Udział sędzi powołanej przy nowej KRS nie uzasadnia wznowienia z urzędu

G.J. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 6 grudnia 2017 r.,

II AKa 232/17, zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 19

czerwca 2017 r., II 1K 1/17. Jako jego podstawę wskazał art. 540 § 3 k.p.k. w zw. z

art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Oprócz wniosku o wznowienie, uchylenie wyroku sądu I

instancji, „zawieszenia” wykonania orzeczenia, wniósł również o ustanowienie

obrońcy z urzędu i zasądzenie kosztów postępowania wznowieniowego oraz o

przeprowadzenie dowodów służących wykazaniu istnienia bezwzględnej podstawy

III KO 120/25

2

odwoławczej wymienionej we wniosku. Swoje stanowisko co do istnienia takiej

podstawy skazany oparł na udziale w składzie orzekającym Sądu Okręgowego w

Nowym Sączu orzekającego w jego sprawie sędzi X.Y., która została powołana na

urząd sędziego Sądu Okręgowego w Nowym Sączu w postępowaniu z udziałem

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej nowelizacją z 2017 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

W związku z tym, że wymieniona we wniosku podstawa dotyczy wznowienia

postępowania z urzędu, wniosek skazanego został potraktowany zgodnie z art. 9 §

2 k.p.k. jako sygnalizacja potrzeby wznowienia postępowania z urzędu. Złożona

sygnalizacja nie mogła okazać się skuteczna.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że nie budzi wątpliwości Sądu

Najwyższego wadliwość składu Krajowej Rady Sądownictwa po nowelizacji ustawy

o KRS z 2017 r. Pogłębioną argumentację w tym zakresie przedstawił Sąd

Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca

2022 r., sygn. akt I KZP 2/22, stwierdzając m.in., że: „Krajowa Rada Sądownictwa

ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r., poz. 3) nie jest organem tożsamym z organem konstytucyjnym,

którego skład i sposób wyłaniania reguluje Konstytucja RP, w szczególności w art.

187 ust. 1”.

Z powyższego wynika m.in. fakt, że sędzia powołany przy udziale Krajowej

Rady Sądownictwa w obecnym kształcie nie korzysta już z funkcjonującego

dotychczas in gremio oraz a priori domniemania niezawisłości i bezstronności. Z

powyższego może wynikać niespełnienie przez sędziego minimalnego standardu

gwarantującego stronom postępowania prawo do sądu w rozumieniu

konstytucyjnym i konwencyjnym. Należy jednak zwrócić uwagę, że w uchwale

składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I-4110-1/20) uznano,

że nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. może zachodzić

wówczas, gdy wadliwość procesu powoływania prowadzi do naruszenia standardu

III KO 120/25

3

niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz

art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ale

jedynie „w konkretnych okolicznościach”.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy

podkreślić, że sam fakt, iż X.Y. uzyskała nominację na stanowisko sędziego Sądu

Okręgowego w Nowym Sączu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, nie

stanowił automatycznie o zaistnieniu przesłanki z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Przeprowadzając test niezależności i bezstronności sądu w kontekście

ewentualnego zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2

k.p.k., należy mieć na względzie szereg okoliczności. Oprócz wadliwości samego

procesu nominacyjnego sędziego, istotną rolę w tej ocenie powinny odgrywać m.in.:

równoczesność (lub zbliżony czas) uruchomienia drogi awansowej z objęciem

ważnego stanowiska w administracji sądowej w drodze arbitralnej decyzji Ministra

Sprawiedliwości, jednoznacznie negatywna opinia zgromadzenia ogólnego sędziów,

porównanie osiągnięć zawodowych kandydata z doświadczeniem zawodowym i

poparciem środowiska dla kontrkandydatów, fakt uzyskania nominacji na

stanowiska funkcyjne pozostające w dyskrecjonalnej kompetencji władzy

politycznej, udział w pracach gremiów powiązanych z władzą polityczną,

wykonywanie określonych zadań lub funkcji na podstawie arbitralnych decyzji

władzy politycznej, co obejmuje również delegacje ministerialne, zatrudnienie w

jednostkach bezpośrednio podporządkowanych władzy politycznej, charakter

sprawy, do której rozstrzygnięcia ukształtowano dany skład sądu, a także

działalność publiczna i wypowiedzi sędziego wykraczające poza gwarantowane

przez Konstytucję ramy udziału w debacie publicznej, a wskazujące na

zaangażowanie w realizację określonych celów politycznych władzy wykonawczej

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2024 r., II KK 506/23, LEX nr

3692838).

Pani X.Y. z dniem 2 listopada 2005 r. została mianowana referendarzem

sądowym w Sądzie Rejonowym w Nowym Targu. Postanowieniem Prezydenta

III KO 120/25

4

Rzeczypospolitej Polskiej z dnia […] 2009 r. została powołana do pełnienia urzędu

na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w Nowym Sączu, w którym orzekała w

wydziale grodzkim, a następnie w wydziale karnym. W 2013 r. ukończyła studia

podyplomowe w zakresie prawa karnego materialnego i procesowego, a w 2014 r.

studia podyplomowe w zakresie retoryki i kreowania wizerunku prawników. Od 1

marca 2017 r. była delegowana przez Ministra Sprawiedliwości do pełnienia

czynności sędziego w Sądzie Okręgowym w Nowym Sączu, gdzie orzekała w

Wydziale Karnym. Systematycznie uczestniczyła w szkoleniach, zorganizowanych

przez Sąd Okręgowy w Nowym Sączu oraz Krajową Szkołę Sądownictwa i

Prokuratury. Prowadziła też szkolenie na temat: „Wszczęcie postępowania wobec

cudzoziemca w sprawie o wykroczenia związane z nielegalnym zatrudnieniem lub

prowadzeniem działalności gospodarczej”.

