Atak maczetą w kiosku warzywnym. SN oddalił kasację obrońcy oskarżonego

III KK 13/26

2

Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 14 października 2024 r., w

sprawie III K 62/24, uznał P. P. za winnego tego, że „w dniu 26 października 2023 r.

w K., przewidując możliwość pozbawienia życia G. K. 1. i godząc się na to, usiłował

zabić pokrzywdzonego wielokrotnie uderzając go maczetą w głowę i ręce, lecz

zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na postawę pokrzywdzonego, powodując u

G. K. 1. obrażenia w postaci: ran ciętych twarzy i głowy w okolicy czołowo-

ciemieniowej lewej (3 mniejsze rany na nosie, łuku brwiowym i w okolicy czołowej

oraz 4 większe z czynnym krwawieniem tętniczym, z których największa miała

długość 12 cm), podbiegnięcia krwawego i rany w okolicy ciemieniowej prawej,

złamania kości sklepienia czaszki (oderwanie fragmentu warstwy korowej

zewnętrznej kości ciemieniowej prawej), licznych ran ciętych prawego

przedramienia długości do 3 cm oraz ran dłoniowej powierzchni prawej ręki z

całkowitym ubytkiem skóry w obrębie kłębu kciuka oraz pojedynczej rany ciętej

lewego przedramienia, co skutkowało naruszeniem czynności narządów ciała G. K.

1. trwającym dłużej niż 7 dni, a także w czasie zdarzenia zniszczył rzeczy cudze,

należące do G. K. 1., tj. wybił cztery szyby okienne w kiosku warzywnym, w którym

pokrzywdzony przebywał w czasie ataku powodując szkodę o wartości 3.400 zł,

zniszczył krótkoterminowe produkty spożywcze tj. warzywa i owoce oraz odzież

pokrzywdzonego o nieustalonej wartości, przy czym czynu tego dopuścił się w

ciągu pięciu lat od odbycia w okresie od 13 kwietnia 2017r. do 31 lipca 2023 r. kary

łącznej 7 lat pozbawienia wolności, orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu

Okręgowego w Krakowie sygn. akt III K 120/17 z dnia 25 października 2017 r.

obejmującym m.in. karę 3 lat pozbawienia wolności orzeczoną za umyślne

przestępstwo podobne z art. 280 § 2 k.k. wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie

sygn. akt III K 5/17 z dnia 21 czerwca 2017 r.”, tj. przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w

zw. z art. 148 § 1 k.k. i art. 157 § 1 k.k. i art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w

zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to na mocy art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 14 § 1 k.k. w zw. z

art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył oskarżonemu karę 11 lat

pozbawienia wolności, na poczet której zaliczył okres rzeczywistego pozbawienia

wolności, tj. zatrzymania i tymczasowego aresztowania od dnia 28 października

2023 roku godz. 06.40 do dnia 14 października 2024 roku, przyjmując, iż jeden

III KK 13/26

3

dzień rzeczywistego pozbawienia wolności równa się jednemu dniowi kary

pozbawienia wolności.

Na mocy art. 62 k.k. orzekł wobec oskarżonego P. P. system terapeutyczny

wykonania kary pozbawienia wolności, z kolei na mocy art. 93a § 1 pkt 2 k.k., art.

93b § 1 k.k., art. 93c pkt 4 k.k. i art. 93f § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek

zabezpieczający w postaci terapii.

Na mocy art. 46 § 1 k.k. Sąd orzekł wobec oskarżonego P. P. środek

kompensacyjny w postaci obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej

przestępstwem i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę poprzez zapłatę na rzecz

G. K. 1. 23.489,06 zł tytułem częściowego naprawienia szkody wyrządzonej

przestępstwem, w tym 20.089,06 zł w związku z uszczerbkiem na zdrowiu i 3.400

zł w związku ze zniszczeniem mienia oraz zasądził od oskarżonego na rzecz

oskarżyciela posiłkowego G. K. 1. 60.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną

krzywdę.

