Zarzut pobicia przez policję nie otworzył drogi do wznowienia

Skazany P.R. skierował do Prezesa Sądu Najwyższego list dotyczący

„wznowienia postępowania” w piśmie, które wpłynęło do Sądu Najwyższego w dniu

23 czerwca 2025 r. Nawiązał w nim do wcześniej złożonych wniosków, w tym do

wydanego w dniu 20 maja 2025 r., w sprawie III KO 18/25, zarządzenia

III KO 114/25

2

odmawiającego wyznaczenia mu kolejnego obrońcy z urzędu do zbadania podstaw

do wznowienia postępowania w jego sprawie, w związku z tym, że wcześniej

wyznaczona obrońca złożyła opinię o braku takich podstaw. Stwierdził, że nowo

wyznaczony, rzetelny, obrońca mógłby stwierdzić dużo nieprawidłowości w jego

sprawie. Jako główne źródło tych nieprawidłowości wskazał jego przesłuchanie

przez policję, które świadczyć miało o popełnieniu przez przesłuchujących

przestępstwa z art. 231 k.k. Dodał, że nie ma pieniędzy i nie stać go na obrońcę z

wyboru. Dodał, że nie popełnił przypisanego mu przestępstwa z art. 148 § 1 k.k. i

prosi Prezesa Sądu Najwyższego o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu. W

kolejnych złożonych w tym samym dniu pismach adresowanych do Sądu

Najwyższego wniósł o wznowienie postępowania z uwagi na brak podpisów w

protokole jego przesłuchania, nie był również obecny jego obrońca, co świadczy o

wystąpieniu bezwzględnej podstawy odwoławczej i naruszeniu konstytucyjnego

prawa do obrony. Następnie dodał, że podczas tego przesłuchania został

zmuszony do podania nieprawdy i obciążenia samego siebie. W kolejnych pismach

wniósł o zwolnienie od kosztów i przyznanie obrońcy z urzędu do sporządzenia

wniosków o wznowienie postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

List do Prezesa Sądu Najwyższego został potraktowany zgodnie z art. 118 §

1 k.p.k. jako kolejny wniosek o wznowienie postępowania, który został złożony

jednocześnie w odrębnym piśmie. Wniosek jest dotknięty brakami formalnymi,

polegającymi na niesporządzeniu wniosku przez podmiot fachowy (art. 545 § 2

k.p.k.) oraz nieuiszczeniu opłaty, czego skazany jest świadomy, skoro złożył

wniosek o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu i zwolnienie od opłaty. Niecelowe

byłoby jednak podejmowanie decyzji w tym przedmiocie, bowiem nie ulega

wątpliwości, że w oparciu o art. 545 § 3 k.p.k. należy odmówić przyjęcia wniosku

wobec jego oczywistej bezzasadności.

Instytucja wznowienia postępowania jest jednym z nadzwyczajnych środków

zaskarżenia, którego procesowe uruchomienie może nastąpić wyłącznie przy

zaistnieniu przesłanek ściśle określonych w ustawie. Przesłanki te są

sprecyzowane w art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k., art. 540b k.p.k. oraz w art. 542 § 3

k.p.k. Natomiast wspomniany art. 545 § 3 k.p.k. stanowi, że sąd odmawia przyjęcia

III KO 114/25

3

wniosku niepochodzącego od prokuratora, adwokata, radcy prawnego albo radcy

Prokuratorii Generalnej bez wzywania do usunięcia jego braków formalnych, jeżeli

z treści wniosku, w szczególności odwołującego się do okoliczności, które były już

rozpoznawane w postępowaniu o wznowienie postępowania, wynika jego oczywista

bezzasadność. Treść tego przepisu, posługującego się sformułowaniem „w

szczególności”, pozwala przyjąć, że oczywista bezzasadność wniosku może

wynikać nie tylko z faktu, że jego autor odwołuje się do okoliczności, które były już

rozpoznawane w postępowaniu o wznowienie postępowania; w grę mogą wchodzić

jeszcze inne powody, dla których wniosek jawi się jako oczywiście bezzasadny, tzn.

