Uchylone uniewinnienie w sprawie o wypadek. SN oddalił skargę obrońcy

Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z 14 sierpnia 2024 r. uchylił wyrok Sąd

Rejonowy dla Krakowa - Podgórza w Krakowie II Wydział Karny, w sprawie

o sygn. akt II K 1004/23/P, którym uniewinnił oskarżonego od zarzucanego mu

czynu z art. 177 § 2 k.k. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.

Skargę od tego wyroku złożył obrońca oskarżonego M.K. , zarzucając

orzeczeniu „naruszenie przepisu art. 437 § 2 k.p.k. poprzez jego niewłaściwe

III KS 45/25

2

zastosowanie polegające na uchyleniu w całości wyroku wydanego w dniu 14

sierpnia 2024 roku przez Sąd Rejonowy dla Krakowa - Podgórza w Krakowie. II

Wydział Karny, w sprawie o sygn. akt II K 1004/23/P i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania z uwagi na treść uzupełniającej opinii biegłego, podczas

gdy:

- Sąd Okręgowy zdecydował o uchyleniu orzeczenia do ponownego rozpoznania,

przyjmując, że wyjaśnienia oskarżonego dot. stanu zdrowia były niespójne I miały

wynikać z jego linii, obrony wobec braku zawarcia ugody w loku mediacji.

Jednocześnie Sąd Okręgowy sam dokonuje dowolnej, a nie swobodnej oceny

dowodów wyciągając własne wnioski niepoparte wiedzą specjalistyczną, ponieważ

wskazuje (na s 6. uzasadnienia), że świadek M. N. , opisywał, że oskarżony był w

Szoku, ale Sąd - bez wskazania podstaw swojego wniosku - ocenia, że był to szok

związany ze zdarzeniem, a nie stanem zdrowia, o w zakresie różnicy pomiędzy

relacją ze zdarzenia przekazaną przez oskarżonego a relacją zapisaną w wideo-

rejestratorze innego pojazdu - Sąd Okręgowy dokonał własnej oceny zdarzenia,

poprzez wskazanie, że nie może to potwierdzać zgłaszanych problemów

oskarżonego ze zdrowiem. W związku z tym oskarżony zaznacza, że twierdzenia

stanowiące podstawę do uchylenia wyroku do ponownego rozpoznania były błędne

i bezzasadne;

- Sąd Okręgowy przyjął, że dodatkowa opinia złożona w sprawie przez biegłego

Z.P. wskazuje na inne wnioski niż te przyjęte przez Sąd Rejonowy, podczas gdy

kolejna opinia biegłego w tej sprawie nie udzieliła jasnych odpowiedzi na

zagadnienia pozwalające wykluczyć utratę świadomości przez oskarżonego. Sąd

Okręgowy uznał, że skoro biegły zauważył, że oskarżony przekazał relację

o zdarzeniu to nie mógł utracić przytomności, jednak wnioski biegłego wynikały

jedynie z lektury protokołów bez zwrócenia uwagi na sposób ich powstania, a

jednocześnie biegły nie wykluczył możliwości utraty przytomności, ponieważ

wskazywał, że taki stan powinien trwać kilka sekund, co w przypadku tego

zdarzenia także jest możliwe i nie wpłynęłoby na możliwość opisania części

zdarzenia przez oskarżonego pozostając w zgodzie z innym materiałem

dowodowym tj. częściową niezgodnością z relacją wideorejestratora co uzasadnia

kilkusekundowy brak świadomości oskarżonego. Biegły wskazał, że: Chodzi o

III KS 45/25

3

chwilową utratę przytomności kilkusekundową, a nie sekundową, a ponadto zwrócił

uwagę na okoliczności, które i tak stanowią istotne wątpliwości, które powinny być

rozstrzygnięte na korzyść oskarżonego, ponieważ: Jeżeli oskarżony opisywał

przebieg wypadku, to nie mógł pozostawać w stanie utraty przytomności, natomiast

podtrzymuję wniosek, że z punktu widzenia diagnostycznego, nie mogę wykluczyć

utraty przytomności, a zatem wskazał na możliwość wystąpienia takiej sytuacji;

