Wyrok z dobrowolnego poddania się karze bez zakazu pracy z małoletnimi uchylony

Sąd Okręgowy w Gliwicach wyrokiem z 20 sierpnia 2025 r. sygn. akt IV

K 53/25 wydanym w trybie art. 387 § 1 k.p.k. uznał oskarżonego J.S. za winnego

popełnienia przestępstwa z art. 197 § 3 pkt 2 k.k. w zb. z art. 202

§ 1 k.k. w zb. z art. 208 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w brzmieniu powołanych przepisów

przed dniem 1 października 2023 roku w zw. z art. 4 § 1 k.k. i za to:

1. na mocy art. 197 § 3 pkt 2 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 4 § 1

k.k. wymierzył mu karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności;

2. na mocy art. 41 a § 2 k.k. w brzmieniu powołanego przepisu przed

1 października 2023 roku w zw. z art. 4 § 1 k.k. orzekł zakaz zbliżania się do

pokrzywdzonego K.K. na odległość 20 metrów, a ponadto zakaz

kontaktowania się z wymienionym pokrzywdzonym przez okres 10 lat;

3. na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł na rzecz pokrzywdzonego K.K.

zadośćuczynienie w wysokości 30 000 zł;

4. na mocy art. 63 § 1 k.k. na poczet kary pozbawienia wolności

orzeczonej w punkcie 1 zaliczył oskarżonemu J.S. okres rzeczywistego

pozbawienia wolności w sprawie od 6 czerwca 2024 r. godz. 13:08 do 28

sierpnia 2025 r.;

5. na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku Prawo

o adwokaturze zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. D.J. kwotę 2 214

zł, obejmującą należny podatek VAT, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej

pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu przez obrońcę z urzędu;

6. na mocy art. 624 § 1 k.p.k. i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca

1973 roku o opłatach w sprawach karnych, zwolnił oskarżonego J.S. od

ponoszenia kosztów sądowych, obciążając nimi Skarb Państwa.

IV KK 118/26

3

Wyrok sądu pierwszej instancji nie został zaskarżony przez którąkolwiek ze

stron i uprawomocnił się w dniu 28 sierpnia 2025 r.

Kasację od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach, na niekorzyść skazanego,

wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając go w całości. Podniósł zarzut rażącego

i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów prawa procesowego,

a mianowicie art. 387 § 2 i § 3 k.p.k., polegające na uwzględnieniu wadliwego

wniosku obrońcy J.S. o wydanie wobec tego oskarżonego wyroku skazującego bez

przeprowadzania rozprawy i wymierzenie określonej w nim kary, środka karnego i

środka kompensacyjnego, któremu nie sprzeciwił się prokurator i pokrzywdzony

prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy i o treści wniosku, w następstwie

czego doszło do rażącego i mającego istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenia

przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 41 § 1a zdanie drugie k.k. w

brzmieniu obowiązującym w dacie popełnienia czynu, tj. do 30 września 2023 r. (a

po tej dacie, art. 41 § 1a pkt 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym

w chwili orzekania), polegającego na zaniechaniu orzeczenia wobec oskarżonego

w związku ze skazaniem go za czyn z art. 197 § 3 pkt 2 k.k. w zb. z art. 202 § 4 k.k.

w zb. z art. 208 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., popełniony

na szkodę małoletniego pokrzywdzonego, środka karnego w postaci zakazu

zajmowania wszelkich stanowisk, wykonywania wszelkich zawodów lub działalności

związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi,

podczas gdy zgodnie z przywołanym przepisem w razie skazania za przestępstwo

przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego orzeczenie

środka karnego tego rodzaju ma charakter obligatoryjny.

Na podstawie tak sformułowanego zarzutu Prokurator Generalny wniósł

o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gliwicach.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna, co uprawniało do jej rozpoznania na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. W realiach niniejszej sprawy Sąd Okręgowy

w Gliwicach nie zrealizował bowiem ciążących na nim obowiązków związanych

IV KK 118/26

4

z procedowaniem w trybie art. 387 k.p.k. Sąd Najwyższy notorycznie akcentuje

w orzecznictwie, że obowiązkiem sądu orzekającego w trybie dobrowolnego

poddania się karze jest gruntowna weryfikacja występowania wszystkich warunków

jego dopuszczalności. Jednym z nich jest zgodność wniosku zgłoszonego

z obowiązującymi przepisami prawa karnego materialnego. W sytuacji, w której treść

