Po uchyleniu wyroku na 5 lat i 6 miesięcy SN utrzymał oskarżonego w areszcie

Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 20 stycznia 2026 r., sygn. akt II KK 667/25, po rozpoznaniu

kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego M. R. , uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w

Rzeszowie z dnia 5 maja 2025 r., sygn. akt II AKa 2/25, którym utrzymano w mocy wyrok Sądu

Okręgowego w Rzeszowie z dnia 20 września 2024 r., sygn. akt II K 111/23, i przekazał sprawę

Sądowi Apelacyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania. Jednocześnie, postanowieniem z

tego samego dnia, wydanym na podstawie art. 538 § 2 k.p.k. w zw. z art. 249 § 1 k.p.k. w zw. z art.

III KZ 5/26

2

258 § 2 k.p.k., Sąd Najwyższy zastosował wobec oskarżonego M. R. środek zapobiegawczy w postaci

tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy, to jest do dnia 20 kwietnia 2026 r., wskazując, że

w związku z uchyleniem prawomocnego wyroku trwanie tego środka należy liczyć od dnia 20

stycznia 2026 r. od godz. 12:30.

Uzasadniając potrzebę zastosowania izolacyjnego środka zapobiegawczego, Sąd Najwyższy

wskazał, że w niniejszej sprawie spełniona została ogólna przesłanka stosowania środków

zapobiegawczych z art. 249 § 1 k.p.k., gdyż sprawstwo M. R. w zakresie zarzucanego mu czynu z art.

13 § 1 k.k. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. i in. zostało uprawdopodobnione w stopniu wysokim, co

potwierdza treść wydanych w sprawie wyroków sądów obu instancji oraz zgromadzony materiał

dowodowy, którego siła przekonania nie uległa osłabieniu wskutek uchylenia prawomocnego

orzeczenia z powodów procesowych. Sąd Najwyższy podniósł nadto, że aktualna pozostaje

szczególna podstawa stosowania tymczasowego aresztowania, o której mowa w art. 258 § 2 k.p.k.,

wynikająca wprost z faktu, iż oskarżonemu w wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 20

września 2024 r. wymierzono karę łączną 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Zdaniem Sądu

Najwyższego, orzeczona uprzednio surowa kara, mimo uchylenia wyroku, rodzi obiektywnie

uzasadnioną obawę, że oskarżony może podejmować bezprawne działania zmierzające do

uniknięcia odpowiedzialności karnej, co czyni zastosowanie najsurowszego środka

zapobiegawczego niezbędnym dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania na etapie

ponownego rozpoznania sprawy.

Zażalenie na powyższe postanowienie w przedmiocie zastosowania środka

zapobiegawczego wniósł obrońca oskarżonego, zaskarżając je w całości. Skarżący zarzucił

orzeczeniu obrazę przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na treść zaskarżonego

rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 257 § 1 k.p.k. w zw. z art. 258 § 4 k.p.k. poprzez ich

niezastosowanie i błędne przyjęcie, iż jedynie dalsze stosowanie izolacyjnego środka

zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania zabezpieczy prawidłowy tok

postępowania, podczas gdy rzeczywista długość pozbawienia wolności oskarżonego wynosi już 32

miesiące, co w stosunku do prognozowanej ewentualnej kary pozbawienia wolności narusza zasadę

proporcjonalności, gdyż czas izolacji oskarżonego stanowi ok. 50% kary pozbawienia wolności

orzeczonej uprzednio wyrokiem Sądu Okręgowego w Rzeszowie. Podnosząc powyższe, obrońca

wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uchylenie tymczasowego aresztowania,

względnie o zastosowanie środków zapobiegawczych o charakterze wolnościowym.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że oskarżony M.R. jest faktycznie pozbawiony

wolności od dnia 22 maja 2023 r., co oznacza, że realny czas trwania izolacji zbliża się do połowy

wymiaru kary łącznej 6 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, jaka została orzeczona w uchylonym

wyroku pierwszoinstancyjnym. Autor zażalenia podniósł, że oskarżony ma pełną świadomość, iż w

niedługiej perspektywie mógłby ubiegać się o skorzystanie z dobrodziejstwa warunkowego

przedterminowego zwolnienia, dlatego w jego interesie nie leży podejmowanie działań

utrudniających proces. Zdaniem skarżącego, obawa co do zakłócania prawidłowego toku

postępowania jest nieuzasadniona również z tego względu, że wszystkie dowody w sprawie zostały

już dawno przeprowadzone i odpowiednio zabezpieczone. Obrońca podkreślił, że dalsza izolacja

oskarżonego, który w świetle prawa ponownie korzysta z domniemania niewinności, stanowi jawne

III KZ 5/26

3

naruszenie zasady proporcjonalności oraz art. 42 ust. 3 Konstytucji RP. Przywołując treść art. 5 ust.

