Skazany chciał wyłączyć sędziego SN powołanego na wniosek KRS z 2017 r. SN odmówił

W dniu 27 sierpnia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo skazanego

M.W., którym wniósł o wyłączenie SSN I.Z. od udziału w rozpoznaniu sprawy

kasacyjnej zawisłej przed Sądem Najwyższym pod sygn. akt IV KK 330/25.

Powyższe stanowisko wnoszący umotywował tym, że I.Z. został powołany na urząd

sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie Krajowej Rady Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r.

poz. 3), przez co nie daje gwarancji niezawisłości i bezstronności. Ponadto autor

wniosku podniósł, iż dodatkowe wątpliwości co do bezstronności wymienionego

sędziego wynikają także z okoliczności, iż SSN I.Z. brał udział „w spotkaniu z

IV KK 330/25

2

Prezydentem RP Andrzejem Dudą, co może budzić wątpliwości co do jego

niezależności od władzy wykonawczej”, w tym także z faktu, iż powołany został w

identycznej procedurze, w jakiej wzięli udział sędziowie zasiadający w składach

orzekających na wcześniejszych etapach sprawy, w tym w pierwszej instancji, co

stanowi zarzut kasacyjny i co w ocenie występującego z inicjatywą – jak należy to

odczytywać z treści wniosku – stanowiłoby przejaw orzekania we własnej sprawie.

Na poparcie swojego stanowiska skazany przywołał orzeczenia krajowe i

międzynarodowe oraz poglądy wyrażane przez część prawników, wskazujące na

wadliwość obecnego kształtu Krajowej Rady Sądownictwa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

W pierwszym rzędzie wskazać należy, że w orzecznictwie Sądu

Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że wątpliwość co do bezstronności

sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z

jego powołaniem i to niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w

procedurze nominacyjnej doszło do tego powołania (zob. m.in. postanowienie SN z

dnia 21 czerwca 2023 r., IV KK 460/19; postanowienie SN z dnia 31 października

2023 r., V KK 358/23). Podnoszone zarzuty nie mogą mieć bowiem charakteru

abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów (zob.

postanowienie SN z dnia 10 sierpnia 2023 r., V KK 162/22).

Stanowisko to znajduje jednocześnie potwierdzenie w wyroku Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, w którym wskazano

mianowicie, że „[a]rt. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997

r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30), stosowany

odpowiednio na podstawie art. 74¹ pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach

prawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 75) w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie

wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w

skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12

maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84, 609, 730 i

IV KK 330/25

3

914 oraz z 2020 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3

pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".

Także z brzmienia art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie

Najwyższym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 622; dalej ustawa o SN), dodanego ustawą z

dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych

innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1259) wynika, że okoliczności towarzyszące

powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do

podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania

jego niezawisłości i bezstronności. Zresztą, skoro ustawa o SN w sposób

szczególny reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście

okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po

powołaniu (vide art. 29 ustawy o SN), to w tym zakresie stanowi lex specialis w

stosunku do art. 41 § 1 k.p.k., wyłączając możliwość badania określonych w niej

przesłanek w ogólnej procedurze (por. postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2023

r., V KK 485/21). W konsekwencji tego stanu rzeczy, zachodzi zatem konieczność

uznania, iż tym samym niedopuszczalne jest rozpoznanie wniosku o wyłączenie

sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści tego wniosku w sposób

jednoznaczny wynika, że dotyczy on okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5

ustawy o Sądzie Najwyższym.

Tym samym wniosek o wyłączenie SSN I.Z. w tej części, w której wskazuje

na wadliwość jego powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, tj. w

następstwie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

oraz niektórych innych ustaw, uznać należało za niedopuszczalny z mocy ustawy.

Powyższego stanowiska nie zmienia fakt, iż w innych sprawach Sąd

Najwyższy stwierdzał istnienie podstaw do wyłączenia SSN I.Z. Po pierwsze,

zgodnie z treścią art. 8 § 1 k.p.k. sąd karny rozstrzyga samodzielnie zagadnienia

faktyczne i prawne oraz nie jest związany rozstrzygnięciem innego sądu lub

organu. Po drugie, orzeczenia takie nie stanowią jednolitej linii orzeczniczej, gdyż w

szeregu innych orzeczeń, Sąd Najwyższy nie uznawał wskazanej przez autora

wniosku okoliczności za wystarczającą dla zaistnienia przesłanek z art. 41 § 1

k.p.k. czy też art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. Po trzecie wreszcie, podkreślenia wymaga, że

IV KK 330/25

4

orzeczenia takie opierały się na uchwale trzech połączonych Izb Sądu

Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23

stycznia 2020 r., w sprawie sygn. akt BSA I-4110-1/20 (OSNKW 2020, nr 2, poz. 7),

która została uznana przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodną z art. 179, art.

