Pracownica wyszła wcześniej za zgodą przełożonego. SN odmówił przyjęcia kasacji spółki

Pozwem z 28 września 2022 r. powódka W. P., wniosła o 1) zasądzenie od

pozwanego kwoty 16 380,00 zł jako odszkodowania za niezgodne z prawem

rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia, na podstawie art. 56 w zw. z art.

58 k.p. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia następnego po

doręczeniu pozwanemu pozwu do dnia zapłaty; 2) zasądzenie od pozwanego 10

III PSK 178/24

2

920,00 zł jako odprawy pieniężnej w wysokości dwumiesięcznego wynagrodzenia,

w związku z rozwiązaniem umowy o pracę z przyczyn leżących po stronie

pracodawcy, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia następnego

po wydaniu wyroku w niniejszej sprawie do dnia zapłaty; 3) zasądzenie od

pozwanego zwrotu kosztów procesu, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie

liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Wyrokiem z 5 lipca 2023 r., Sąd Rejonowy w Grodzisku Wielkopolskim zasądził

od pozwanego na rzecz powódki: 1) kwotę 12 746,16 zł jako odszkodowanie z

odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 18 listopada 2022 r. do zapłaty; 2) kwotę

8 497,44 zł jako odprawę pieniężną z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 18

listopada 2022 r. do zapłaty; oraz 3) oddalił powództwo w pozostałym zakresie; 4)

nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego w

Grodzisku Wielkopolskim) kwotę 1 065 zł tytułem nieuiszczonych kosztów

sądowych; 5) w pozostałym zakresie kosztami sądowymi obciążył Skarb Państwa,

6) zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 2116,00zł. tytułem zwrotu

kosztów zastępstwa procesowego, 7) wyrokowi w punkcie 1 nadał rygor

natychmiastowej wykonalności co do kwoty 4 410,00 zł.

Pozwany zaskarżył wyrok Sadu I instancji w części, tj. w zakresie punktów 1, 2,

4, 6 i 7.

Sąd Okręgowy w Poznaniu, wyrokiem z dnia 13 maja 2024 r., zmienił

zaskarżony wyroku z punkcie 2, 4 i 6 w ten sposób, że: a) oddalił powództwo o

odprawę pieniężną, b) nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa -

Sądowi Rejonowemu w Grodzisku Wielkopolskim 641,55 zł jako część opłaty

sądowej od pozwu, której powódka nie miała obowiązku uiścić, c) zasądził od

pozwanego na rzecz powódki 162,00 zł jako zwrot kosztów procesu z odsetkami w

wysokości odsetek ustawowych za czas po upływie tygodnia od dnia jego

doręczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty (pkt I), oddalił apelację pozwanego w

pozostałym zakresie (pkt II), znosząc wzajemnie między stronami koszty procesu w

zakresie postępowania apelacyjnego (pkt III).

Sąd I instancji ustalił, że powódka była zatrudniona przez pozwaną spółkę T. Z.

M. N. w Z. (wcześniej T. Z. w Z.) na podstawie umowy o pracę z dnia 2 marca 2015 r.

zawartej na czas określony, do dnia 31 grudnia 2024 r. na stanowisku obsługi

III PSK 178/24

3

strugarki. Bezpośrednim przełożonym powódki był M. B., z którym powódka

utrzymywała również znajomość poza pracą. Powódka w dniu 26 sierpnia 2022 r.

czuła się źle, bolał ja brzuch, robiło się jej słabo. Tego dnia była bardzo ciepło, a

przy stanowisku pracy powódki nie działała nagrzewnica zamontowana na suficie,

która zimą nagrzewa powietrze, a latem chłodzi. O godzinie 18.00, kiedy zaczęła

się przerwa w pracy, powódka poszła do biura M. B. poinformować, że źle się czuje

i zapytać, czy może wcześniej wyjść z pracy. Powódka pozostawiła M. B. kartę

czasu pracy i nie odbijając jej opuściła zakład. Świadek i powódka umówili się, że

M. B. później odbije kartę powódki. Pozwana spółka (kierownictwo spółki) nie miała

wiedzy w dniu 26 sierpnia 2022 r., że M. B. wyraził zgodę na wcześniejsze

opuszczenie stanowiska pracy i udanie się przez powódkę do domu z uwagi na złe

samopoczucie. W dniu 9 września 2022 r. M. N. podpisał oświadczenie o

rozwiązaniu umowy o pracę z powódką z jej winy bez zachowania terminu

wypowiedzenia. Jako przyczynę rozwiązania umowy o pracę wskazano samowolne

opuszczenie stanowiska pracy w dniu 26 sierpnia 2022 r., zakłócenie cyklu

technologicznego i tym samym zwiększenie obowiązków innych pracowników.

