Kasacja o nieprawidłowej obsadzie sądu. SN uchylił odmowę jej przyjęcia

Wyrokiem z dnia 29 maja 2025 r. sygn. akt II Ka 127/25 Sąd Okręgowy w

Nowym Sączu utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Nowym Targu z dnia

17 grudnia 2024 r. sygn. akt II K 506/24, skazujący A.B. za popełnienie

przestępstwa określonego w art. 35 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o

ochronie zwierząt i na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym

III KZ 36/25

2

zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat próby. Od powyższego wyroku Sądu

Okręgowego w Nowym Sączu skazany A.B. osobiście wniósł kasację.

Zarządzeniem z dnia 1 sierpnia 2025 r. na podstawie art. 530 § 2 k.p.k.

odmówiono przyjęcia kasacji wniesionej przez skazanego A.B. wskazując, że

wniesiona została przez osobę nieuprawnioną, co powodowało konieczność

wydania zarządzenia o odmowie jej przyjęcia. W sprawie tej wydano bowiem wyrok

skazujący na karę pozbawienia wolności jednak z warunkowym zawieszeniem jej

wykonania, a w świetle art. 523 § 2 k.p.k. kasację na korzyść można wnieść jedynie

w razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę

pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Niezależnie

od tego wskazano także, iż wnosząc tę kasację skazany uchybił warunkowi

formalnemu określonemu w art. 526 § 2 k.p.k., zgodnie z którym, gdy kasacja nie

pochodzi od prokuratora, Ministra Sprawiedliwości-Prokuratora Generalnego,

bądź Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka, to powinna ona

być sporządzona i podpisana przez obrońcę lub pełnomocnika będącego

adwokatem albo radcą prawnym. W uzasadnieniu zarządzenia wskazano, że w tym

wypadku nie zachodzi potrzeba inicjowania trybu uzupełniania tego braku

formalnego (art. 120 § 1 k.p.k.), skoro jak stwierdził przekonująco Sąd Najwyższy

w postanowieniu z dnia 10 listopada 2010 r. sygn. akt IV KZ 64/10: „Kasacja, która

jest niedopuszczalna z uwagi na niespełnienie wymogów jej wniesienia określonych

w art. 523 k.p.k., nie powoduje potrzeby wzywania strony do uzupełnienia i

warunków kasacyjnych w postaci sporządzenia i podpisania przez obrońcę ".

Na powyższe zarządzenie zażalenie wniósł skazany. W treści pisma zwrócił

uwagę, że w wywiedzionej przez siebie kasacji wskazywał na zaistnienie

bezwzględnych przyczyn odwoławczych. Dalej skarżący stwierdził, że

„Przewodniczący Wydziału II Karnego Sądu Okręgowego w Nowym Sączu nie ma

uprawnień ustawowych do oceny wniesionej Kasacji. Zostało złamane prawo.”

Podnosząc te okoliczności skazany wniósł o uchylenie przedmiotowego

zarządzenia i „nadanie sprawie dalszego biegu”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniesione zażalenie jest zasadne. Zgodnie z treścią art. 523 § 2 k.p.k.

kasację na korzyść można wnieść jedynie w razie skazania oskarżonego za

III KZ 36/25

3

przestępstwo na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej

wykonania, a w sytuacji skazania na inną karę, dla dopuszczalności kasacji

wniesionej przez strony konieczne jest podniesienie zarzutu opartego na jednej z

okoliczności wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.). W tym

aspekcie trzeba zauważyć, że skazany na str. 2 swojego pisma nazwanego

„kasacją” wyraźnie sygnalizował rażące naruszenie przepisów art. 439 § 1 pkt 2 i

10 k.p.k. wskazując chociażby na nieprawidłową obsadę sądów orzekających w

jego sprawie w obu instancjach („orzekali neosędziowie”). Tym samym stwierdzenie

Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Nowym Sączu

zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia, że „od tej treści orzeczenia

skazanemu kasacja nie przysługuje" jest błędne, albowiem przepis art. 523 § 4 pkt

1 k.p.k. umożliwia stronie wniesienie kasacji od wyroku, w którym orzeczono karę

pozbawienia wolności warunkowo zawieszoną. W takim układzie, skoro w osobistej

kasacji strony wskazuje się na naruszenie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zakresie

obsady sądu, to kasacja nie spełniała jedynie warunku z art. 526 § 2 k.p.k., ale

spełniała warunek jej dopuszczalności z art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k. zw. z art. 523 § 2

k.p.k. W tej sytuacji nie znajduje zastosowania przywołane stanowisko Sądu

Najwyższego w sprawie IV KZ 64/10 albowiem w tamtej sprawie skazany uchybił

po prostu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia

wyroku sądu drugiej instancji, a ta czynność otwiera drogę do wniesienia kasacji.

Warto wskazać, że sędzia orzekająca w składzie sądu drugiej instancji otrzymała

powołanie na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Nowym Sączu już po

zmianach w składzie sędziowskiej części Krajowej Rady Sądownictwa, co w

kontekście obecnego stanu prawnego uzasadnia możliwość postawienia zarzutu

obrazy art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w kasacji, nie przesądzając oczywiście, czy zarzut

taki jest zasadny.

Przepis art. 530 § 2 k.p.k. nakazuje prezesowi sądu, za pośrednictwem którego

wnosi się kasację, odmówić jej przyjęcia, m.in. jeżeli oparto ją na innych powodach

niż wskazane w art. 523 § 1 k.p.k. Jak już wskazano, ten ostatni przyjmuje, że w

sytuacji orzeczenia kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej

wykonania podstawę kasacji może stanowić uchybienie wskazane w art. 439 k.p.k.

(art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.). Skoro zarzut wskazany w kasacji był formalnie

III KZ 36/25

4

dopuszczalny w takim układzie procesowym, to tym samym prezes sądu, do

którego wniesiono kasację, powinien uznać, iż w tej sytuacji kasacja jest

dopuszczalna, ale obarczona jest uchybieniem z art. 526 § 2 k.p.k. Wówczas

obowiązkiem prezesa sądu winno być uruchomienie trybu uzupełnienia braku z art.

120 § 1 k.p.k. w zw. z art. 526 § 2 k.p.k. pod rygorem odmowy przyjęcia kasacji.

Czynności tej jednak w tej sprawie nie wykonano, co oznacza, że zaskarżone

zarządzenie wydano przedwcześnie, z naruszeniem przepisów art. 120 § 1 k.p.k. w

zw. z art. 526 § 2 k.p.k. w zw. z art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k., które to uchybienie miało

oczywisty wpływ na treść wydanego zarządzenia. Z tego powodu konieczne było

uchylenie zaskarżonego zarządzenia i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania w kwestii związanej z brakiem formalnym wniesionej kasacji i wydania

stosownego zarządzenia w trybie art. 120 § 1 k.p.k.

Z tych też względów orzeczono jak w sentencji.

[WB]

[a.ł]