- dokonania przez Sąd Okręgowy błędnej oceny opinii biegłego z zakresu

rekonstrukcji wypadków w sposób naruszający zasady gwarancyjne oskarżonego,

ponieważ pomimo wskazania przez biegłego, że manewr hamowania jest

odruchem bezwarunkowym, a w karierze biegłego nie zdarzyło się, aby pojawiła się

sytuacja w której kierujący nie podjąłby takiego manewru - pomimo tego Sąd

Okręgowy stwierdził, że takie stwierdzenia nie wykluczają, że w tej sprawie nie

doszło do takiej sytuacji (strona 8 uzasadnienia). Podkreślam, że oceniając dwie

opinie biegłych - Sąd jest niekonsekwentny - ponieważ w zakresie rekonstrukcji

zdarzenia przyjmuje możliwość wystąpienia sytuacji wyjątkowej, podczas gdy w

zakresie opinii biegłego lekarza uznaje, że możliwość wystąpienia sytuacji

wyjątkowej nie nastąpiła, w sytuacji gdy jest to istotna wątpliwość i powinna być

rozpoznana na korzyść oskarżonego;

- przyjęcie, że postawa oskarżonego po zdarzeniu oraz brak przekazania przez

oskarżonego informacji o swoim stanie zdrowia jest okolicznością obciążającą

wiarygodność wiadomości przekazywanych przez oskarżonego, podczas gdy po

pierwsze oskarżony nie posiadał świadomości swojego stanu zdrowia w czasie

wypadku, stwierdzone dolegliwości były dla niego okolicznością, której nie mógł

przewidzieć. Poza tym dokonując opisu zdarzenia jako zjawisko naturalne, należy

ocenić próby przekazania przez oskarżonego przebiegu zdarzenia, a sam

oskarżony nie miał świadomości, że jego stan zdrowia może stanowić okoliczność

ważną w toku postępowania. Poza tym charakter i sposób sporządzenia protokołu

w ramach prowadzonych czynności procesowych, skupia się na samej próbie

rekonstrukcji zdarzenia, nie zawierając standardowych uwag na temat stanu

zdrowia lub okoliczności odnoszących się do stanu zdrowia z dnia zdarzenia osoby

biorącej udział w tej czynności. Z tego względu nie można dokonać

automatycznego wniosku o braku okoliczności wyłączających winę oskarżonego,

III KS 45/25

4

jedynie z tej przyczyny, że protokół z dnia 7 czerwca 2023 roku nie zawiera

informacji w tym zakresie lub oskarżony podał te informacje na późniejszym etapie

postępowania. Zaznaczam, że oskarżony nie wiedział, że może złościć informacje

na temat swojego stanu zdrowia - ponieważ początkowo przyznał się do zdarzenia,

a dopiero następnie wskazał na okoliczności wyłączające jego winę, co wskazuje

na brak podstaw do kwestionowania jego wiarygodności lub przyjęcia, że jest to

jego linia obrony. Postawa oskarżonego wynikała z braku wiedzy prawniczej i z

tego względu nie można oceniać negatywnie zarzutu dotyczącego [jego] stanu

świadomości przez pryzmat momentu zgłoszenia tych okoliczności;

- pominięcie, przez Sąd Okręgowy potrzeby wyjaśnienia zagadnienia związanego

z utratą świadomości przez oskarżonego przez innego biegłego wobec niejasnej

opinii biegłego Z.P., która w ocenie oskarżonego i tak powinna wskazywać na

niedające się usunąć wątpliwości, które powinny być ocenione na korzyść

oskarżonego zgodnie z treścią art. 5 § 2 k.p.k. Niezależnie od tego w sytuacji, gdy

biegły nie wskazał na jednoznacznie wnioski, dopuszczając wyjątkowy przypadek

epizodycznej utraty świadomości, wówczas Sąd Okręgowy, chcąc wyjaśnić to

zagadnienie powinien zdecydować o przeprowadzeniu z urzędu dowodu z opinii

innego biegłego lub opinii instytutu, w szczególności, że sam Sąd Okręgowy na

stronie 8 swojego uzasadnienia zauważa, że art. 167 k.p.k. nakłada na sąd meriti

obowiązek przeprowadzenia dowodów z urzędu, gdy jest to niezbędne dla

wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy;

- rozstrzygnięcie niejasności dotyczących opinii biegłego na temat charakteru

schorzenia oskarżonego jest taką okolicznością i powinna być zbadana przez Sąd z

urzędu, z uwagi na treść art. 201 k.p.k. nakazującego wyjaśnienie opinii, które są

niejasne lub niespójne;

- z tego względu Sąd Okręgowy naruszył przepisy wynikające z art. 5 § 2 k.p.k.

oraz 92 k.p.k., a także art. 167 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k., ponieważ nie

zachodziły okoliczności do uchylenia wyroku Sądu Rejonowego, nie zachodzi

potrzeba powtórzenia postępowania dowodowego, ponieważ w sprawie pojawiły się

wątpliwości, które powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść oskarżonego,

a w przypadku stwierdzenia niejasności kolejnej opinii biegłego - Sąd Okręgowy

powinien dopuścić kolejną opinię w sprawie celem rozstrzygnięcia sprzeczności,

III KS 45/25

5

które w opinii Sądu II instancji pojawiły się w dotychczasowej opinii.

Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu

Okręgowego w Krakowie i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego

rozpoznania.

W pisemnej odpowiedzi na skargę prokurator wniósł o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga obrońcy oskarżonego okazała się niezasadna.

Przypomnieć od razu trzeba, że skarga na wyrok sądu odwoławczego może

być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 § 2 k.p.k. lub z powodu

uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. (art. 539a § 3 k.p.k.). Z kolei art. 437

§ 2 zdanie drugie k.p.k. zakłada, że uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych

w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na

nowo przewodu w całości. Skoro tak, to – pomijając tu odrębną podstawę skargi

przeciwkasatoryjnej w postaci naruszenia art. 439 k.p.k., gdyż w rozpatrywanej

sprawie na nią się nie powołano – zadaniem obrońcy było wykazanie w skardze, że

in concreto nie wystąpiła żadna ze wskazanych przyczyn do wydania orzeczenia

uchylającego z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu

pierwszoinstancyjnym. Tego obrońcy w przedmiotowej sprawie nie udało się

skutecznie uczynić. W żadnym razie nie doszło bowiem do wskazywanej przez

niego obrazy art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k.

Analiza uzasadnienia orzeczenia sądu odwoławczego jednoznacznie

wskazuje, iż dokonana przez sąd ad quem ocena dowodów doprowadziła go do

wniosków odmiennych, aniżeli sądu I instancji. Mianowicie sąd odwoławczy,

po uzupełnieniu postępowania dowodowego doszedł do przekonania, iż dokonanie

prawidłowej oceny, zgodnej z art. 7 k.p.k., całego zgromadzonego i ujawnionego

w toku rozprawy głównej materiału dowodowego daje podstawy do wydania wyroku

skazującego, czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454

§ 1 k.p.k. Skoro zatem takiemu rozstrzygnięciu stoi na przeszkodzie reguła ne

peius, to w sprawie zaszły podstawy do wydania wyroku kasatoryjnego.

W odniesieniu do zarzutów rozpatrywanej skargi przypomnieć nadto wypada,

że w postępowaniu skargowym Sąd Najwyższy nie jest uprawniony wnikać w

III KS 45/25

6

meritum sprawy i oceniać, czy rzeczywiście zaistniały merytoryczne podstawy do

wydania wyroku kasatoryjnego. Rozpoznanie sprawy w tym zakresie należy

bowiem do sądów powszechnych. Formułowane w przedmiotowej skardze zarzuty

dotyczące stanowiska sądu odwoławczego w przedmiocie przeprowadzonych

dowodów, pozostają więc poza zakresem badania sprawy przez Sąd Najwyższy w

postępowaniu skargowym. Odmienne podejście oznaczałoby bowiem nic innego

jak właśnie wnikanie w meritum sprawy przez Sąd Najwyższy, czego de facto

oczekuje skarżący od Sądu Najwyższego. Jak wielokrotnie podkreślano już w

orzecznictwie, zakres kontroli dokonywanej przez Sąd Najwyższy po wniesieniu

skargi na wyrok sądu odwoławczego ogranicza się jedynie do zbadania, czy

stwierdzone przez sąd odwoławczy uchybienie daje podstawę do wydania

orzeczenia kasatoryjnego (zob. np. uchwała siedmiu sędziów SN z 25 stycznia

2018 r. sygn. akt I KZP 13/17). In concreto tak właśnie było. Jak już bowiem

wskazywano, zdaniem sądu odwoławczego w omawianym zakresie, uzasadnione

było wydanie względem oskarżonego wyroku skazującego. Ocena słuszności tego

stanowiska pozostaje zaś poza zakresem kontroli dokonywanej przez Sąd

Najwyższy w ramach niniejszego postępowania. Natomiast takie zapatrywanie

sądu odwoławczego obligowało ten organ do uchylenia zaskarżonego apelacją

wyroku, skoro nie wchodziło w grę wydanie wyroku skazującego w instancji

odwoławczej (art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k.). W tej sytuacji

zatem Sąd Okręgowy w zaskarżonym wyroku nie uchybił przepisowi art. 437 § 2

zd. drugie k.p.k., w związku z czym wniesioną skargę należało oddalić.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.

[J.J.]

[a.ł]