Na dwa wolne stanowiska sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym

w Nowym Sączu zgłosili się: P.B. - sędzia Sądu Rejonowego w Limanowej, X.Y.-

sędzia Sądu Rejonowego w Nowym Sączu oraz D.S. - sędzia Sądu Rejonowego w

Nowym Sączu. Ocenę kwalifikacji Pani X.Y. w związku z ubieganiem się o

stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Nowym Sączu, sporządził Pan T.K. -

sędzia Sądu Okręgowego w Tarnowie, który podkreślił Jej wysokie kwalifikacje i

wiedzę prawniczą. Z protokołu posiedzenia plenarnego KRS nr […]/2019 wynika,

że podczas głosowania na Kolegium Sądu Apelacyjnego w Krakowie uzyskała

opinię pozytywną. Natomiast podczas głosowania na Zgromadzeniu Przedstawicieli

Sędziów Apelacji Krakowskiej sędzia otrzymała 55 głosów „za” oraz 18 „przeciw”.

W czasie głosowania w KRS otrzymała 16 głosów „za” – najwięcej z 3 kandydatów,

przy jednym głosie „wstrzymującym się” i bez głosów „przeciw”. Z kolei członkowie

zespołu Krajowej Rady Sądownictwa na Panią X.Y. oddali 1 głos „za”, nie oddając

głosów „przeciw”, przy 2 głosach „wstrzymujących się”. Jedyny kandydat, który

rekomendacji KRS nie otrzymał, to sędzia D.S., chociaż on uzyskał rekomendację

zespołu. Powody podjęcia tej decyzji wynikają jasno z uchwały KRS nr […]/2019.

Szczegółowo poddano analizie poszczególne elementy pracy zawodowej i kryteria

oceny trzech kandydatów. Sędzia S.B. miała wyższy współczynnik stabilności

orzecznictwa (2,1% orzeczeń uchylonych, w stosunku do 4,4% dla D.S.). Sama ta

okoliczność, że rekomendacja trzyosobowego zespołu KRS nie została

III KO 120/25

5

uwzględniona przez plenum KRS nie oznacza, że istnieją zastrzeżenia co do

bezstronności przeprowadzonej procedury nominacyjnej. W ocenie Krajowej Rady

Sądownictwa wszystkie osoby biorące udział w tym konkursie spełniały wymagania

stawiane kandydatom ubiegającym się o powołanie na stanowisko sędziego sądu

okręgowego. KRS miała bowiem na uwadze i ten fakt, że Pan P.B. posiadał

najdłuższy staż orzeczniczy, zaś Pani X.Y. największe doświadczenie karnistyczne,

nadto dwa wolne stanowiska sędziowskie przewidziane były do wydziałów karnego

i cywilnego. W tej sytuacji, uwzględniając i tę okoliczność, że sędzia D.S. orzekał w

Wydziale Cywilnym, w ocenie KRS, to sędzia X.Y. i sędzia P.B. w „najwyższym

stopniu wypełniają kryteria wyboru, do których należą przede wszystkim uzyskane

przez nich oceny kwalifikacji oraz posiadane doświadczenie zawodowe”.

Analiza uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia […] 2019 r., nr […]/2019,

w ramach której rekomendowano kandydaturę Pani X.Y. na stanowisko sędziego

Sądu Okręgowego w Nowym Sączu prowadzi do wniosku, że procedura ta nie

budzi żadnych wątpliwości co do jej transparentności.

Sąd Najwyższy nie stwierdził również z urzędu, aby sędzia X.Y. pełniła

funkcje zależne od dyskrecjonalnej decyzji Ministra Sprawiedliwości. Nie ustalono

również, aby pełniła ona określone funkcje w związku z postępowaniami

dyscyplinarnymi sędziów. Nie stwierdzono także, aby występowała jako

przedstawiciel Ministra Sprawiedliwości w różnego rodzaju komisjach lub aby

podejmowała jakiekolwiek aktywności wiążące się ze współpracą z Ministrem

Sprawiedliwości i wynikającą z niej dodatkową gratyfikacją finansową. Nie

odnotowano także Jej wypowiedzi udzielanych w przestrzeni publicznej, które

stanowiłyby jawny głos poparcia dla kwestionowanych w orzecznictwie krajowym i

międzynarodowym tzw. reform wymiaru sprawiedliwości.

Stanowisko potwierdzające brak wpływu na bezstronność i niezależność sędzi X.Y.

faktu powołania jej na urząd sędziego Sądu Okręgowego w procedurze z udziałem

Krajowej rady Sądownictwa ukształtowanej nowelizacją z 2017 r. Sąd Najwyższy zajął

również w postanowienie z dnia 9 kwietnia 2024, III KK 445/23 oraz w postanowieniu z dnia

13 lipca 2022 r., III KK 93/22.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

[WB]

[a.ł]

III KO 120/25

6