144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji

RP; art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPCz (wyrok

TK z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20, OTK-A 2020, nr 61). W związku z

powyższym, z dniem ogłoszenia rzeczonego wyroku Trybunału Konstytucyjnego

nie wywiera ona skutków prawnych polegających na związaniu jej treścią składów

orzekających Sądu Najwyższego. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP

orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są

ostateczne. Żaden organ nie posiada uprawnień do weryfikacji oraz

nierespektowania orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego (zob.m.in. wyrok SN z dnia

22 sierpnia 2018 r., III PK 71/17; postanowienie SN z dnia 12 kwietnia 2021 r., sygn.

I NZP 1/21; postanowienie SN z dnia 23 września 2021 r., IV KZ 37/21;

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2021 r., IV KO 86/21; zdanie

odrębne sędziego Sądu Najwyższego Dariusza Kali do uzasadnienia

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt III KK 435/22;

wyrok SN z dnia 19 maja 2023 r., I KA 4/23; postanowienie SN z dnia 28 listopada

2023 r., I KK 162/23; postanowienie SN z dnia 2 lutego 2024 r., III KK 439/23). Z

tych też względów udział w składzie orzekającym osoby powołanej na urząd

sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw nie

musi automatycznie zostać potraktowany jako bezwzględna przyczyna

odwoławcza, a w konsekwencji w każdym przypadku skutkować koniecznością

wyłączenia od rozpoznania sprawy (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 28 listopada 2023 r., I KK 162/23; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7

grudnia 2023 r., I KK 162/23).

Co zaś tyczy się orzeczeń międzynarodowych na które powołał się autor

wniosku to wyraźnie zaakcentować należy, że orzeczenia te wywołują skutki

jedynie w sprawach, w których zostały wydane. Ponieważ nie stanowią źródeł

IV KK 330/25

5

prawa powszechnie obowiązującego w Polsce, to nie mogą mieć wiążącego

charakteru dla Sądu Najwyższego. Tym niemniej, również Trybunał

Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 9 lipca 2020 r., C-272/19, VQ

przeciwko Land Hessen, w pkt 54, wskazał, iż sam fakt, że władze wykonawcze lub

ustawodawcze uczestniczą w procesie mianowania sędziego, nie może prowadzić

do powstania zależności sędziego od tych władz, ani do wzbudzenia wątpliwości co

do jego bezstronności, jeżeli po mianowaniu zainteresowany nie podlega żadnej

presji i nie otrzymuje instrukcji w ramach wykonywania swoich obowiązków (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 sierpnia 2023 r., V KK 162/22).

Okoliczności takiej wnioskodawca w żaden sposób nie uprawdopodobnił.

Za nieuprawniony należy również uznać pogląd wnioskodawcy, upatrujący

naruszenia art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. w tym, że objęty wnioskiem o wyłączenie sędzia

rozstrzygałby w sprawie o sygn. akt IV KK 330/25 w oparciu o okoliczności, które

również jego dotyczą. Po pierwsze, zgodnie z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. sędzia jest z

mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli sprawa dotyczy tego sędziego

bezpośrednio. Wykładnia językowa wskazuje, że chodzi tu o sprawę, która wprost

ma związek z osobą sędziego, a więc taką sprawę, rozstrzygnięciem której sędzia

jest osobiście zainteresowany. Zwrot „bezpośrednio”, którym posługuje się

powołany przepis oznacza zatem, że pomiędzy sprawą określonego sędziego, a

jego osobą nie ma ogniw pośrednich (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 30

listopada 2023 r., I Zo 75/23). Rozstrzygnięcie w sprawie kasacyjnej o sygn. akt IV

