Zawiadomienie o rozprawie poszło do kancelarii obrońcy. SN uchylił wyrok łączny

W części wstępnej wyroku Sądu Rejonowego w Sulęcinie z dnia 10 lutego

2022 r., sygn. akt II K 345/21 ustalono, że M.G. w toczących się przeciwko niemu

postępowaniach karnych został skazany prawomocnymi wyrokami:

1. Sądu Rejonowego w Stargardzie VII Zamiejscowego Wydziału Karnego z

siedzibą w Pyrzycach z dnia 5 czerwca 2019 r., sygn. akt VII K 427/18, za

przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. popełnione w dniu 20 kwietnia 2018 r. – na

karę 1 roku pozbawienia wolności;

2. Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 czerwca 2020 r.,

sygn. akt II K 502/19, za ciąg przestępstw z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 §

3 k.k. i w zw. z art. 91 § 1 k.k. popełniony w okresie od dnia 27 lutego 2018 r.

do dnia 9 maja 2018 r. – na karę 2 lat pozbawienia wolności;

3. Sądu Rejonowego w Sulęcinie z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt II K 267/19,

za przestępstwo z art. 262 § 2 k.k. popełnione w okresie od dnia 18 do dnia

19 lipca 2018 r. – na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.

W części dyspozytywnej przedmiotowego wyroku Sąd Rejonowy w Sulęcinie

orzekł, co następuje:

I. na podstawie „art. 85 § 1 kk i art. 86 § 1 kk” połączył skazanemu wszystkie

wymienione w części wstępnej kary jednostkowe pozbawienia wolności, a w

ich miejsce wymierzył karę łączną 5 lat pozbawienia wolności;

II. w pozostałym zakresie połączone wyroki pozostawił do odrębnego

wykonania;

III. zwolnił skazanego od ponoszenia kosztów postępowania, obciążając nimi

Skarb Państwa.

W dniu 17 lutego 2022 r. obrońca skazanego M.G. złożył wniosek o

sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku łącznego (w całości) i doręczenie jego

odpisu wraz z uzasadnieniem (k. 29-30). Doręczenie to nastąpiło w dniu 7 marca

2022 r. (k. 37). Wyrok ten – wobec braku jego zaskarżenia – uprawomocnił się w dniu

22 marca 2022 r. (k. 38).

III KK 710/25

3

W dniu 17 grudnia 2025 r. (data prezentaty) kasację od ww. wyroku łącznego

wywiódł Prokurator Generalny, zaskarżając to orzeczenie w całości, na korzyść

skazanego M.G. Skarżący zarzucił „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku

łącznego naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 573 § 2 k.p.k. w zw. z art.

117 § 1 i § 2 k.p.k. oraz art. 134 § 2 k.p.k. i w zw. z art. 6 k.p.k., polegające na

wadliwym uznaniu, że zawiadomienie skazanego M.G. o terminie rozprawy w

przedmiocie wydania wyroku łącznego, wysłane na adres Kancelarii Adwokackiej,

zostało mu prawidłowo doręczone i wystąpiły tym samym warunki do rozpoznania

sprawy pod jego i obrońcy nieobecność w sytuacji, gdy skazany był pozbawiony

wolności, co wynikało z treści wniosku adwokata i obligowało Sąd do doręczenia

M.G. zawiadomienia o terminie pierwszej rozprawy wraz z pouczeniem o

przysługujących mu prawach, za pośrednictwem administracji zakładu karnego, w

konsekwencji czego skazany został pozbawiony prawa do osobistej obrony, w tym

poddania wyroku łącznego kontroli Sądu wyższej instancji”.

W związku z powyższym, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku łącznego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi Rejonowemu w Sulęcinie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, tym

samym mogła zostać rozpoznana i uwzględniona na posiedzeniu w trybie art. 535 §

5 k.p.k.

Podzielić należy stanowisko skarżącego, że sąd rejonowy w toku

postępowania o wydanie wyroku łącznego dopuścił się rażącego naruszenia

przepisów prawa procesowego poprzez nienależyte wykonanie obowiązku

zawiadomienia skazanego M.G. o terminie rozprawy, a następnie wadliwe uznanie,

że zawiadomienie to zostało skazanemu prawidłowo doręczone. Uchybienia te

rzutowały na rzetelność przeprowadzonego postępowania i skutkowały rażącym

naruszeniem prawa skazanego do obrony, mogącym mieć istotny wpływ na treść

wydanego w niniejszej sprawie wyroku łącznego.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że Sąd Rejonowy w Sulęcinie – już od chwili

wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem obrońcy o wydanie wyroku