Oświadczono, że zachowanie powódki spowodowało utratę zaufania pracodawcy

do niej jako do pracownika.

Sąd II instancji w zakresie roszczenia o odszkodowanie za nieuzasadnione

rozwiązanie umowy o pracę, podzielił ustalenia i ocenę dowodów dokonane przez

Sąd I instancji i uznał je za własne. Sąd II instancji wskazał, że M. B. był

pracownikiem pozwanej i zajmował stanowisko kierownika produkcji, był

bezpośrednim przełożonym powódki. Był zatem uprawniony do zwolnienia

podwładnego pracownika z dalszego wykonywania powierzonych obowiązków w

danym dniu i umożliwienia mu wcześniejszego wyjścia do domu. Okoliczność, że o

tym fakcie nie poinformował kierownictwa pozwanej jest sprawą drugorzędną, która

nie stanowi przedmiotu postępowania. Sąd II instancji stwierdził, że w toku

postępowania pozwana nie wykazała, aby czasowa nieobecność powódki w

godzinach 18:00-22:00 wywarła niekorzystne skutki u pracodawcy i spowodowała u

niego dezorganizację pracy. Ponadto Sąd ocenił, że powódka nie dopuściła się

ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, opisanych w

rozwiązaniu umowy o pracę. Przyczyny rozwiązania umowy o pracę były

III PSK 178/24

4

nieuzasadnione i sprzeczne ze stanem faktycznym. Zachowanie powódki nie

stanowiło nadużycia prawa.

Sąd II instancji, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 369 k.p.c. w zw. z §

18a Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie

organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów

administracji sądowej (Dz.Urz.MS.2019.138) przez niedoręczenie pozwanej, jak i

powódce wyroku wraz z uzasadnieniem w całości Sądu Rejonowego w Grodzisku

Wielkopolskim z dnia 5 lipca 2023 r., sygn. akt IV P 77/22 ani w formie papierowej,

ani w formie scalonego pliku za pośrednictwem Portalu Informacyjnego Sądów

Powszechnych wyjaśnił, że w przypadku doręczenia pisma sądowego przez

publikację w Portalu Informacyjnym nie ma do czynienia z klasycznym

doręczeniem, lecz z udostępnieniem w Portalu (z obowiązkiem pobrania pisma ze

skutkiem doręczenia). Zapoznanie się w Portalu z opublikowanym pismem rodzi

skutek doręczenia, a w przedmiotowej sprawie wyrok oraz jego uzasadnienie

zostały umieszone w ramach jednego łącznego doręczenia, a w konsekwencji

zostały odebrane w tym samym momencie. Wskazał, że żaden z obowiązujących

przepisów prawa nie przewiduje sankcji w postaci braku skutecznego doręczenia,

gdy wyrok i jego uzasadnienie znajdują się w odrębnych plikach, ale zachodzi

konieczność ich jednoczesnego odebrania.

Pozwana zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu skargą kasacyjną

w części, tj. co do pkt 2.

Zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 56 § 1 w zw. z

art. 8 k.p. przez niezastosowanie klauzuli nadużycia prawa i przyznanie powódce

odszkodowania za bezprawne rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia,

podczas gdy żądanie zapłaty odszkodowania w związku z bezprawnym

rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia stanowi nadużycie prawa przez

powódkę; to powódka wraz ze swoim przełożonym zataiła przed pracodawcą

informacje o wcześniejszym opuszczeniu stanowiska pracy, chcąc tym samym

otrzymać nienależne wynagrodzenie za pracę, czym przyczyniła się do pominięcia

tych przyczyn w treści oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę bez

wypowiedzenia, a informacje te ujawniła dopiero w treści pozwu, tj. po otrzymaniu

wypowiedzenia o pracę; art. 56 § 1 k.p. przez niewłaściwe zastosowanie tego

III PSK 178/24

5

przepisu i zasądzenie na rzecz powódki odszkodowania za bezprawne rozwiązanie

umowy o pracę bez wypowiedzenia, podczas gdy rozwiązanie stosunku pracy z

powódką nie było bezprawne, gdyż Sąd ustalił, że przyczyny określone w

oświadczeniu o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia były tylko

częściowo nieprawdziwe.

Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania tj. art. 369 k.p.c. w zw.

z § 18a zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie

organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów

administracji sądowej (Dz.Urz.MS.2019.138) przez niedoręczenie pozwanej wyroku

wraz z uzasadnieniem w całości Sądu Rejonowego w Grodzisku Wielkopolskim z

dnia 5 lipca 2023r., sygn. akt IV P 77/22 ani w formie papierowej, ani w formie

scalonego pliku za pośrednictwem Portalu Informacyjnego Sądów Powszechnych,

podczas gdy treść orzeczenia wraz z uzasadnieniem za pośrednictwem systemu

teleinformatycznego udostępnia się w formie scalonego pliku, a także przez

niedoręczenie pozwanej wyroku wraz z uzasadnieniem w całości Sądu

Okręgowego w Poznaniu z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt VII Pa 140/23 ani w

formie papierowej, ani w formie scalonego pliku za pośrednictwem Portalu

Informacyjnego Sądów Powszechnych, podczas gdy treść orzeczenia wraz z

uzasadnieniem za pośrednictwem systemu teleinformatycznego udostępnia się w

formie scalonego pliku.

