Problemy organizacyjne w Rzeszowie nie przesądziły o zmianie sądu w sprawie N.K.

Sąd Rejonowy w Rzeszowie postanowieniem z dnia 18 grudnia 2025 r., sygn.

akt II K 1033/24, zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy

oskarżonego N.K., innemu sądowi równorzędnemu, z uwagi na dobro wymiaru

sprawiedliwości.

W uzasadnieniu wniosku sąd powołał się na występujące w Sądzie

Rejonowym w Rzeszowie problemy organizacyjne podnosząc, że „Sędzia X. Y.

wbrew uchwale Krajowej Rady Sądownictwa nr [...] z dnia [...] 2025 r. oraz wbrew

przepisom ustawy - art. 22a § 6 u.s.p, a także wbrew uchwale Krajowej Rady

III KO 58/26

2

Sądownictwa numer [...] z dnia [...] 2025 r. (którą to uchwałą Krajowa Rada

Sądownictwa uwzględniła odwołanie sędziego X. Y. od podziału czynności

określonego dla niego od dnia 3 listopada 2025 r. w Sądzie Rejonowym w

Rzeszowie /[…]/), zobowiązywany jest aktami niższego rzędu, to jest

zarządzeniami kierownictwa Sądu Rejonowego w Rzeszowie, do rozpoznawania w

II Wydziale Karnym Sądu Rejonowego w Rzeszowie spraw karnych i

wykroczeniowych, w tym do rozpoznania niniejszej sprawy”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek o przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania innemu

sądowi równorzędnemu nie zasługuje na uwzględnienie.

Wskazać należy, że instytucja określona w art. 37 k.p.k. ma charakter

wyjątkowy, zaś odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo

właściwy może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie

świadczącej o tym, iż pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się

dobru wymiaru sprawiedliwości. Przekazanie sprawy w omawianym trybie może

nastąpić tylko wtedy, gdy w sposób realny występują okoliczności, które mogą

stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do obiektywnego i

bezstronnego rozpoznania sprawy w danym sądzie. Muszą one być na tyle

doniosłe, aby należycie uzasadnić odstąpienie od podporządkowania się normie

stanowiącej konkretyzację zasady wynikającej z art. 45 Konstytucji i art. 6 ust. 1

Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w postaci obowiązku rozpoznania sprawy

przez właściwy, określony ustawą, sąd. Jednocześnie zbyt szerokie stosowanie

wskazanej instytucji może spowodować skutki wręcz sprzeczne z ratio legis

powołanego przepisu, osłabiając poczucie zaufania nie tylko do konkretnego sądu,

lecz również do całego wymiaru sprawiedliwości (zob. postanowienie SN z dnia 4

sierpnia 2000 r., II KO 156/00).

W judykaturze kryterium „dobra wymiaru sprawiedliwości”, o którym mowa w

art. 37 k.p.k. jest tradycyjnie odnoszone do takich konkretnych sytuacji, które mogą

wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie (nawet błędne), o

braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny

III KO 58/26

3

(zob. postanowienie SN z dnia 23 lutego 2010 r., V KO 5/10; postanowienie SN z

dnia 7 czerwca 2018 r., V KO 39/18; postanowienie SN z dnia 27 marca 2023 r., IV

KO 20/23). Przy czym przekonanie o braku możliwości do obiektywnego

rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy oparte być powinno na

racjonalnych przesłankach (zob. postanowienie SN z dnia 4 kwietnia 2025 r., III KO

41/25). Za taką przesłankę nie można uznać przeświadczenia opinii publicznej,

które nie jest poparte odpowiednimi faktami wynikającymi z okoliczności danej

sprawy.

Zaznaczyć należy, że przesłankę określoną w art. 37 k.p.k., z uwagi na

ekstraordynaryjny charakter instytucji przekazania sprawy w tym trybie,

interpretować należy w sposób restryktywny. Zmiana właściwości miejscowej sądu

na tej podstawie powinna następować tylko w wyjątkowych sytuacjach, mogących

w razie ich wystąpienia rzutować w sposób jednoznacznie negatywny na dobro

wymiaru sprawiedliwości. Jednocześnie wskazany przepis może być zastosowany

dopiero wówczas, gdy dla dobra wymiaru sprawiedliwości w danej sprawie nie jest

wystarczające posłużenie się innymi przewidzianymi w kodeksie i służącymi temu

celowi instytucjami (zob. m.in. postanowienie SN z dnia 8 lutego 2024 r., II KO

7/24). Przede wszystkim nie może on stanowić alternatywy dla możliwości

wyłączenia sędziego (zob. postanowienie SN z dnia 31 stycznia 2020 r., IV KO 2/20;

postanowienie SN z dnia 12 stycznia 2024 r., III KO 135/23). Jeżeli konkretny

sędzia uzna, że nie jest w stanie zachować bezstronności w przedmiotowej sprawie,

winien skorzystać właśnie z tego mechanizmu proceduralnego, który przewidziany

został w art. 41-42 k.p.k.

Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że argumentacja

zaprezentowana w rozpoznawanym wniosku, nie przekonuje o konieczności

skorzystania z instytucji określonej w art. 37 k.p.k. Podniesione przez

wnioskodawcę argumenty dotyczące organizacji pracy w Sądzie Rejonowym w

Rzeszowie, mające charakter niejako natury technicznej i organizacyjnej, jak

wynika z utrwalonego w tym zakresie orzecznictwa, nie mogą uzasadniać wniosku

w trybie art. 37 k.p.k. (zob. postanowienie SN z dnia 18 stycznia 2022 r., V KO

92/21; postanowienie SN z dnia 20 grudnia 2023 r., IV KO 110/23; postanowienie

SN z dnia 9 sierpnia 2006 r., II KO 42/06; postanowienie SN z dnia 6 lutego 2025 r.,

III KO 58/26

4

II KO 5/25). Jest to bowiem kwestia, która winna zostać rozstrzygnięta na poziomie

właściwej organizacji pracy w danym sądzie, będąca w kompetencji prezesa tego

sądu i Ministra Sprawiedliwości. Ich rozwiązanie nie jest zadaniem Sądu

Najwyższego, zaś powstałe w tym zakresie nieprawidłowości winny być sanowane

poprzez wykorzystanie innych środków dostępnych w systemie prawnym, co wprost

sygnalizował już Sąd Najwyższy występującemu z inicjatywą we wcześniejszych

orzeczeniach (zob. postanowienie SN z dnia 28 kwietnia 2025 r., III KO 55/25;

postanowienie SN z dnia 10 września 2025 r., III KO 129/25; postanowienie SN z

dnia 22 stycznia 2026 r., III KO 207/25; postanowienie SN z dnia 30 stycznia

2026 r., III KO 247/25; postanowienie SN z dnia 20 lutego 2026 r., III KO 16/26;

postanowienie SN z dnia 20 lutego 2026 r., III KO 37/26).

Tym samym zawarte we wniosku argumenty nie dają podstaw do uznania,

że zobowiązanie sędziego do orzekania w II Wydziale Karnym Sądu Rejonowego w

Rzeszowie, będzie miało wpływ na brak warunków do rozpoznania przedmiotowej

sprawy w sposób obiektywny i bezstronny, a tym samym w sposób sprzeciwiający

się dobru wymiaru sprawiedliwości. Wszakże przy dokonywaniu oceny w kwestii

możliwości bezstronnego i swobodnego orzekania przez sąd właściwy miejscowo

należy mieć na uwadze całokształt okoliczności konkretnej sprawy (zob.

postanowienie SN z dnia 16 lipca 2014 r., III KO 50/14; postanowienie SN z dnia 3

sierpnia 2022 r., I KO 81/22; postanowienie SN z dnia 8 września 2022 r., II KO

81/22; postanowienie SN z dnia 26 września 2024 r., III KO 121/24). Mimo, że

dobro wymiaru sprawiedliwości jest pojęciem abstrakcyjnym i ocennym, to musi

znaleźć odzwierciedlenie i zastosowanie w każdej indywidualnej sprawie, która ma

zostać przekazana do innego sądu równorzędnego na podstawie art. 37 k.p.k. (zob.

postanowienie SN z dnia 26 czerwca 2025 r., II KO 75/25; postanowienie SN z dnia

26 czerwca 2025 r., II KO 28/25).

Konkludując, w przedmiotowej sprawie nie wykazano takich okoliczności,

które nasuwałyby wątpliwości odnośnie do braku warunków do obiektywnego

rozpoznania sprawy oskarżonego N.K. w sądzie właściwym, a tym samym by dobro

wymiaru sprawiedliwości było zagrożone.

Sąd Najwyższy mając powyższe na uwadze, orzekł jak w postanowieniu.

[WB]

III KO 58/26

5

[r.g.]