III KK 710/25

4

łącznego (data pisma: 26 lipca 2021 r.; data wpływu na prezentacie: 4 sierpnia

2021 r.) – dysponował informacją, że skazany M.G. osadzony jest w Zakładzie

Karnym w C., tj. na terenie Republiki Federalnej Niemiec (k. 1). Okoliczność ta,

wprost wynikająca z treści przedmiotowego wniosku, niewątpliwe powinna stanowić

dla sądu rejonowego asumpt do rozważenia kwestii właściwego sposobu doręczenia

pism sądowych adresowanych do osoby pozbawionej wolności, w tym zawiadomień

o planowanych terminach czynności procesowych. W tym kontekście należy bowiem

zauważyć, że w myśl art. 134 § 2 k.p.k. osobom pozbawionym wolności doręcza się

pismo za pośrednictwem administracji odpowiedniego zakładu. Oczywiste jest przy

tym, że skazany, jako strona postępowania, ma prawo wziąć udział w rozprawie

toczącej się w przedmiocie wydania wyroku łącznego, choć jego osobiste

stawiennictwo nie jest obowiązkowe, chyba że sąd postanowi inaczej (art. 573 § 2

zd. pierwsze k.p.k.). Konsekwencją powyższego jest zatem obowiązek

zawiadomienia skazanego, jako uprawnionego do wzięcia udziału w czynności

procesowej, o jej czasie i miejscu, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 117 § 1

k.p.k.). Stosowanie zaś do dyspozycji art. 117 § 2 k.p.k., czynności nie przeprowadza

się, jeżeli osoba uprawniona nie stawiła się, a brak dowodu, że została o niej

powiadomiona, oraz jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że

niestawiennictwo wynikło z powodu przeszkód żywiołowych lub innych wyjątkowych

przyczyn, a także wtedy, gdy osoba ta usprawiedliwiła należycie niestawiennictwo i

wnosi o nieprzeprowadzanie czynności bez jej obecności, chyba że ustawa stanowi

inaczej.

Analiza akt przedmiotowej sprawy wskazuje, że zawiadomienie o terminie

rozprawy kierowane do skazanego M.G. (wraz z pouczeniem o przysługujących mu

prawach) – zgodnie z zarządzeniem sędziego z dnia 26 listopada 2021 r. (k. 23) –

wysłane zostało na adres kancelarii jego obrońcy – adw. A.H. Obrońca potwierdziła

odbiór zarówno zawiadomienia kierowanego do niej osobiście, jak również

zawiadomienia kierowanego do skazanego (k. 25-26). Na rozprawie przed Sądem

Rejonowym w Sulęcinie, która odbyła się w dniu 10 lutego 2022 r., nie stawił się

zarówno skazany M.G., jak też jego obrońca – adw. A.H. (w protokole błędnie

wpisano „A.”), przy czym sąd ten uznał, że wyżej wymienieni zostali prawidłowo

zawiadomieni o terminie tej rozprawy. Po przeprowadzaniu przewodu sądowego bez

III KK 710/25

5

udziału skazanego i jego obrońcy, sąd rejonowy wydał następnie zaskarżony kasacją

wyrok łączny (protokół rozprawy – k. 27).

Z powyższych okoliczności jednoznacznie wynika, że skazany M.G. nie został

w sposób prawidłowy zawiadomiony o terminie rozprawy. Skoro bowiem sąd

rejonowy dysponował informacją o pobycie skazanego w konkretnym zakładzie

karnym w jednym z krajów Unii Europejskiej, to zgodnie z dyspozycją art. 134 § 2

k.p.k. winien był (po ewentualnym zweryfikowaniu tej informacji i uzyskaniu

szczegółowych danych adresowych) doręczyć skazanemu zawiadomienie o terminie

rozprawy za pośrednictwem administracji tego zakładu tym bardziej, że we wniosku

obrońcy nie wskazano żadnego innego sposobu i miejsca doręczania pism sądowych

dla skazanego. Wysłanie korespondencji sądowej kierowanej do skazanego na

adres kancelarii prawnej obrońcy nie znajduje w realiach niniejszej sprawy zarówno

faktycznej, jak i prawnej podstawy. Również w protokole rozprawy sąd rejonowy nie

wskazuje trybu, w jakim uznał, że skazany został w niniejszej sprawie prawidłowo

zawiadomiony o terminie dokonywanej czynności procesowej. W tym względzie

podzielić należy przyjęte w orzecznictwie i doktrynie stanowisko, że doręczenie

przesyłki zawierającej zawiadomienie o rozprawie, kierowane do oskarżonego

(odpowiednio też skazanego) przebywającego w zakładzie karnym, powinno

następować w myśl unormowania zamieszczonego w art. 134 § 2 k.p.k. i tylko w tym

trybie może wywołać skutek w postaci prawidłowego zawiadomienia oskarżonego

(skazanego) o tej czynności (zob. m.in. wyroki SN: z 13 sierpnia 2014 r., III KK 216/14,

z 1 stycznia 2013 r., IV KK 140/12; K. Sychta [w:] Kodeks postępowania karnego.

Komentarz, red. J. Zagrodnik, Warszawa 2024, art. 134). Jednocześnie w

orzecznictwie Sądu Najwyższego stwierdza się – i pogląd ten zasługuje na

akceptację – że treść art. 134 § 2 k.p.k. nie różnicuje sytuacji osób pozbawionych

wolności na terenie kraju oraz przebywających w zakładach karnych za granicą.

