Kasacja w sporze o lokal z najmem pozostawiona bez rozpoznania

IV KK 10/26

2

Sąd Rejonowy w Zabrzu wyrokiem z dnia 22 października 2024 r., sygn. akt

II K 9/24, uznał B.N. za winną czynu z art. 193 § 1 k.k., za który wymierzył jej karę

grzywny w wysokości 100 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na

kwotę 30 zł. Nadto orzekł od oskarżonej na rzecz pokrzywdzonej E.N. kwotę 1000

zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz obciążył ją kosztami

procesu.

Sąd Okręgowy w Gliwicach po rozpoznaniu apelacji wniesionych przez

obrońcę oskarżonej i pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej wyrokiem z dnia 26

sierpnia 2025 r., sygn. akt VI Ka 11/25, zaskarżony wyrok zmienił co do okresu

popełnienia przypisanego oskarżonej przestępstwa, co do wymierzonej oskarżonej

kary, liczbę stawek dziennych kary grzywny podwyższając do 250 oraz co do

zadośćuczynienia, podwyższając je do kwoty 4000 zł. W pozostałym zakresie

wyrok utrzymał w mocy i obciążył oskarżoną kosztami procesu za postępowanie

odwoławcze.

Kasację od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca

aktualnie skazanej, adw. M.R., zarzucając:

„I. naruszenie art. 439 § 1 pkt 6 k.p.k. polegające na tym, że uzasadnienie

orzeczenia nie zostało podpisane przez Sędziego, który je wydał. Uznać bowiem

należy, że podpis składu orzekającego jest potwierdzeniem zgodności

rozstrzygnięcia z wolą i wiedzą osób podpisujących oraz gwarancją autentyczności

orzeczenia;

II. rażące naruszenie prawa materialnego, a to art. 193 § 1 k.k. poprzez

błędną wykładnię wskazanych przepisów i uznanie, że stosunek prawny opisany w

wyjaśnieniach skazanej nie odpowiadał treści umowy najmu oraz uznanie, że

skazana B.N. nie posiadała uprawnienia do dysponowania lokalem przy ul. […]”.

Podnosząc powyższe, obrońca wniósł o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku, także zmienionego nim wyroku Sądu I instancji i

uniewinnienie skazanej od zarzucanego jej czynu,

IV KK 10/26

3

- zasądzenie „na rzecz adwokata M.R.” kosztów obrony z wyboru w postępowaniu

przed Sądem I i II instancji,

ewentualnie o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku i utrzymanego nim wyroku Sądu I instancji i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu

pierwszoinstancyjnym, z pozostawieniem Sądowi Rejonowemu rozstrzygnięcia w

zakresie kosztów procesu.

Autor kasacji nadto wniósł o zasądzenie „na rzecz adwokata M.R.” kosztów

obrony z wyboru w postępowaniu przed Sądem Najwyższym oraz o wstrzymanie

wykonania prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 22

października 2024 r., zmienionego wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia

26 sierpnia 2025 r., do czasu rozpoznania kasacji.

W Sądzie Okręgowym w Gliwicach kasacja została przyjęta (Zastępca

Przewodniczącego VI Wydziału Karnego Odwoławczego uznał, że „odpowiada

warunkom formalnym”) i wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią prokuratora na

kasację, który postulował jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej, przedstawiona

do rozpoznania Sądowi Najwyższemu. Analogiczne stanowisko co do kasacji zajął

pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej E.N., wnosząc jednocześnie o zasądzenie od

skazanej na rzecz oskarżycielki posiłkowej kosztów zastępstwa adwokackiego w

postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Przedmiotową kasację należało pozostawić bez rozpoznania jako

niedopuszczalną z mocy ustawy. Zgodnie z treścią art. 523 § 2 k.p.k. kasację na

korzyść można wnieść jedynie w razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub

przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego

zawieszenia jej wykonania, co nie miało miejsca w odniesieniu do B. N.

Ograniczenie to nie dotyczy kasacji wniesionej z powodu uchybień wymienionych w

art. 439 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.), co tłumaczy podniesienie w pkt I

przedmiotowej kasacji tego mającego zaistnieć uchybienia. Wskazanie na

IV KK 10/26

4

naruszenie art. 439 § 1 pkt 6 k.p.k. nie stwarzało natomiast możliwości podniesienia

w pkt II uchybienia nienależącego do kategorii bezwzględnych przyczyn

odwoławczych, tj. naruszenia art. 193 § 1 k.k. (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 24 stycznia 2008 r., II KK 271/07; z dnia 3 czerwca 2020 r., IV

KK 684/19; z dnia 27 maja 2021 r., V KK 47/21; z dnia 12 czerwca 2024 r., V KK

100/24); nasuwa się przy tym spostrzeżenie, że treść tego zarzutu wskazuje, iż

skarżący w istocie kwestionuje poczynione w sprawie ustalenia faktyczne.