KK 330/25 nie dotyczy bezpośrednio SSN I.Z., a do realizacji przesłanki wyłączenia

sędziego, o której mowa w art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., zaistnienie tego typu relacji jest

wymagane. Po drugie, wydane przez SSN I.Z. orzeczenie w żaden sposób nie

będzie miało wpływu na sferę jego własnych uprawnień, bądź obowiązków

prawnych. Przyjęcie innego rozumowania tj. zaproponowanego przez autora

wniosku wpływałoby na skład sądu, albowiem dawałoby możliwość doprowadzania

do odsunięcia od orzekania znacznej liczby, a w skrajnych przypadkach, nawet

wszystkich sędziów. Sąd Najwyższy podziela przy tym wielokrotnie wskazywany w

judykaturze pogląd, iż wniosków o wyłączenie w których podnoszona jest jedynie

okoliczność o charakterze ustrojowym nie wolno uwzględniać automatycznie z tego

tylko powodu, iż przedmiot sprawy znajduje zastosowanie także do osób ją

IV KK 330/25

6

rozstrzygających. Bez zindywidualizowania podnoszonych okoliczności w aspekcie

konkretnych faktów poddających się ocenie sądu, pozostają one w warstwie

wyłącznie teoretycznej, niepowiązanej odpowiednio ani z konkretną sprawą, od

udziału w której wniosek o wyłączenie zostaje złożony, ani z określonym sędzią,

którego wniosek ten dotyczy (zob. m.in. postanowienie SN z dnia 21 czerwca 2023

r., IV KK 460/19; postanowienie SN z dnia 16 stycznia 2024 r., III KK 293/23;

postanowienie SN z dnia 11 lipca 2024 r., IV KK 142/24; postanowienie SN z dnia

18 marca 2025 r., III KK 410/24). Zresztą zauważyć należy, że SSN I.Z. nie jest

sędzią sądu powszechnego, a zatem zarzut podniesiony w kasacji nie może być

utożsamiany z jego sytuacją ustrojową. Wbrew twierdzeniom zawartym w treści

wniosku, nie ma tym samym żadnych podstaw do przyjęcia, jakoby wskutek

rozpoznania przedmiotowej sprawy przez SSN I.Z. mogła zatem zostać naruszona

zasada nemo iudex in causa sua.

Brak jest także jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że sama tylko

okoliczność, iż SSN I.Z. miał brać udział w spotkaniu z Prezydentem

Rzeczypospolitej Polskiej Andrzejem Dudą, co było jednym z zaplanowanych

punktów konferencji zorganizowanej przez Krajową Radę Sądownictwa pt. „100-

lecie niezawisłego wymiaru sprawiedliwości w Polsce”, która odbyła się w dniu 7

grudnia 2018 r. budzi uzasadnione zastrzeżenia co do bezstronności tego

sędziego. Tym bardziej, gdy weźmie się pod uwagę okoliczność, iż według

przekazów medialnych liczba zaproszonych na tę konferencję, a jednocześnie na

ww. spotkanie gości liczyła ponad 120 osób. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 41

§ 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że

mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej

sprawie. Przepis ten wprost odnosi się do uzasadnionych, konkretnymi

okolicznościami wątpliwości, które jednocześnie muszą istnieć zarówno

obiektywnie jak i podlegać zewnętrznej weryfikacji oraz ocenie, także przez każdą

rozsądnie myślącą, oceniającą i niezwiązaną z wynikiem postępowania postronną

osobę. Przyczyną wyłączenia sędziego nie będzie tym samym każde, niepoparte

określonymi faktami, subiektywne odczucie strony w postaci braku zaufania czy też

utraty wiary w bezstronność sędziego. Wątpliwości co do bezstronności, o jakich

stanowi art. 41 § 1 k.p.k. muszą być efektem konkretnych sytuacji i faktów,

IV KK 330/25

7

związanych z osobą i zachowaniem sędziego, jego nastawienia do sprawy czy

stron. Inaczej mówiąc, chodzi o takie okoliczności faktyczne na podstawie których

można wnosić, że określona sprawa może zostać rozstrzygnięta stronniczo, a więc

z nieuzasadnioną korzyścią dla którejkolwiek ze stron (zob. m.in. postanowienie SN

z dnia 24 lipca 2025 r., III KK 410/24). Przedmiotowy wniosek oprócz podnoszonej

w jego treści okoliczności w postaci samej obecności SSN I.Z. na ww. konferencji,

co jak już wskazano miało miejsce w gronie ponad 120 osób, nie zawiera

jakiejkolwiek argumentacji, z której mogłoby wynikać, że wymieniony sędzia mógłby

być w określony sposób nastawiony do uczestników postępowania lub do sprawy i

w rezultacie rozstrzygnąć ją w sposób niesprawiedliwy.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.

[WB]

[a.ł]