wniosku tychże regulacji prawnych nie respektuje, niewątpliwym obowiązkiem sądu

jest bądź to uzależnienie decyzji o jego uwzględnieniu od dokonania zmiany

konwalidującej dostrzeżoną wadliwość (art. 387 § 3 k.p.k.), bądź też rozpoznanie

w dalszym ciągu sprawy na zasadach ogólnych (tak też powołane w kasacji wyroki

Sądu Najwyższego: z 22 stycznia 2014 r. sygn. akt V KK 367/13, z 7 czerwca

2018 r. sygn. akt V KK 172/18; z 5 grudnia 2023 r. sygn. akt I KK 372/23; z 6 marca

2024 r. sygn. akt III KK 622/123; z 18 września 2024 r. sygn. akt IV KK 289/24; z 16

kwietnia 2025 r. sygn. akt IV KK 34/25; z 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt III KK 16/24;

z 29 października 2025 r. sygn. akt I KK 335/25; z 11 grudnia 2025 r. sygn. akt

V KK 492/25). Sąd Okręgowy w Gliwicach temu obowiązkowi nie sprostał, albowiem

uwzględnił propozycję oskarżonego i nie dostrzegł, że wniosek nie obejmował

środków karnych, których orzeczenie - w związku ze skazaniem za występek z art.

197 § 3 pkt 2 k.k. w zb. z art. 202 § 4 k.k. w zb. z art. 208 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

w zw. z art. 4 § 1 k.k.- miało charakter obligatoryjny. Zgodnie z art. 41 § 1a zd.

drugie k.k., w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2017 r. do 30 września

2023 r., a zatem zarówno w czasie czynu przypisanego skazanemu, jak

i w momencie wyrokowania przez sąd pierwszej instancji, sąd orzeka zakaz

zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub

określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją,

leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi na czas określony albo dożywotnio

w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności

na szkodę małoletniego. Przepis ten również obecnie po zmianie, dokonanej ustawą

z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw

(Dz.U.2022.2600), statuuje obowiązek („sąd orzeka”) wynikający z poprzedniej treści

tego przepisu (art. 41 § 1a pkt 2 k.k.). Zarówno w poprzednim stanie prawnym,

jak i obecnie, ustawodawca nie pozostawił zatem sądowi rozpoznającemu sprawę

swobody decyzyjnej w tym zakresie (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 25 lipca

2024 r. sygn. akt III KK 591/23; z 4 września 2024 r. sygn. akt III KK 76/24).

Doprowadziło to do uwzględnienia wniosku i wydania wyroku, w sytuacji, gdy nie był

IV KK 118/26

5

on zgodny z przepisami prawa materialnego, albowiem nie zawierał propozycji

orzeczenia obligatoryjnego środka karnego w postaci zakazu zajmowania wszelkich

lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo

działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub

z opieką nad nimi.

Brak właściwej weryfikacji wniosku złożonego w trybie art. 387 § 1 k.p.k.,

a co za tym idzie, pominięcie w wyroku powyższego rozstrzygnięcia co do środków

karnych stanowił rażące naruszenie prawa materialnego, a wpływ tego uchybienia

na treść zapadłego orzeczenia był niewątpliwy. W rezultacie prawidłowego

uwzględnienia przy wyrokowaniu treści przywołanych powyżej przepisów kształt

orzeczenia byłby wszak zasadniczo odmienny, co rzutowałoby na sytuację prawną

oskarżonego oraz realizację celów kary w zakresie odnoszącym się do zasad

prewencji indywidualnej. Konsekwencją tego naruszenia był stan, w którym wyrok

skazujący nie stanowił adekwatnej reakcji karnej na inkryminowane zachowanie,

a oskarżony odniósł w tym postępowaniu nieuprawnioną korzyść.

Stwierdzenie przedmiotowych uchybień skutkowało uchyleniem

zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Sądowi Okręgowemu w Gliwicach do

ponownego rozpoznania, w ramach którego w pierwszej kolejności podjęta zostanie

należyta kontrola wniosku złożonego w trybie art. 387 § 1 k.p.k. W przypadku

niemożności konwalidacji jego niewątpliwych braków i związanej z tym niemożności

wyrokowania na tej podstawie, sprawa będzie procedowana za zasadach ogólnych.

Anna Dziergawka

Ryszard Witkowski

Stanisław Stankiewicz

[WB]

[r.g.]