SN uchylił odrzucenie skargi kasacyjnej za brak adresów stron w sporze o dział spadku

Sąd Okręgowy postanowieniem z 22 stycznia 2025 r. odrzucił skargę

kasacyjną uczestniczki, J. F., od postanowienia tego Sądu z 19 września 2024 r.

Powołując się na art. 3984 § 3 zw. z art. 126 § 2 k.p.c. i uznając taką skargę za

pierwsze pismo w sprawie, Sąd ten dostrzegł braki formalne tej skargi w postaci

braku pełnomocnictwa uczestniczki oraz brak adresów stron. Po wezwaniu do

III CZ 60/25

2

uzupełnienia tych braków stwierdził, że uzupełnienie to nie nastąpiło w zakresie

adresu samej uczestniczki. Wobec tego, wskazując na dotychczasowe

orzecznictwo Sądu Najwyższego (w tym postanowienie z 20 maja 2022 r., I CSK

414/22) i przyjmując nieuzupełnienie tego braku, odrzucił rzeczoną skargę.

W zażaleniu od w/w postanowienia uczestniczka zarzuciła błędną – bo

rozszerzającą – wykładnię powyższych przepisów, w tym w kontekście art. 3941 § 3

k.p.c., w szczególności prowadzącą do rozszerzenia obowiązków procesowych

stron. Opierając się na orzecznictwie Sądu Najwyższego (postanowienie z 7 lutego

2019 r., I CZ 171/18), zaznaczyła, że skarga kasacyjna nie zasługuje na

traktowanie na warunkach pierwszego pisma w sprawie. Ponadto zwróciła uwagę

na pytanie prawne w tej właśnie kwestii, jakie zostało zgłoszone w niezakończonym

jeszcze postępowaniu przed Sądem Najwyższym (w sprawie III CZ 488/22).

W związku z tym uczestniczka wniosła m.in. o uchylenie zaskarżonego

postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego

rozpoznania, jak też o przyznanie jej kosztów postępowania.

Wnioskodawca złożył odpowiedź na tę skargę, domagając się zasądzenia na

swoją rzecz kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Już na początku wymaga podkreślenia, że niedługo po wniesieniu

w/w zażalenia doszło do jednoznacznej rewizji, a ściślej ujednolicenia stanowiska

Sądu Najwyższego w przedmiotowej kwestii – i to właśnie w wyniku

wspomnianego w zażaleniu przekazania postanowieniem z 17 marca 2023 r.

(III CZ 488/22) zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia poszerzonemu składowi

Sądu Najwyższego. W odpowiedzi na pytanie, „czy skarga kasacyjna

powinna zawierać wszystkie elementy pierwszego pisma w sprawie (art. 126 § 2

w zw. z art. 3984 § 3 k.p.c.), w szczególności wskazanie adresów stron, czy

wystarczające jest, gdy - oprócz wymagań właściwych dla skargi kasacyjnej -

spełnia ona wymagania przewidziane dla każdego pisma procesowego (art. 126 § 1

w zw. z art. 3984 § 3 k.p.c.)?”, Sąd Najwyższy przyjął, że skarga kasacyjna nie

III CZ 60/25

3

musi spełniać wymagań przewidzianych w art. 126 § 2 k.p.c. dla pierwszego pisma

w sprawie (uchwała składu siedmiu sędziów SN z 14 maja 2025 r., III CZP 39/23).

Stanowisko takie zostało potwierdzone zaraz potem w kolejnym orzeczeniu

Sądu Najwyższego, w którego uzasadnieniu wyjaśniono, że „szczególne

wymagania przewidziane dla pierwszego pisma w sprawie, określone w art. 126 § 2

k.p.c., mają ściśle określoną funkcję - przede wszystkim mają zapewnić

jednoznaczną identyfikację stron. Tymczasem na etapie postępowania przed

Sądem Najwyższym nie zachodzi konieczność identyfikacji stron postępowania,

skoro nastąpiło to już przed sądem powszechnym. W rezultacie stosowanie

wymagań formalnych z art. 126 § 2 k.p.c. w stosunku do skargi kasacyjnej traci

uzasadnienie natury aksjologicznej” (postanowienie SN z 17 czerwca 2025 r.,

III CZ 375/23).

W świetle przytoczonej, a ujednoliconej – i utrwalonej już – aktualnie linii

orzeczniczej Sądu Najwyższego, nie powinno być wątpliwości, że formalne

kwalifikowanie skargi kasacyjnej jako pierwszego pisma w sprawie, a przynajmniej

formalne dopuszczanie go na warunkach właściwych dla takiego pisma, w tym pod

względem identyfikacji stron postępowania, jest pozbawione uzasadnionych racji.

Oznacza to, że brak w takiej skardze (ponownego) oznaczenia adresów stron nie

może być traktowany jako brak formalny, skutkujący odrzuceniem skargi.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił, jak w sentencji.

(M.K.)

[a.ł]

III CZ 60/25

4