Kasacja byłaby dopuszczalna, gdyby w zarzucie podniesiono, choćby niesłusznie,

zaistnienie uchybienia rzeczywiście opisanego w art. 439 § 1 pkt 6 k.p.k., tj.

wskazano, że wydany w sprawie wyrok Sądu odwoławczego, względnie Sądu

pierwszej instancji, nie został podpisany przez osobę biorącą udział w jego

wydaniu. Tego nie uczyniono, natomiast twierdzono, że uzasadnienie orzeczenia

(nie sprecyzowano którego orzeczenia, wypada przyjąć, że obrońca ma na myśli

wyrok zaskarżony kasacją) nie zostało podpisane przez sędziego, który je wydał.

Autor kasacji jako podmiot fachowy powinien wiedzieć, że pisemne uzasadnienie

wyroku nie jest jego integralną częścią, zatem wskazany w zarzucie przepis tego

przypadku nie obejmuje. Dostrzegalna jest też sprzeczność w treści zarzutu, w

którym twierdzono, że nie zostało podpisane uzasadnienie orzeczenia, a następnie

akcentowano, że „podpis składu orzekającego jest potwierdzeniem zgodności

rozstrzygnięcia z wolą i wiedzą osób podpisujących oraz gwarancją autentyczności

orzeczenia”. Podobnie w części motywacyjnej kasacji wskazano, że „podpis nadaje

orzeczeniu (podkr. SN) walor aktu wymiaru sprawiedliwości, z którym obowiązujące

prawo wiąże określone skutki”. Dla porządku należy zaznaczyć, że wyroki sądów

obu instancji są opatrzone podpisami osób (sędziów), które brały udział w ich

wydaniu, co w odniesieniu do wyroku Sądu Okręgowego odnotował prokurator,

który stwierdził, że „nie może więc być mowy o zaistnieniu bezwzględnej przyczyny

odwoławczej”. Natomiast pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej, podzielając

„wnioski i twierdzenia podniesione w odpowiedzi na kasację sporządzonej przez

Prokuraturę Rejonową w [...]”, dodatkowo słusznie zauważył, że „analiza akt sprawy

wykazuje w sposób jednoznaczny i niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, że wbrew

zarzutom obrońcy skazanej uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach

IV KK 10/26

5

zostało podpisane przez sporządzającego je sędziego. Wyraźny podpis Pana

Sędziego znajduje się bowiem na karcie 332 akt sprawy”.

Sąd Najwyższy niejednokrotnie wskazywał, że w przypadku kasacji

wnoszonej przez stronę na korzyść, gdy oskarżonego nie skazano na karę

pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, opisane w

skardze uchybienie musi w sposób rzeczywisty mieścić się w formule uchybień,

które określone są w art. 439 § 1 k.p.k. (zob. postanowienia: z dnia 11 grudnia 2013

r., IV KK 402/13; z dnia 1 marca 2024 r., V KK 17/24; z dnia 10 grudnia 2014 r., IV

KK 215/14;; z dnia 1 czerwca 2016 r., IV KK 182/16, i in.), co należy mieć w polu

widzenia i podczas podejmowania decyzji w przedmiocie przyjęcia kasacji badać,

czy treść postawionego zarzutu rzeczywiście odpowiada podniesionemu

naruszeniu prawa. Jeżeli tak nie jest, co ma miejsce w niniejszej sprawie, należy

podjąć decyzję o odmowie przyjęcia kasacji, a skoro nie uczyniono tego w Sądzie

Okręgowym w Gliwicach, konieczne było podjęcie przez Sąd Najwyższy decyzji o

pozostawieniu kasacji bez rozpoznania. W uzupełnieniu celowe będzie zauważyć,

że nie jest zrozumiałe żądanie obrońcy ustanowionego przez skazaną, by to na

jego rzecz, a nie na rzecz skazanej, zasądzono koszty „obrony z wyboru”.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w pkt 1 postanowienia, co

skutkowało w pkt 2 obciążeniem skazaną kosztami procesu za postępowanie

kasacyjne (art. 637 § 1 i art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.), obejmującymi

uzasadnione wydatki stron (art. 616 § 1 pkt 2 k.p.k.), tj. i wydatek oskarżycielki

posiłkowej z tytułu udziału pełnomocnika w postępowaniu kasacyjnym. Kwotę

wydatku ustalono z uwzględnieniem stawki określonej w § 11 ust. 4 pkt 2

Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U.2026.215). Mając na uwadze treść § 20

wskazanego aktu prawnego, zgodnie z którym wysokość stawek minimalnych w

sprawach nieokreślonych w rozporządzeniu ustala się przyjmując za podstawę

stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju, uznano, iż sporządzenie

odpowiedzi na kasację było czynnością najbardziej zbliżoną do sporządzenia opinii

o braku podstaw do wniesienia kasacji (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego:

z dnia 22 listopada 2017 r., V KK 147/17; z dnia 26 czerwca 2019 r., IV KK 372/18;

IV KK 10/26

6

z dnia 22 marca 2021 r., IV KK 574/20). Należy dodać, że pozostawienie kasacji

bez rozpoznania dezaktualizowało wniosek o wstrzymanie wykonania orzeczenia.

[WB]