CSK 239/14, z 13 marca 2015

r., III CZ 13/15, z 19 czerwca 2015 r., IV CZ 16/15, z 6 listopada 2015 r.,

II CZ 76/15, z 13 stycznia 2017 r., III CZ 61/16, i z 26 października 2017 r.,

II CZ 64/17).

Odnosząc te uwagi do okoliczności sprawy, zażalenie okazało się zasadne,

ponieważ Sąd Okręgowy, przy określaniu wartości interesu w zaskarżeniu przez

pryzmat wartości przysługującego skarżącemu udziału, nie dostrzegł, że

w podstawach skargi uczestnik podważał przynależność do majątku wspólnego

określonego składnika majątkowego – lokalu mieszkalnego, którego wartość

została oszacowana na kwotę 181 100 zł. Mając na względzie fakt, że

wnioskodawca kwestionował w skardze zasadność objęcia podziałem konkretnego

składnika majątkowego, nie ma znaczenia wartość jego udziału w tym składniku,

gdyż istotą sprawy jest zbadanie czy dany składnik majątku powinien w ogóle być

objęty podziałem.

Przyjąć zatem należy, że wartość interesu wnioskodawcy w zaskarżeniu

przekraczała 150 000 zł, a zatem skargę kasacyjną ratione valoris trzeba uznać za

dopuszczalną.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

M.L.

[a.ł]

Krzysztof Wesołowski

III CZ 176/25

4