Skarżąca wniosła o przyjęcie kasacji do rozpoznania, uzasadniając wniosek

występowaniem w sprawie istotnych zagadnień prawnych, a mianowicie: 1) Czy

rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia można uznać za bezprawne i

rodzące konieczność zapłaty odszkodowania pracownikowi w oparciu o treść art.

56 § 1 k.p., w sytuacji, gdy rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia

nastąpiło z pominięciem okoliczności, które celowo zostały zatajone przez

pracownika i jego bezpośredniego przełożonego przed pracodawcą, celem

uzyskania przez pracownika wynagrodzenia za niewykonaną pracę, a o których to

okolicznościach pracodawca dowiedział się dopiero z pozwu o odszkodowanie; czy

w takim przypadku żądanie pracownika zapłaty odszkodowania w oparciu o treść

art. 56 § 1 k.p. stanowi nadużycie prawa w myśl art. 8 k.p.; 2) Czy doręczenie

III PSK 178/24

6

orzeczenia wraz z uzasadnieniem za pośrednictwem systemu teleinformatycznego

w dwóch odrębnych plikach jest prawidłowe?

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka wniosła o odmowę przyjęcia jej do

rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za

opóźnienie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeśli zachodzi nieważność

postępowania lub jeśli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd

Najwyższy jako sąd kasacyjny nie jest sądem powszechnym trzeciej instancji, a

skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego

rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie z uwagi

na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego.

Skarżąca wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznana uzasadniła

występowaniem w sprawie istotnych zagadnień prawnych.

Zgodnie z ustalonym poglądem Sądu Najwyższego, istotne zagadnienie

prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. występuje, gdy ma znaczenie dla

rozwoju prawa lub ma znaczenie precedensowe dla rozstrzygania innych

podobnych spraw. Celem przedsądu jest umożliwienie Sądowi Najwyższemu

skupienie się na sprawach najpoważniejszych. Powołanie się w skardze kasacyjnej

na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego wymaga od strony

skarżącej sformułowania tego zagadnienia, wykazania jego istotności oraz nadania

mu charakteru prawnego przez przytoczenie przepisów, w związku z którymi

powstało. W przeciwnym bowiem razie zagadnienie nie jest zagadnieniem

prawnym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 2010 r., II PK

55/10).

III PSK 178/24

7

Zagadnienie nie jest zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c., gdy zmierza do wyjaśnienia skonkretyzowanego i zindywidualizowanego

problemu, istotnego jedynie dla skarżącej. Istotne zagadnienie prawne musi mieć

generalny i abstrakcyjny, ale zarazem realny (rzeczywisty) charakter; nie może

więc być doniosłe jedynie dla zindywidualizowanej i skonkretyzowanej sytuacji

występującej w konkretnej sprawie objętej skargą kasacyjną (zob. np.

postanowienie SN z dnia 16 września 2002 r., I PKN 691/01; postanowienie SN z

dnia 18 marca 2004 r., I PK 625/03). Rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego lub

wątpliwości interpretacyjnych nie może się sprowadzać do odpowiedzi na zarzuty

skierowane wobec zaskarżonego orzeczenia ani też do odpowiedzi na wątpliwości

skarżącego, które można wyjaśnić za pomocą obowiązujących zasad wykładni

bądź w drodze prostego zastosowania przepisów (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 17 marca 2015 r., I PK 4/15). Ponadto, istotne zagadnienie

prawne jako przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - stosownie do

art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. - musi występować w sprawie. Skarga nie może

powoływać się na kwestie prawne oderwane od podstaw zaskarżonego wyroku

Sądu II instancji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2010 r.,

III UK 56/10). Zagadnienie prawne, chociażby bardzo interesujące, nie stanie się

przyczyną przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeżeli nie jest istotne

(niezbędne) dla rozpoznania podstaw skargi (por. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 26 września 2005 r., II PK 98/05, OSNP 2006 nr 15-16, poz.

243; oraz z dnia 14 maja 2015 r., III PK 3/15).