że bez szczególnego badania, niejako na pierwszy rzut oka widać, że okoliczności

podane przez autora pisma na pewno nie mogą prowadzić do wzruszenia

orzeczenia (zob. np. postanowienie SN z dnia 25 września 2015 r., II KO 49/15).

Przenosząc powyższe stwierdzenia na grunt niniejszej sprawy, należy nawiązać

do treści przedmiotowego wniosku. Skazany utrzymuje, że w jego przypadku w grę

wchodzi m.in. podstawa wznowienia określona w art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k., bowiem

w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, mianowicie podczas

przesłuchania został pobity przez funkcjonariuszy Policji, co miało wpływ na treść

orzeczenia wydanego przez Sąd I instancji. Ta okoliczność była już podnoszona

przez skazanego w poprzednich składanych przez niego wnioskach. Przypomnieć

należy, że art. 541 § 1 k.p.k. stanowi, iż owo przestępstwo musi być ustalone

prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że orzeczenie takie nie może zapaść

z powodu przyczyn wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3-11 lub w art. 22 k.p.k. Z kolei

art. 541 § 2 k.p.k. wymaga, by wniosek o wznowienie postępowania, odwołujący się

do art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k., wskazywał wyrok skazujący lub orzeczenie zapadłe w

postępowaniu, stwierdzające niemożność wydania takiego wyroku. Tymczasem

autor wniosku takiego orzeczenia nie wskazał. Tymczasem rozpoznając jeden z

wcześniej złożonych przez skazanego wniosków o wznowienie, w którym powołana

została ta sama okoliczność Sąd Najwyższy powołał się na postanowienie

prokuratora Prokuratury Rejonowej w Wałczu z dnia 21 listopada 2022 r., sygn. akt

[…], z którego wynika, że odmówiono wszczęcia śledztwa m.in. w sprawie

przekroczenia w okresie od 26 grudnia 2016 r. do 30 grudnia 2016 r. w Koszalinie

przez funkcjonariusza Komendy Miejskiej Policji uprawnień stosowania środków

III KO 114/25

4

przymusu bezpośredniego w trakcie zatrzymywania i rozpytywania P.R. jako osoby

podejrzewanej o zabójstwo, poprzez uderzanie go po głowie oraz szyi i

spowodowanie tym działaniem zasinień okolic oka prawego i zasinień szyi po

prawej stronie, w celu uzyskania określonej treści jego wyjaśnień, tj. o przestępstwo

z art. 231 § 1 k.k. i art. 246 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

Poza tym, ta okoliczność była badana nie tylko w postępowaniu

instancyjnym, ale Sąd Najwyższy odniósł się do niej także w postanowieniu z dnia

31 marca 2022 r., III KO 13/22 oraz w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2023 r., III

KO 87/22. W orzeczeniach tych stwierdzono oczywistą bezzasadność złożonego

przez skazanego wniosku o wznowienie postępowania opartego m.in. na tej

podstawie.

Odnośnie do podnoszonych przez niego zarzutów dotyczących naruszenia

prawa do obrony, to skazany nie podał daty przesłuchania, w którego protokole

brak jego podpisów i jego obrońcy, ale z jego pisma wynika, że chodzi o

przesłuchanie podczas którego miał zostać pobity przez policję. Tymczasem to

rzekome zdarzenie – jak wynika z powołanego wcześniej orzeczenia o odmowie

wszczęcia śledztwa - dotyczyło jego zatrzymania i rozpytania, czyli czynności o

charakterze procesowym, z której nie jest sporządzany protokół. Nie stanowi ono

bowiem przesłuchania, a zatem nie ma obowiązku udziału w tej czynności obrońcy,

pod sporządzoną z niej notatką nie musi podpisać osoba rozpytywana.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.

[WB]

[a.ł]

III KO 114/25

5