Zaskarżając apelacją na korzyść oskarżonego wyrok Sądu pierwszej instancji,

obrońca, na podstawie art. 438 pkt. 2,3 i 4 k.p.k. zarzucił:

„a/ błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia polegający

na bezzasadnym przyjęciu, że oskarżony P. P., atakując pokrzywdzonego maczetą

działał z zamiarem wynikowym dokonania jego zabójstwa, podczas gdy prawidłowe,

zgodne z zebranymi w sprawie dowodami ustalenia wskazują, że oskarżonemu

należało przypisać dokonanie przestępstwa z art. 157 § 1 k.k. czyli przestępstwa

materialnego znamiennego skutkiem w postaci obrażeń ciała naruszających

czynności narządów ciała pokrzywdzonego na okres dłuższy niż 7 dni,

b/ obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia

polegającą na przyjęciu, jako podstawy orzekania co do poczytalności oskarżonego

in tempore criminis, opinii psychiatrycznej sporządzonej z naruszeniem art. 200 § 2

pkt 5 k.p.k. bo nie posiadającej sprawozdania z badania akt sprawy a zatem

wydania opinii bez znajomości istotnych dla orzekania okoliczności tyczących

specyficznego zachowania sprawcy w chwili ataku na pokrzywdzonego oraz

przyjęcie opinii psychologicznej, także wydanej bez badania akt sprawy i nie

III KK 13/26

4

zawierającej z tego powodu nawet próby ustalenia motywacji jaka skłoniła sprawcę

do popełnienia opisanego wyżej przestępstwa - co miało wpływ na konkluzje obu

opinii a w konsekwencji na treść wyroku,

c/ rażąco surowy, niewspółmierny do okoliczności przedmiotowych i podmiotowych

sprawy wymiar kary 11 lat pozbawiania wolności”.

Obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez przyjęcie, iż

oskarżony nie działał z zamiarem wynikowym dokonania zabójstwa, ale popełnił

występek z art. 157 § 1 k.k. polegający na umyślnym pobiciu pokrzywdzonego K.

maczetą, powodując u niego liczne rany cięte głowy i rąk, które stanowią obrażenia

naruszające normalne czynności narządów ciała na okres przekraczający 7 dni, tj.

popełnił przestępstwo materialne znamienne skutkiem i wymierzenie mu

odpowiednej do tego przestępstwa, zgodnej z jego zawinieniem, kary.

Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżyli także prokurator oraz pełnomocnik

oskarżyciela posiłkowego, którzy wnieśli apelacje na niekorzyść P. P..

Prokurator, zaskarżając wyrok w całości, zarzucił:

„I. Na podstawie art. 427 § 2 k.p.k. i art. 438 § 3 k.p.k. błąd w ustaleniach

faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na ustaleniu, że

sprawca działał z zamiarem ewentualnym, nie zaś bezpośrednim pozbawienia

życia G. K. 1. , podczas gdy zgromadzona w sprawie dokumentacja medyczna,

opinia biegłego, zeznania świadków B. D., G. C. oraz pokrzywdzonego G. K. 1., a

tym samym całokształt okoliczności przedmiotowego zdarzenia, wskazują, iż P. P.

dział z zamiarem bezpośrednim pozbawienia życia G. K. 1., bowiem inkryminowane

zachowanie w istocie stanowiło realizację jego chęci pozbawienia życia człowieka,

na co wskazuje w szczególności rodzaj użytego przez sprawcę narzędzia, w

postaci maczety z metalową rękojeścią o długości całkowitej około 47 centymetrów,

jak również charakter, ilość i umiejscowienie zadanych pokrzywdzonemu ciosów, tj.

liczne rany cięte twarzy i głowy w okolicy czołowo-ciemieniowej lewej, w tym

większe z czynnym krwawieniem tętniczym oraz złamanie kości sklepienia czaszki,

jak również okoliczność, iż w czasie ataku na zdrowie i życie pokrzywdzonego,

III KK 13/26

5

oskarżony wprost groził mu, iż go zabije, co miało wpływ na treść wyroku, w

zakresie dotyczącym oceny zamiaru, z jakim działał oskarżony.