Uwzględniając powołane orzecznictwo i utrwalone w nim poglądy na temat

rozumienia przesłanki przesądu ujętej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., Sąd Najwyższy

stwierdził, że skarżąca nie wskazała zagadnienia będącego istotnym zagadnieniem

prawnym uzasadniającym przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Jeżeli chodzi o pierwsze zagadnienie prawne, jego rozstrzygnięcie nie

pozostaje w związku z przedmiotem sporu oraz ustaleniami faktycznymi

stanowiącymi podstawę zaskarżonego wyroku (które wiążą Sąd Najwyższy w

postepowaniu kasacyjnym – zob. art. 39813 § 2 k.p.c.). Uwzględniając granice

zaskarżenia (skarżący kwestionuje rozstrzygnięcie w przedmiocie zasądzenia

odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy

III PSK 178/24

8

pracownika), przedmiot sporu determinuje przyczyna rozwiązania umowy o pracę

wskazana przez pracodawcę w oświadczeniu w tym przedmiocie. W sprawie

niniejszej ustalono, że jako przyczynę rozwiązania umowy o pracę pozwany

pracodawca wskazał samowolne opuszczenie stanowiska pracy przez powódkę w

dniu 26 sierpnia 2022 r., zakłócenie cyklu technologicznego i tym samym

zwiększenie obowiązków innych pracowników, co spowodowało utratę zaufania

pracodawcy do pracownika. Tym samym, przyczyną rozwiązania stosunku pracy

nie była okoliczność, że pracownik wraz z jego bezpośrednim przełożonym celowo

zataił okoliczności celem uzyskania przez pracownika wynagrodzenia za

niewykonaną pracę. Ocena tej okoliczności nie pozostaje w związku ze sprawą i

przedmiotem sporu, wyznaczonym treścią złożonego przez pracodawcą

oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia. Oceny tej nie

zmienia ustalenie, że pracodawca w chwili złożenia oświadczenia o rozwiązaniu

umowy o pracę nie miał pełnej wiedzy o okolicznościach opuszczenia przez

powódkę miejsca pracy.

Z kolei odwołanie do art. 8 k.p. w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej ze względu na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia

prawnego nie może odnieść oczekiwanego przez skarżącą skutku, ponieważ

przepis ten należy do kategorii przepisów prawa, zawierających klauzule generalne

(zwroty niedookreślone), wobec czego z natury rzeczy ma charakter ogólny, a jego

zastosowanie jest ściśle uzależnione od konkretnych okoliczności faktycznych. Już

z tej przyczyny kwestia prawidłowej interpretacji przepisu art. 8 k.p. (choćby

powiązanego z innymi przepisami prawa materialnego), nie może być uznana za

argument wskazujący na potrzebę rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego

lub wykładni przepisu prawa (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11

kwietnia 2003 r., I PK 558/02, OSNP 2004 Nr 16, poz. 283; z dnia 27 stycznia 2009

r., II PK 252/08 oraz z dnia 7 stycznia 2014 r., I PK 272/13). Nie jest możliwa taka

wykładnia art. 8 k.p., która zawierałaby swoiste "wytyczne", w jakich

(kazuistycznych) sytuacjach sąd powszechny miałby uwzględnić albo nie

uwzględniać zarzutów w zakresie sprzeczności (zgodności) żądania pracownika z

art. 8 k.p. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2012 r., III PK 70/11).

III PSK 178/24

9

Jeżeli chodzi o drugie zagadnienie, zostało ono sformułowane z pominięciem

okoliczności tej sprawy, w efekcie jego rozstrzygnięcie nie będzie miało wpływu na

wynik sprawy. W sprawie ustalono, że wyrok oraz jego uzasadnienie zostały

umieszone w ramach jednego łącznego doręczenia, a w konsekwencji zostały

odebrane w tym samym momencie. Żadna ze stron nie kwestionowała odebrania

tak doręczonych wyroków z uzasadnieniem i zapoznania się z ich treścią. Co

więcej, taki sposób doręczenia nie uniemożliwił stronom wniesienia środków

zaskarżenia w terminie. Warto jednocześnie dodać, że kwestię skuteczności

doręczenia pism przez umieszczenie ich treści w portalu informacyjnym reguluje

art. 1311a § 2 w zw. z § 1 k.p.c. Przepis ten nie uzależnia skuteczności doręczenia

od tego, czy pismo umieszczono na portalu informacyjnym w jednym lub w kilku

pliku połączonych do wspólnego doręczenia. Uwzględniając okoliczności tej

sprawy, skarżący nie wykazał, że udostępnienie wyroków wydanych w tej sprawie

za pośrednictwem Portalu Informacyjnego Sądów Powszechnych w postaci dwóch

a nie jednego scalonego pliku, stanowi zagadnienie prawne istotne dla

rozstrzygnięcia tej sprawy.

Mając na względzie przedstawione argumenty Sąd Najwyższy, na podstawie

art. 3989 § 2 k.p.c., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 108 § 1, art. 98 § 1,

11 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 9

ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U.2023, poz. 1935).

[KK]

[a.ł]

III PSK 178/24

10