Powódka chciała 50 tys. zł za mobbing, SN odrzucił jej kasację

Pozwem z dnia 23 listopada 2019 r. A. K. wniosła o zasądzenie na jej rzecz od

pozwanego M. N. w K. kwoty 11.400,00 zł wraz ustawowymi odsetkami za

opóźnienie od dnia 20 listopada 2019 r. do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za

niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę, zasądzenie kwoty 50.000 zł

wraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 20 listopada 2019 r. do dnia

III PSK 119/24

2

zapłaty tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę na podstawie art. 943 § 3

k.p., a nadto o zasądzenie kwoty 20.000,00 zł wraz ustawowymi odsetkami za

opóźnienie od dnia 20 listopada 2019 r. do dnia zapłaty tytułem naruszenie zasady

równego traktowania w zatrudnieniu na podstawie art. 183d § 1 k.p.

Sąd Rejonowy w Puławach, wyrokiem z dnia 14 października 2022 r., zasądził

od pozwanego na rzecz powódki kwotę 7.543,50 zł tytułem odszkodowania za

niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę wraz z ustawowymi odsetkami za

opóźnienie od dnia 20 listopada 2019 r. do dnia zapłaty (pkt I), zasądził od

pozwanego na rzecz powódki 7.543,50zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną

krzywdę w związku z mobbingiem wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od

dnia 20 listopada 2019 r. do dnia zapłaty (pkt II), oddalił powództwo w pozostałym

zakresie (pkt III).

Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z dnia 19 marca 2024 r., oddalił apelację

powódki oraz apelację pozwanego (pkt I).

Powódka, reprezentowana przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu,

zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie w części, tj. co do punktu I w

zakresie, w jakim oddalono jej apelację. Wartość przedmiotu zaskarżenia

pełnomocnik skarżącej określił na kwotę 64 913 zł. Zarzuciła naruszenie przepisów

prawa materialnego, tj. art. 943 § 3 k.p. w zw. z art. 444 § 1 k.c. w zw. z art. 445 § 1

k.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało utrzymaniem w mocy

zadośćuczynienia zasądzonego przez Sąd I Instancji w sytuacji, w której

zasądzone zadośćuczynienie jest rażąco zaniżone i nieodpowiadające, wbrew

twierdzeniu Sądu II Instancji, standardom wartościowania zadośćuczynienia, jak

również rozmiarowi cierpień i dolegliwości zdrowotnych wywołanych mobbingiem

oraz czasowi ich trwania, jak również nie stanowi odpowiedniej dolegliwości dla

pozwanego, a jego wysokość nie spełnia charakteru represyjnego i prewencyjnego

w stosunku do pozwanego na przyszłość.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniono

występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, a mianowicie: czy

zadośćuczynienie za doznaną krzywdę związaną ze stosowaniem mobbingu (art.

943 § 3 k.p. w zw. z art. 444 § 1 k.c. w zw. z art. 445 § 1 k.c.) przez pracodawcę

winno obejmować wyłącznie okres, w którym trwał mobbing, czy również winien

III PSK 119/24

3

rozciągać się na okres, w którym osoba mobbowana odczuwała w dalszym ciągu

skutki i następstwa mobbingu? Ponadto tym, że istnieje potrzeba wykładni

przepisów prawa budzących wątpliwość, a to art. 444 § 1 k.c., tj. kwestii dotyczącej

pojęcia „wszelkie koszty”, zawartego w tym artykule w zdaniu pierwszym.

Pełnomocnik skarżącej wniósł o „3.1 uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu

Okręgowego w Lublinie i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego

rozpoznania, ewentualnie 3.2 o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i

rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, stosownie do art. 39816 k.p.c., tj. poprzez

zasądzenie zadośćuczynienia od pozwanego na rzecz powódki zgodnie z

pierwotnym żądaniem (żądaniem pozwu)”. Wniósł też o zwolnienie powódki od

kosztów postępowania przez Sądem Najwyższym w całości, a także o przyznanie

kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu w związku ze sporządzeniem i

wniesieniem skargi kasacyjnej, oświadczając, że koszty pomocy prawnej udzielonej

z urzędu nie zostały uiszczone w całości ani w części.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o jej odrzucenie z uwagi na

niespełnienie wymogów określonych w art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. przez brak

sformułowania podstaw kasacyjnych skargi w zakresie obejmującym pełne

zaskarżenie wyroku Sądu II instancji; ewentualnie o odmowę przyjęcia jej do

rozpoznania, a także o zasądzenie od powódki na jego rzecz zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm

prawem przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku pozwanego o

odrzucenie skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 3984 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna powinna zawierać: 1)

oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono

zaskarżone w całości czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z

oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany.

III PSK 119/24

4

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że ustawowy wymóg

sporządzenia skargi kasacyjnej przez zawodowego pełnomocnika pozwala przyjąć,

że w razie zaskarżenia jedynie części wyroku sądu drugiej instancji, wymaganie

przewidziane w art. 3984 § 1 pkt 1 k.p.c. jest spełnione tylko wówczas, gdy

skarżący określił precyzyjnie zakres zaskarżenia i zgodny z nim zakres żądania

uchylenia lub uchylenia i zmiany zaskarżonego wyroku, odpowiadający także

wskazanej wartości przedmiotu zaskarżenia (por. postanowienie Sądu

Najwyższego, z dnia 24 kwietnia 2013 r., III CSK 77/13). Spełnienie wymagania art.

