Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy K.J. do innego sądu równorzędnego

K.J. zawiadomiła prokuratora o zaistnieniu przestępstw, które mieli popełnić

funkcjonariusze Komendy Miejskiej Policji (KMP) w K., w tym Komendant tej

jednostki. Po przeprowadzeniu czynności prokurator Prokuratury Rejonowej

postanowieniem z dnia 24 czerwca 2025 r., sygn. akt [...], wobec stwierdzenia, że

dany czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego, na podstawie art. 17 § 1 pkt 2

k.p.k. umorzył śledztwo w sprawie o czyny z art. 231 § 1 k.k. (w jednym przypadku

w zw. z art. 12 § 1 k.k.).

Na wymienione postanowienie K.J. wniosła zażalenie, które z wnioskiem o

III KO 130/26

2

jego nieuwzględnienie prokurator przekazał do rozpoznania właściwemu miejscowo

Sądowi Rejonowemu w Krośnie.

Sędzia, której przydzielono sprawę, wystąpiła o wyłączenie jej od

rozpoznania sprawy. Wskazała, że z racji wieloletniej pracy w Wydziale Karnym

zna na gruncie relacji służbowych funkcjonariuszy Policji, których dotyczy sprawa

oraz że orzekała w sprawie II Kp 485/23, „gdzie czynności tam wykonywane przez

funkcjonariuszy policji podlegają przedmiotowej ocenie”. Również K.J. wystąpiła z

wnioskiem o wyłączenie sędzi referent.

Oświadczenia z wnioskiem o wyłączenie ich od rozpoznania przedmiotowej

sprawy, podając ten sam powód co sędzia referent, złożyli również trzej inni

sędziowie. Postanowieniem z dnia 10 października 2025 r. Sąd Rejonowy w

Krośnie wyłączył od rozpoznania sprawy SSR X. Y. i nie uwzględnił wniosków

trzech sędziów o wyłączenie ich od „prowadzenia sprawy”. Sprawa została

przydzielona do referatu kolejnego sędziego, którego wyłączenia zażądała K.J., z

wnioskiem o wyłączenie wystąpiła też sędzia referent. Nadto oświadczenia w

przedmiocie wyłączenia złożyło 13 sędziów orzekających w I Wydziale Cywilnym,

IV Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oraz V Wydziale Gospodarczym

Sądu Rejonowego w Krośnie. Sąd Okręgowy w Krośnie postanowieniem z 3 lutego

2026 r., sygn. akt II Ko 19/26, wyłączył od rozpoznania sprawy łącznie 16 sędziów

Sądu Rejonowego w Krośnie i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi

Rejonowemu w Lesku, gdzie została zarejestrowana pod sygn. II Kp 15/26.

Pismem z dnia 23 lutego 2026 r. K. J. skierowała do Sądu Rejonowego w

Lesku „wniosek o wyłączenie Sądu Rejonowego w Lesku od rozpoznania sprawy i

przekazanie sprawy do sądu równorzędnego spoza województwa [...]”. W

szczególności postulowała:

„1. Wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Rejonowego w Lesku od

rozpoznania niniejszej sprawy.

2. Przekazanie sprawy do rozpoznania sądowi równorzędnemu spoza

województwa [...].

3. Wstrzymanie czynności w sprawie do czasu prawomocnego rozpoznania

niniejszego wniosku”.

W razie nieuwzględnienia powyższego, na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.

III KO 130/26

3

wniosła o „zwrócenie się przez Sąd Rejonowy w Lesku do Sądu Najwyższego z

wnioskiem o wyznaczenie do rozpoznania niniejszej sprawy innego sądu

równorzędnego, mającego siedzibę poza właściwością Sądu Okręgowego w

Krośnie”.

Sędziowie Sądu Rejonowego w Lesku złożyli oświadczenia, że nie znają

K.J., jak też policjantów KMP w K., konkludując, że brak jest podstaw do

wyłączenia ich od rozpoznania przedmiotowej sprawy.

Sąd Okręgowy w Krośnie postanowieniem z dnia 13 marca 2026 r., sygn. akt

II Ko 48/26, nie uwzględnił wniosku K.J. o wyłączenie sędziów Sądu Rejonowego w

Lesku od udziału w sprawie o sygn. akt II Kp 15/26.

K.J. najwyraźniej nie przyjęła do wiadomości tego rozstrzygnięcia, bowiem

pismem datowanym 23 kwietnia 2026 r. skierowała do Sądu Rejonowego w Lesku

wniosek o „wyłączenie Sądu Rejonowego w Lesku i przekazanie sprawy do Sądu

Najwyższego”. Sprecyzowała, że przekazanie to powinno nastąpić „celem

wyznaczenia sądu równorzędnego spoza właściwości miejscowej sądów

położonych na obszarze województwa [...]”, co znajduje uzasadnienie w

„konieczności zapewnienia stronom realizacji prawa do rozpoznania sprawy przez

sąd bezstronny, niezależny i niezawisły oraz ochrony dobra wymiaru

sprawiedliwości”.