II. Na podstawie art. 427 § 2 k.p.k. i art. 438 § 4 k.p.k. (…) rażącą

niewspółmierność kary w wymiarze 11 lat pozbawienia wolności, podczas gdy

znaczny stopień społecznej szkodliwości czynu zabronionego przypisanego

oskarżonemu, stopień jego zawinienia, działanie bez żadnego racjonalnego

powodu, uprzednia karalność oskarżonego za przestępstwo podobne, a także

wzgląd na cele zapobiegawcze i wychowawcze, jakie kara powinna osiągnąć w

stosunku do skazanego oraz potrzeby w zakresie kształtowania świadomości

prawnej społeczeństwa, uzasadniają wymierzenie mu kary surowszej”.

Na zakończenie skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez

wskazanie w opisie czynu, iż oskarżony działał z zamiarem bezpośrednim

pozbawienia życia G. K. 1. oraz wymierzenie mu kary 15 lat pozbawienia wolności.

Z kolei pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, zaskarżając wyrok w części,

tj. w zakresie rozstrzygnięcia o karze i środku kompensacyjnym, zarzucił:

„- w oparciu o art. 438 pkt 4) k.p.k. - rażącą niewspółmierność kary 11 lat

pozbawienia wolności, będącą następstwem niewłaściwego wyważenia

okoliczności łagodzących i nieuwzględnienia w należytym stopniu okoliczności

obciążających w wyniku czego orzeczona kara nie realizuje wystarczająco celu

kary, zwłaszcza celu zapobiegawczego, podczas gdy uwzględnienie całokształtu

okoliczności sprawy winno doprowadzić do wymierzenia Oskarżonemu surowszej

kary;

- w oparciu o art. 438 pkt 2) k.p.k. - obrazę przepisów postępowania, która miała

wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a to art. 7 k.p.k. art. 410 k.p.k. oraz art. 424 §

2 k.p.k., polegającą na zaniechaniu dokonania przez Sąd I Instancji szczegółowej i

kompleksowej analizy oraz oceny całokształtu ujawnionego w toku rozprawy

głównej materiału dowodowego, w perspektywie zastosowania przepisów art. 46 §

1 k.k. w zw. z art. 445 § 1 k.c. i ustalenia odpowiedniej kwoty zadośćuczynienia za

krzywdę doznaną przez Oskarżyciela posiłkowego w wyniku przestępstwa

popełnionego przez Oskarżonego, co doprowadziło do nieuwzględnienia w sposób

III KK 13/26

6

należyty wszystkich okoliczności sprawy, mających istotne znaczenie dla określenia

wysokości kwoty zadośćuczynienia, a w dalszej kolejności do przyznania

Oskarżycielowi posiłkowemu zbyt niskiego zadośćuczynienia, które nie spełnia

celów kompensacyjnych”.

Powołując się na te zarzuty, pełnomocnik oskarżyciela wniósł o:

- zmianę zaskarżonego wyroku w ten sposób, że oskarżonemu zostanie

wymierzona kara 20 lat pozbawienia wolności;

- zmianę zaskarżonego wyroku w ten sposób, że Sąd zasądzi od oskarżonego na

rzecz oskarżyciela posiłkowego G. K. 1. 100.000 zł tytułem zadośćuczynienia za

doznaną krzywdę.

Wyrokiem z dnia 26 marca 2025 r., sygn. akt II AKa 395/24, Sąd Apelacyjny

w Krakowie:

I. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

1. przyjął, iż oskarżony przypisanego mu czynu dopuścił się działając z zamiarem

bezpośrednim pozbawienia życia G. K. 1. i podwyższył wymierzoną karę

pozbawienia wolności do 15 lat,

2. podwyższył kwotę zadośćuczynienia zasądzoną od oskarżonego na rzecz

oskarżyciela posiłkowego G. K. 1. do 100.000 zł,

II. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w pozostałym zakresie.