Skoro ustawodawca przewidział odrębny tryb doręczania pism procesowych osobom

pozbawionym wolności (art. 134 § 2 k.p.k.), to również w odniesieniu do osób

przebywających w warunkach izolacji za granicą (zwłaszcza, gdy miejsce ich pobytu

jest organowi znane) – nie jest skuteczne ograniczenie się do instytucji doręczenia

w innym trybie (zob. wyrok SN z 20 czerwca 2018 r., IV KK 437/17, OSNKW 2018,

nr 10, poz. 63). Uprawniony jest zatem wniosek, że pominięcie przez sąd rejonowy

III KK 710/25

6

trybu doręczenia przewidzianego w art. 134 § 2 k.p.k. w stosunku do M.G., jako osoby

pozbawionej wolności, oznacza w istocie brak zachowania prawidłowej formy

powiadomienia go o terminie rozprawy w przedmiocie wydania wyroku łącznego, co

jedocześnie musi skutkować uznaniem, że obowiązek wynikający z treści art. 117 §

1 k.p.k. nie został prawidłowo zrealizowany. Ta zaś konkluzja, w połączeniu z

okolicznością niestawiennictwa skazanego na rozprawie, implikowała konieczność

odstąpienia od przeprowadzenia tej czynności (art. 117 § 2 k.p.k.).

W tym stanie rzeczy niezastosowanie właściwego trybu zawiadomienia

skazanego M.G. o terminie rozprawy w przedmiocie wydania wyroku łącznego i

ostatecznie rozpoznanie sprawy bez jego udziału – a nadto przy braku stawiennictwa

jego obrońcy – rażąco naruszało prawo skazanego do obrony (art. 6 k.p.k.). M.G.

pozbawiony został bowiem możliwości zaprezentowania własnego stanowiska

choćby na piśmie, czy też złożenia dodatkowych oświadczeń lub wniosków, tym

bardziej, że w toku postępowania o wydanie wyroku łącznego nie miał on w istocie

kontaktu z reprezentującym go obrońcą, co potwierdza treść oświadczenia adw. A.H.

złożonego na polecenie sądu w związku z postępowaniem zainicjowanym

Europejskim Nakazem Aresztowania (k. 169). Słusznie akcentuje również skarżący,

że brak należytego zawiadomienia M.G. o terminie rozprawy, pozbawiał go de facto

możliwości skorzystania z instrumentu przewidzianego w art. 451 k.p.k. w zw. z art.

573 § 2 zd. drugie k.p.k., tj. prawa do złożenia wniosku o sprowadzenie skazanego

na rozprawę. Chociaż sąd nie jest zobligowany do uwzględnienia takiego wniosku,

to jednak uruchomienie mechanizmu przewidzianego w art. 451 k.p.k. w zw. z art.

573 § 2 zd. drugie k.p.k. gwarantuje, że w rozprawie musi uczestniczyć albo skazany,

gdy wyrazi taką wolę, albo jego obrońca, gdyż w wypadku nieuwzględnienia wniosku

skazanego o sprowadzenie na rozprawę, udział w niej obrońcy – zarówno z wyboru,

jak i z urzędu – jest obowiązkowy (zob. D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt,

M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz

aktualizowany, LEX/el. 2025, art. 573; wyrok SN z 31 sierpnia 2005 r., V KK 58/05,

OSNKW 2005/11, poz. 113; wyrok SN z 21 lipca 2020 r., III KK 120/20).

Stwierdzić zatem należy, iż naruszenie obowiązku należytego zawiadomienia

skazanego o terminie czynności procesowej stanowi bez wątpienia rażącą obrazę

prawa, mogącą mieć istotny wpływ na treść wyroku, albowiem możliwość

III KK 710/25

7

przedstawienia na forum rozprawy argumentów wspierających złożony wniosek o

wydanie wyroku łącznego, została w odniesieniu do skazanego M.G. de facto

wyłączona. Procedowanie w tych warunkach – i to przy nieobecności obrońcy na

rozprawie – w poważnym stopniu musiało wpłynąć na ocenę rzetelności

postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego. Choć w tym postępowaniu

zasadnicze znaczenie mają kwestie prawne dotyczące rozstrzygnięcia w

przedmiocie istnienia warunków do połączenia określonych kar, to jednak nie można

wykluczyć, że udział skazanego w tym postępowaniu oraz jego ewentualna

aktywność mogłyby mieć znaczenie dla decyzji sądu o wymiarze kary łącznej, tym

bardziej, że w zaskarżonym wyroku wysokość orzeczonej sankcji bliska była górnym

granicom jej dopuszczalnego wymiaru.

Stąd też konieczne było uwzględnienie kasacji Prokuratora Generalnego i tym

samym uchylenie zaskarżonego nią wyroku wraz z dyspozycją przekazania sprawy

do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Sulęcinie. Organ ten procedując

powtórnie uwzględni powyższe uwagi i stosownie do aktualnej sytuacji prawnej

skazanego M.G. zagwarantuje mu realizację prawa do obrony, respektując treść art.

573 § 2 k.p.k. oraz art. 117 § 1 i 2 k.p.k.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak na wstępie.

Paweł Kołodziejski

Marek Siwek

Igor Zgoliński

[WB]