Odwoławczy zniósł grzywnę za 463 g konopi. SN uznał ją za obowiązkową

Sąd Rejonowy w Ostrowcu Świętokrzyskim, wyrokiem z dnia 17 lipca 2024 r.,

sygn. akt II K 201/24, uznał oskarżonego M. H, za winnego tego, że w dniu 8 stycznia

2024 r. w O., w woj. […], wbrew przepisom ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o

przeciwdziałaniu narkomanii (dalej: u.p.n.), uczestniczył w obrocie znacznej ilości

środków odurzających, o łącznej masie 463,68 g w postaci suszu ziela konopi innych

niż włókniste, poprzez ich odsprzedanie za kwotę 8300 zł i przekazanie J. P. celem

dalszej dystrybucji, czym wyczerpał znamiona przestępstwa z art. 56 ust. 3 u.p.n. i

za to wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze

100 stawek dziennych po 30 zł każda. Na podstawie art. 70 ust 4 u.p.n orzekł od

oskarżonego nawiązkę na rzecz Stowarzyszenia „N. ” w K. w kwocie 3000 zł, z

przeznaczeniem na cel związany z zapobieganiem i zwalczaniem narkomanii, a na

podstawie art. 70 ust. 4a u.p.n. świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy

Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 3000 zł. Na podstawie

art. 70 ust. 1 u.p.n. orzekł również o przepadku.

Apelację od powyższego wyroku wniósł oskarżony. Zaskarżając go w całości

zarzucił obrazę przepisów postępowania, a to art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 7

k.p.k. w zw. z art. 92 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. oraz art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k., a

także błąd w ustaleniach faktycznych. Oskarżony wniósł o zmianę zaskarżonego

wyroku poprzez uniewinnienie go od zarzucanego mu czynu.

Sąd Okręgowy w Kielcach, wyrokiem z dnia 6 lutego 2025 r., sygn. akt IX Ka

1751/24, w zakresie dotyczącym oskarżonego M. H, zmienił zaskarżony wyrok w ten

sposób, że: uchylił orzeczenie o karze grzywny (pkt I.1.), orzeczoną karę

pozbawienia wolności obniżył do 2 lat (pkt I.2), zwolnił oskarżonego od ponoszenia

kosztów sądowych orzeczonych w pkt XVIII (pkt 1.3). W pozostałej części

zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (pkt II).

Kasację od powyższego wyroku wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając

rozstrzygnięcie Sądu odwoławczego w zakresie dotyczącym oskarżonego M. H. , w

części zmieniającej orzeczenie Sądu pierwszej instancji poprzez uchylenie

III KK 619/25

3

obligatoryjnej kary grzywny. Skarżący zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść

wyroku naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, a to art. 56 ust. 3 u.p.n.,

polegające na wadliwej zmianie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie I części

dyspozytywnej wyroku Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim z dnia 17 lipca

2024 r., sygn. akt II K 201/24, dokonanej w ramach skontrolowania orzeczenia Sądu

pierwszej instancji w zakresie zarzutów podniesionych w apelacji oskarżonego,

poprzez uchylenie orzeczonej wobec oskarżonego M. H, na podstawie art. 56 ust. 3

u.p.n., kary grzywny w wysokości 100 stawek dziennych, przy ustaleniu wysokości

jednej stawki dziennej na kwotę 30 zł, podczas gdy wymieniony przepis przewiduje

obligatoryjny nakaz koniunkcyjnego orzeczenia kary grzywny i kary pozbawienia

wolności od lat 2 do 12, co nakazywało jego zastosowanie i wymierzenie obu kar

wobec oskarżonego M. H, w związku z uznaniem go za winnego popełnienia czynu

z art. 56 ust. 3 u.p.n.

Mając na względzie powyższe, skarżący wniósł o uchylenie wyroku w

zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi odwoławczemu do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Kasacja jest zasadna. Rację ma Prokurator Generalny, gdy wywodzi, że

rozstrzygając w przedmiocie wymiaru kary za czyn stypizowany w art. 56 ust. 3

u.p.n., sąd jest kategorycznie związany ramami ustawowego zagrożenia

przewidzianymi przez ustawodawcę dla tego typu czynu zabronionego. Wykładnia

językowa oraz systemowa wskazanego przepisu nie pozostawia wątpliwości, iż

sankcja za wprowadzanie do obrotu znacznej ilości narkotyków ma charakter

kumulatywny, co wynika wprost z użycia spójnika „i” łączącego karę grzywny oraz

karę pozbawienia wolności. W polskim systemie prawa karnego spójnik ten oznacza

koniunkcję, a co za tym idzie, obliguje organ orzekający do wymierzenia obu tych kar

łącznie, bez możliwości dokonania wyboru pomiędzy nimi czy rezygnacji z jednej na

rzecz drugiej. Nie ma zatem racji Sąd odwoławczy, gdy na gruncie niniejszej sprawy

twierdzi, że obecnie orzeczenie grzywny nie jest obligatoryjne. Podstawą

rozstrzygnięcia w sprawie skazanego są bowiem przepisy u.p.n., o jednoznacznym

brzmieniu, a nie art. 33 § 2 k.k., który przewiduje rozwiązanie fakultatywne. Art. 53

ust. 3 u.p.n. stanowi w tym wypadku lex specialis i to na jego podstawie należało

III KK 619/25

4

orzec karę grzywny.

Należy przy tym podkreślić, że ratio legis tak skonstruowanej sankcji wynika z

ekonomicznego charakteru przestępczości narkotykowej: skoro sprawca działa w

celu osiągnięcia korzyści majątkowej z handlu substancjami zabronionymi na dużą

skalę, to odpowiedź karna państwa musi być dwutorowa i obejmować zarówno

izolację społeczną, jak i realną dolegliwość finansową. Sąd nie posiada w tym

zakresie swobody decyzyjnej, a ewentualna trudna sytuacja osobista i rodzinna

oskarżonego może wpływać jedynie na wysokość grzywny poprzez ustalenie

odpowiedniej liczby stawek dziennych oraz ich wysokości i nie stanowi podstawy do

całkowitego odstąpienia od jej wymierzenia.

Z powyższych względów orzeczenie obu kar łącznie jest ustawowym

obowiązkiem sądu, warunkującym zgodność wyroku z obowiązującym porządkiem

prawnym. Uchylenie przez Sąd odwoławczy wyroku Sądu pierwszej instancji w

części zawierającej orzeczenie o grzywnie stanowiło rażącą obrazę prawa

materialnego, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Prowadziło

bowiem do wymierzenia kary nieprzewidzianej przez ustawę dla tego konkretnego

przestępstwa, za które skazano oskarżonego, uwalniając go – bez podstawy prawnej

– od ponoszenia tej dolegliwości karnej, jaką stanowi kara grzywny.

Uwzględniając zatem kasację Prokuratora Generalnego należało uchylić

wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach w zaskarżonej części i w tym zakresie

przekazać sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu

odwoławczym. Przy rozstrzyganiu sprawy Sąd odwoławczy uwzględni

przedstawione wyżej zapatrywania prawne Sądu Najwyższego.

[J.J.]

[a.ł]

Marek Pietruszyński

Piotr Mirek

Paweł Wiliński