Wnosząc kasację od całości wyroku Sądu odwoławczego, obrońca

skazanego zarzucił:

„a/ rażące naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na treść tego wyroku

- a to przez obrazę przepisu. 433 § 2 i art. 457 § 2 i 3 k.p.k. polegającą na braku

wymaganej prawem kontroli instancyjnej zarzutów skargi apelacyjnej co do

naruszenia przez sąd I instancji przepisów art. 200 § 2 pkt 5 k.p.k. i art. 201 k.p.k.

polegających na przyjęciu, jako podstawy orzekania co do poczytalności

oskarżonego, opinii psychiatrycznej sporządzonej bez zapoznania się, w

III KK 13/26

7

niezbędnym zakresie, z materiałem dowodowym sprawy, a zatem sporządzonej

bez znajomości istotnych dla orzekania okoliczności tyczących specyficznego

zachowania sprawcy w chwili ataku na pokrzywdzonego i dotkniętej brakiem

sprawozdania z przeprowadzonych badań, a nadto przyjęcie jako podstawy

orzekania opinii psychologicznej, także wydanej bez badania akt sprawy i nie

zawierającej z tego powodu ustalenia motywacji jaka skłoniła sprawcę do

popełnienia przypisanego mu przestępstwa - co miało wpływ na konkluzje obu

opinii a w konsekwencji na treść wyroku,

b/ rażącą, w rozumieniu art. 440 k.p.k., niesprawiedliwość orzeczenia Sądu

Apelacyjnego w Krakowie, zaskarżonego niniejsza skargą kasacyjną, która jest

następstwem dokonanej przez ten Sąd zmiany wyroku Sądu Okręgowego przez a/

zastąpienie postaci zamiaru sprawcy z zamiaru wynikowego na zamiar bezpośredni

dokonania zabójstwa, b/ ze zbagatelizowania, w toku kontroli odwoławczej,

podnoszonych naruszeń art. 200 § 2 pkt 5 k.p.k. i art. 201 k.p.k. związanych z

opiniowaniem psychiatrycznym i psychologicznym oskarżonego, c/ z braku

ustalenia rzeczywistej, a nie domniemanej, motywacji działania sprawcy, a także d/

przez wymierzenie rażąco surowej kary 15 lat pozbawiania wolności, które to

uchybienia wskazują na naruszenie przez sąd zasady prawdy materialnej i

sprawiedliwej represji karnej - co uzasadnia zarzut naruszenia art. 440 k.p.k.”.

W następstwie tych zarzutów obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie oraz utrzymanego nim w mocy wyroku

Sądu Okręgowego w Krakowie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do

ponownego rozpoznania.

Prokurator i pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego wnieśli w pisemnych

odpowiedziach na kasację o jej oddalenie odpowiedni jako oczywiście bezzasadnej

i bezzasadnej.

Sąd Najwyższy, zważył co następuje.

Kasacja obrońcy skazanego jawi się jako oczywiście bezzasadna.

III KK 13/26

8

Podniesienie po raz wtóry przez obrońcę zarzuty nieuwzględnienia wniosku

dowodowego o powołanie innego zespołu biegłych psychiatrów i biegłego

psychologa w celu przeprowadzenia ponownego badania skazanego oraz

kwestionowanie przyjętych przez orzekające w sprawie Sądy jako podstawy

orzekania wydanych w sprawie opinii psychiatrycznej i psychologicznej co do

poczytalności skazanego nie może przynieść oczekiwanego przez obrońcę efektu

w kontekście uzasadnienia wyroku Sądu odwoławczego, który odniósł się do obu

zagadnień, wykazując w sposób wyczerpujący, dlaczego zasięgnięte opinie

zasługują na uwzględnienia jako miarodajne i przekonujące. Sąd nie znalazł

podstaw do zakwestionowania wiedzy specjalistycznej i doświadczenia biegłych

psychiatrów, jak i biegłego psychologa. Wyjaśniając zastrzeżenia obrońcy co do

prawidłowości sporządzonych opinii, Sąd podkreślił, iż biegli dysponowali

informacjami o przebiegu krytycznego zajścia z udziałem oskarżonego, jak również

informacjami od samego skazanego, co pozwoliło im jasno i rzeczowo wyjaśnić

wszystkie istotne okoliczności związane ze zdrowiem psychicznym P. P. oraz jego

poczytalnością tempore criminis. W efekcie, we wnioskach końcowych uwzględnili

wszystkie te okoliczności, bez pominięcia którejkolwiek z nich. Uwadze Sądu nie

uszedł również fakt, iż biegli zostali uzupełniająco wysłuchani na rozprawie głównej

