Odmowę wznowienia uchylono, bo orzekał sędzia powołany w wadliwej procedurze

III KZ 29/26

2

Sąd Apelacyjny w Krakowie, wyrokiem z 29 grudnia 2021 r., po rozpoznaniu

apelacji obrońcy, zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z 24 marca 2021 r. i

ostatecznie P. M. został skazany na karę łączną 15 lat pozbawienia wolności m.in.

za popełnienie zbrodni z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt 2 k.k. w zb. z art. 280

§ 1 k.k. w zb. z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zb. z art. 275 k.k. i w zb. z art. 276 k.k., w zw.

z art. 64 § 1 k.k., za którą wymierzono mu karę jednostkową 14 lat pozbawienia

wolności. W sprawie nie została wywiedziona kasacja.

Na obecnym etapie postępowania skazany złożył zażalenie na postanowienie

Sądu Najwyższego z 15 września 2026 r., mocą którego w trybie art. 545 § 3 k.p.k.

odmówiono przyjęcia jego osobistego wniosku z dnia 22 kwietnia 2026 r. o

wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu

Apelacyjnego w Krakowie, wobec jego oczywistej bezzasadności. Dotychczas Sąd

Najwyższy dwukrotnie wydawał postanowienia w trybie art. 545 § 3 k.p.k., ostatnio w

sprawie III KO 147/25.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Postanowienie Sądu Najwyższego z 15 września 2026 r. wymagało uchylenia

jednak z innych powodów, niż te wymienione w zażaleniu.

Analiza zaskarżonego orzeczenia Sądu Najwyższego ujawniła, że na

omawianym etapie procedowania zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza, o

której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. a polegająca na tym, że Sąd Najwyższy na

posiedzeniu w dniu 15 września 2026 r. w trybie art. 545 § 3 k.p.k. orzekał w składzie,

który nie gwarantował stronie prawa do bezstronnego i niezależnego sądu

zapewnionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC).

Jest bowiem bezsporne, że pan Ryszard Witkowski zanim decyzją Pierwszej

Prezes Sądu Najwyższego został z dniem 14 lipca 2022 r. przeniesiony na skutek

złożenia oświadczenia w trybie art. 10 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r.

o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym do Izby Karnej, był powołany na stanowisko

sędziego Sądu Najwyższego mającego orzekać w Izbie Dyscyplinarnej na podstawie

postanowienia Prezydenta RP z 20 września 2018 r. w wyniku rekomendacji wydanej

przez Krajową Radę Sądownictwa ustanowioną w składzie określonym ustawą o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa z dnia 8 grudnia 2017 r. Wadliwość

tej procedury omówiona została w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej

oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r.,

BSA I-4110-1/20 i w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2

III KZ 29/26

3

czerwca 2022 r., I KZP 2/22, wynika też z normatywnej treści art. 41 § 1 k.p.k., art.

45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych. Rolą

powołanych przepisów jest zagwarantowanie stronie prawa do bezstronnego,

niezależnego i niezawisłego sądu, a takim może być wyłącznie sąd ustanowiony

ustawą. Badanie zasadności przedmiotowego zażalenia wymagało, niezależnie od

granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów ustalenia, czy w sprawie nie zachodziła

bezwzględna przesłanka odwoławcza. Idąc tym śladem i przechodząc z urzędu do

przepisu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz przyjmując za punkt wyjścia, że każdy polski

sąd jest związany dokonaną przez ETPC wykładnią standardu z art. 6 ust. 1 EKPC

(zob. post. SN: z 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z 22 marca 2022 r., I KZP 13/21; z

15 września 2022 r., I KO 75/21), nie pozostawało nic innego jak uznać, że

rozstrzyganie w sprawie przez osobę powołaną do Sądu Najwyższego na stanowisko

sędziego w wadliwej procedurze, wiąże się z istotnym i bardzo prawdopodobnym

naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd

ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, ale także standardu

konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Takie stanowisko ETPCz wyrażał w

wyrokach wydanych w sprawach, w których strona wystąpiła przeciwko Polsce: z 22

lipca 2021 r., nr 43447/19 w sprawie Reczkowicz, z 8 listopada 2021 r., nr 49868/19

i nr 57511/19 w sprawie Dolińskiej-Ficek oraz Ozimka oraz z 3 lutego 2022 r., nr

1469/20 w sprawie Advance Pharma sp. z o.o., a punkt widzenia Sądu Najwyższego

wyrażony w postanowieniu z 16 września 2022 r., III KK 339/22 głoszący, że wejście

w życie przepisów art. 29 § 4 – 25 ustawy o Sądzie Najwyższym nie może prowadzić

do obniżenia standardu dopuszczalności badania bezstronności (…) sędziowskiej

oraz określenia skutków ich braku, wypracowanego w orzecznictwie TSUE i ETPCz”

– ostatecznie dopełniło zasadności twierdzenia, że realizacja standardów

wynikających z przepisów art. 41 § 1 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust.

EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych wymagała uchylenia postanowienia

wydanego przez pana Ryszarda Witkowskiego w sprawie III KO 138/26.

Wobec powyższego Sąd Najwyższy, na posiedzeniu w trybie art. 545 § 3 zd.

drugie k.p.k. bez udziału stron, orzekł jak w dyspozytywnej części postanowienia.

[J.J.]

[a.ł]

III KZ 29/26

4