3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, skarżący wywodził, że w

niniejszej sprawie doszło do przekroczenia "rozsądnego terminu" aresztowania. Dodatkowo

wskazano na nienaganne zachowanie oskarżonego w warunkach izolacji oraz brak jakichkolwiek

prób utrudniania postępowania na wcześniejszych etapach, co w ocenie obrony uzasadnia

wystarczalność wolnościowych środków zapobiegawczych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie obrońcy oskarżonego M. R. nie zasługuje na uwzględnienie, a podniesione w nim

argumenty nie podważają trafności zaskarżonego rozstrzygnięcia o zastosowaniu środka

zapobiegawczego.

W niniejszej sprawie Sąd Najwyższy stosując tymczasowe aresztowanie mimo uchylenia

prawomocnego wyroku uznał za w pełni spełnioną ogólną przesłankę stosowania środków

zapobiegawczych, o której mowa w art. 249 § 1 k.p.k. Prawdopodobieństwo sprawstwa

oskarżonego M. R. w zakresie zarzucanych mu czynów jest wysokie, co znajduje potwierdzenie w

zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, stanowiącym uprzednio podstawę wydania

wyroków przez Sądy obu instancji. Fakt uchylenia wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie przez

Sąd Najwyższy w wyniku kontroli kasacyjnej – z uwagi na uchybienia procesowe – nie niweczy

samoistnie ustaleń w zakresie owego dużego prawdopodobieństwa popełnienia przestępstwa,

które na obecnym etapie postępowania pozostaje nienaruszone.

Za aktualną uznał również szczególną podstawę stosowania tymczasowego aresztowania,

określona w art. 258 § 2 k.p.k. Wynika ona z grożącej oskarżonemu surowej kary pozbawienia

wolności. Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 20 września 2024 r. wymierzył M. R. karę

łączną 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu

Najwyższego, samo realne zagrożenie wymierzeniem surowej kary, o którym mowa w przywołanym

przepisie, stwarza domniemanie istnienia obawy, że oskarżony może podejmować bezprawne

działania utrudniające postępowanie, w tym w szczególności ucieczkę lub ukrywanie się, aby

uniknąć dolegliwości związanej z przewidywaną karą. Obawa ta ma charakter obiektywny i jest

niezależna od tego, czy oskarżony podejmował już wcześniej próby destabilizacji toku procesu.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia dotyczących naruszenia zasady proporcjonalności oraz

zbyt długiego czasu trwania izolacji, Sąd Najwyższy wskazuje, że okres 32 miesięcy pozbawienia

wolności, choć niewątpliwie znaczny, nie może być uznany za nadmierny w kontekście wymiaru

orzeczonej nieprawomocnie kary 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Argumentacja obrońcy,

jakoby odbycie blisko połowy kary czyniło dalsze stosowanie aresztu niecelowym, jest chybiona.

Właśnie perspektywa konieczności odbycia pozostałej części wieloletniej kary w warunkach

jednostki penitencjarnej, w sytuacji gdy wyrok skazujący przestał być prawomocny, może

potęgować u oskarżonego motywację do utrudniania postępowania w celu uniknięcia ponownego

osadzenia. Sąd Najwyższy nie dopatrzył się w tym zakresie naruszenia art. 5 ust. 3 Konwencji o

Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ani art. 42 ust. 3 Konstytucji RP. Zastosowanie

tymczasowego aresztowania na obecnym, ponownym etapie postępowania odwoławczego jest

niezbędne dla zapewnienia sprawności procesu i nie narusza domniemania niewinności

III KZ 5/26

4

oskarżonego, gdyż środek ten nie stanowi antycypacji kary, lecz służy zabezpieczeniu prawidłowego

toku postępowania.

Sąd Najwyższy podziela ocenę, że na obecnym etapie żaden inny środek zapobiegawczy o

charakterze wolnościowym nie jest w stanie w sposób należyty zabezpieczyć toku postępowania

przed Sądem Apelacyjnym. Stopień surowości grożącej kary oraz charakter czynu, o który oskarżony

stoi pod zarzutem, przemawiają za koniecznością utrzymania izolacji oskarżonego. Jednocześnie w

sprawie nie ujawniły się żadne okoliczności wymienione w art. 259 § 1 k.p.k., które nakazywałyby

odstąpienie od stosowania tymczasowego aresztowania ze względu na wyjątkowo ciężkie skutki dla

życia lub zdrowia oskarżonego bądź jego najbliższej rodziny.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest

zasadne, wobec czego orzekł o jego utrzymaniu w mocy.

[J.J]

[a.ł]

Paweł Wiliński

Kazimierz Klugiewicz

Włodzimierz Wróbel