3984 § 1 pkt 1 k.p.c. w takiej właśnie formie jest niezbędne w celu określenia

zakresu dopuszczalnej ingerencji Sądu Najwyższego w zaskarżony wyrok i zakresu

orzekania przez ten Sąd. Z tego względu niedopuszczalne jest pozostawienie w

tym zakresie jakichkolwiek wątpliwości, które Sąd Najwyższy musiałby usuwać w

drodze zabiegów interpretacyjnych. (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z

dnia 12 października 2007 r. V CSK 309/07, OSNC-ZD 2008/3/81, z dnia 2 lipca

2009 r. III UZ 5/09, z dnia 13 lipca 2007 r. V CSK 214/07). Brak korelacji pomiędzy

wskazanym w skardze kasacyjnej zakresem zaskarżenia, treścią wniosków skargi

kasacyjnej i treścią zarzutów traktuje się w orzecznictwie jako niespełnienie przez

skargę kasacyjną jej warunków konstrukcyjnych, o których mowa w art. 3984 § 1

k.p.c., co uzasadnia odrzucenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 3986 § 2 i 3

k.p.c. bez możliwości sanowania tego braku (por. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 12 października 2007 r., V CSK 309/07, z dnia 26 czerwca

2009 r., V CNP 40/09, z dnia 10 kwietnia 2013 r., III CSK 64/13, z dnia 24 kwietnia

2013 r., III CSK 77/13, z dnia 2 kwietnia 2014 r., IV CZ 14/14, z dnia 11 grudnia

2014 r., III CZ 54/14).

W skardze kasacyjnej złożonej w niniejszej sprawie widoczny jest brak

korelacji pomiędzy zakresem zaskarżenia, treścią zarzutów kasacyjnych,

wnioskami skargi a wskazaną przez pełnomocnika skarżącej wartością przedmiotu

zaskarżenia.

Skarżąca zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie w części, tj. co do

punktu I w zakresie, w jakim oddalono apelację powódki. Powódka apelacją

zaskarżyła rozstrzygnięcie Sądu I instancji w przedmiocie: zasądzenia

odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę w

III PSK 119/24

5

kwocie 7 543,50 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 20

listopada 2019 r. do dnia zapłaty (powódka w pozwie żądała kwoty 11 400 zł),

zasądzenia zadośćuczynienia za krzywdę w związku z mobbingiem w kwocie

7543,50 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 20 listopada 2019

r. do dnia zapłaty (powódka w pozwie żądała 50 000 zł); oraz w przedmiocie

oddalania powództwa w pozostałym zakresie (tj. poza różnicami dotyczącymi

żądanej i orzeczonej kwoty odszkodowania oraz zadośćuczynienia, także

oddalenia żądania zasądzenia kwoty 20 000 zł z tytułu naruszenia zasady równego

traktowania wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 20 listopada 2019

r. do dnia zapłaty tytułem naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu).

Z analizy sentencji obu orzeczeń wynika zatem, że oddalenie apelacji powódki

wyrokiem Sądu II instancji dotyczyło nie tylko żądania zasądzenia

zadośćuczynienia w związku z mobbingiem. Tymczasem zarzuty skarżącej, jak

trafnie zauważył pozwany w odpowiedzi na skargę kasacyjną, ograniczają się do

kwestionowania rozstrzygnięcia w sprawie zadośćuczynienia za krzywdę

spowodowaną mobbingiem. Należy jednocześnie zauważyć, że we wnioskach

skargi kasacyjnej, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku nie

precyzując zakresu uchylenia (zob. pkt 3.1 skargi kasacyjnej). Ewentualnie, wniosła

o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, tj. przez

zasądzenie zadośćuczynienia od pozwanego na rzecz powódki zgodnie z

pierwotnym żądaniem tj. żądaniem pozwu (zob. pkt 3. 2 skargi). Oba żądania nie

korelują z zakresem zaskarżenia skargą kasacyjną ani z określoną w skardze

wartością przedmiotu zaskarżenia.

Mając to na względzie na podstawie art. 3986 § 2 w zw. z art. 3984 § 1 k.p.c.

orzeczono jak w punkcie 1 sentencji.

Sąd Najwyższy w punkcie 2 sentencji postanowienia oddalił wniosek

pełnomocnika z urzędu o przyznanie kosztów pomocy prawnej świadczonej z

urzędu w związku ze sporządzeniem i wniesieniem skargi kasacyjnej.

Rozstrzygnięcie takie wynika z utrwalonego w orzecznictwie stanowiska, że

czynności profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego przez sąd, które są

sprzeczne z zasadami profesjonalizmu, nie uzasadniają przyznania mu kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12

III PSK 119/24

6

lutego 1999 r., II CKN 341/98, OSNC 1999, nr 6, poz. 123 oraz z dnia 14 sierpnia

1997 r., II CZ 88/97, OSNC 1998, nr 3, poz. 40). W orzecznictwie pogląd ten

stanowi podstawę nieprzyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

z urzędu zazwyczaj wtedy, gdy środek prawny sporządzony przez zawodowego

pełnomocnika, z powodu wad konstrukcyjnych, podlega odrzuceniu (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 20 września 2007 r., II CZ 69/07, OSNC

2008/3/41, z dnia 29 kwietnia 2015 r., III CNP 2/15; z dnia 12 marca 2018 r., III

CNP 25/17). W ocenie Sądu Najwyższego nie ma podstaw do uwzględnienia

wniosku pełnomocnikowi z urzędu o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu, skoro sporządzona przez niego skarga kasacyjna

zawiera wady konstrukcyjne, nie podlegające uzupełnieniu i skutkujące jej

odrzuceniem.

Uwzględniając sytuację życiową i majątkową skarżącej, Sąd Najwyższy na

podstawie art. 102 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c., w punkcie 3 postanowienia

odstąpił od obciążania jej kosztami postępowania kasacyjnego.

[KK]

[a.ł]