Sąd Rejonowy w Lesku postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2026 r., sygn. akt

II Kp 15/26, na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. wystąpił do Sądu Najwyższego o

przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu

spoza obszaru województwa [...]. W krótkim uzasadnieniu przytoczył żądanie K.J. i

stwierdził, że „nie jest wykluczone przekazanie sprawy w trybie art. 37 § 1 k.p.k.

sądowi równorzędnemu, w sytuacji gdy zdaniem pokrzywdzonej rozpoznanie

sprawy przez inny sąd równorzędny może spowodować dla niej zapewnienie

realizacji prawa do rozpoznania sprawy przez sąd bezstronny, niezależny i

niezawisły oraz ochrony dobra wymiaru sprawiedliwości” oraz że „wobec

podnoszonych przez pokrzywdzoną argumentów zasadnym jest zwrócenie się do

Sądu Najwyższego o przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania innemu

sądowi równorzędnemu spoza obszaru województwa [...]”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

III KO 130/26

4

Wystąpienie Sądu Rejonowego w Lesku nie zasługuje na uwzględnienie. O

ile poczuł się do niego zobligowany wnioskiem K.J., to należy wskazać, że chociaż

u podłoża wystąpienia sądu z wnioskiem o skorzystanie przez Sąd Najwyższy z

uprawnienia przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.k. może leżeć inicjatywa strony

podjęta w trybie art. 9 § 2 k.p.k., to taka inicjatywa nie jest dla sądu wiążąca,

podobnie jak i wyrażona przez stronę ocena realiów procesowych sprawy w

kontekście wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 37 § 1 k.p.k. W literaturze

wskazuje się, że „w sytuacji, gdy czynność może być przeprowadzona wyłącznie z

urzędu, organ procesowy nie ma obowiązku ustosunkowania się do wniosku” (J.

Kosonoga, w: R. A. Stefański (red.), S. Zabłocki (red.), Kodeks postępowania

karnego. Komentarz. Tom I, Warszawa 2017, teza 12 do art. 9). Następnie trzeba

zaznaczyć, że w licznych orzeczeniach Sąd Najwyższy wyrażał pogląd, iż

unormowanie zawarte w art. 37 k.p.k., dopuszczające możliwość odstąpienia od

konstytucyjnej (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) zasady rozpoznania sprawy przez sąd

właściwy ma charakter wyjątkowy. Wskazywał również, że przekazanie sprawy do

rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie tego przepisu może

nastąpić m.in. wtedy, gdy realnie występują okoliczności, które mogą wywierać

wpływ na swobodę orzekania, względnie stwarzać uzasadnione przekonanie o

braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo

właściwy. Z pewnością okoliczności, których zaistnienie przemawia za

postąpieniem przez Sąd Najwyższy po myśli art. 37 § 1 k.p.k., powinny być w

sposób klarowny omówione przez sąd występujący o przekazanie sprawy do

rozpoznania innemu sądowi, w szczególności należycie powinien zostać

uzasadniony pogląd, że przemawia za tym wzgląd na dobro wymiaru

sprawiedliwości. Tych wymogów nie spełnia postanowienie Sądu Rejonowego w

Lesku z 30 kwietnia 2026 r. Sprawia wrażenie „wymuszonego” przez autorkę

zażalenia i opiera się na błędnej tezie, że przekazanie sprawy do rozpoznania

sprawy innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 37 § 1 k.p.k. może nastąpić,

gdy „zdaniem pokrzywdzonej” ten inny sąd zagwarantuje obiektywne rozpoznanie

sprawy. Przedmiotowe wystąpienie Sądu powinno opierać się nie na zdaniu

pokrzywdzonej i przedstawionych przez nią argumentach, ale na poglądzie Sądu i

argumentach, które jako własne przedstawia. W tym względzie trzeba zaznaczyć,

III KO 130/26

5

że chociaż Sąd Rejonowy w Lesku wspomniał o argumentach podnoszonych przez

pokrzywdzoną, to nie sprecyzował jakie konkretnie są to argumenty i czy uznaje je

za zasadne. W istocie pismo K.J. w znacznym zakresie stanowi polemikę z

postanowieniem Sądu Okręgowego w Krośnie z 13 marca 2026 r.; autorka, nie

bacząc na oświadczenia złożone przez sędziów Sądu Rejonowego w Lesku,

akcentowała też, że „przydzielenie sprawy sędziemu pełniącemu funkcję Prezesa

SR w Lesku, pozostającemu w relacjach instytucjonalnych z innymi prezesami

sądów rejonowych okręgu krośnieńskiego w ramach Kolegium Sędziów SO w

Krośnie, może budzić wątpliwości co do zachowania standardu obiektywnej

bezstronności sądu”. Sąd występujący z inicjatywą w trybie art. 37 § 1 k.p.k. nie

twierdzi, że podziela tę argumentację, wobec czego Sąd Najwyższy jest zwolniony

od zajęcia co do niej stanowiska, bowiem w ten sposób oceniałby zasadność

poglądu autorki zażalenia w przedmiocie przekazania sprawy do rozpoznania

innemu sądowi, czego wspomniany przepis nie przewiduje.

Celowe będzie też przypomnieć, że Sąd Najwyższy niejednokrotnie

akcentował, iż autorytet sądu buduje sprawne, bez zbędnej zwłoki,

przeprowadzenie każdego postępowania i wydanie, na podstawie wnikliwej i

bezstronnej oceny wszystkich dowodów, sprawiedliwego orzeczenia, jak również,

że autorytet i powaga wymiaru sprawiedliwości wymaga, aby sądy nie ulegały presji

stron procesowych i opinii publicznej, ani nie popadały w zwątpienie co do

własnych kompetencji w zakresie prowadzenia rzetelnego procesu, bowiem

racjonalna nieustępliwość w tym względzie sprzyja kształtowaniu się pozytywnego

wizerunku organów trzeciej władzy, minimalizując tym samym wątpliwości co do

obiektywizmu i niezawisłości w rozpoznawaniu przyszłych spraw (zob. np.

postanowienia: z dnia 28 października 2011 r., III KO 72/11; z dnia 7 lutego 2018 r.,

III KO 124/17).

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.

[WB]

[r.g.]

III KO 130/26

6