w dniu 18 lipca 2024 r. oraz w dniu 2 września 2024 r. w obecności obrońcy

skazanego, który brał w tych czynnościach udział, zadając biegłym pytania. Biegli

psychiatrzy, po zapoznaniu się z nadesłaną dokumentacją medyczną skazanego,

wskazali, że jedynym dodatkowym elementem jest fakt, że ten przyjmował narkotyki

(w trakcie rozpytania skazanego na potrzeby pisemnej opinii skazany podał, że nie

brał narkotyków), co nie miało jednak wpływu na wnioski końcowe pisemnej opinii.

Jak podnieśli, nawet okazjonalne przyjmowanie narkotyków związane jest z

zaburzeniami osobowości i tym bardziej zasadne jest poddanie go terapii w ramach

środka zabezpieczającego. Stanowczo stwierdzili, że jeśli nawet skazany byłby pod

wpływem środków niedozwolonych w czasie czynu, to nie ograniczałoby to w

żadnym zakresie jego poczytalności w sensie kodeksowym.

Niezasadny jest także zarzut rażącego naruszenia art. 440 k.p.k., którego

skarżący upatruje w przyjęciu przez Sąd odwoławczy, że skazany dopuścił się

zarzucanego mu czynu działając z zamiarem bezpośrednim pozbawienia życia

III KK 13/26

9

pokrzywdzonego, że zbagatelizował w ramach kontroli odwoławczej prawidłowość

sporządzonych opinii psychiatrycznej i psychologicznej, że nie ustalił rzeczywistej

motywacji działania skazanego, a jedynie domniemaną, a także będące

konsekwencją ustaleń co do zamiaru, podwyższenie wymierzonej za ten czyn kary

pozbawienia wolności do 15 lat. Zarzut ten jest oczywiście bezzasadny po pierwsze

dlatego, że zagadnienia te zostały szczegółowo i wyczerpująco omówione i

wyjaśnione przez Sąd Apelacyjny w Krakowie w uzasadnieniu, po wtóre "rażąca

niesprawiedliwość" w rozumieniu art. 440 k.p.k. musi być nie tylko oczywista - a

więc widoczna na pierwszy rzut oka, ale także powinna charakteryzować się

poważnym ciężarem gatunkowym uchybienia (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 20 listopada 2024 r., III KK 508/24), a brak podstaw do

podzielenia stanowiska obrońcy, jakoby Sąd odwoławczy dopuścił się obrazy art.

440 k.p.k. w kontekście powodów jakie legły u podstaw zmiany zaskarżonego

wyroku i argumentacji przedstawionej przez Sąd na uzasadnienia swojego

stanowiska. Postawienie omawianego zarzutu jest wręcz nieprozumieniem,

ponieważ w rzeczywistości nie ma on nic wspólnego z rażącą niesprawiedliwością

wyroku, o której mowa w art. 440 k.p.k. Regulacja zawarta w tym przepisie

nakazuje sądowi odwoławczemu odpowiednie postąpienie niezależnie od granic

zaskarżenia i podniesionych zarzutów. Tymczasem wszystkie podnoszone przez

skarżącego kwestie związane są wprost z treścią wniesionych środków

odwoławczych. Prokurator kwestionował przecież ustalenia związane z postacią

zamiaru towarzyszącego działaniom skazanego, obaj oskarżyciele nie godzili się z

rozstrzygnięciem o karze, a obrońca podważał miarodajność opinii biegłych i

wynikające z nich wnioski. Wszystkie te kwestie znajdowały się zatem w granicach

zaskarżenia oraz podniesionych zarzutów i były przedmiotem uwagi Sądu

odwoławczego, wskazywanie zatem w tej sytuacji na obrazę art. 440 k.p.k. jest

zupełnie chybione.

Mając powyższe na uwadze, kasację obrońcy skazanego uznać należało za

oczywiście bezzasadną i oddalić ją na posiedzeniu w trybie przepisu art. 535 § 3

k.p.k.

III KK 13/26

10

[J.J.]

[r.g.]