Zeznania o wcześniejszych zatrzymaniach kierowcy zamiast rozprawy. SN uchylił wyrok nakazowy

Wyrokiem nakazowym z dnia 3 lipca 2024 r., sygn. akt II K 424/24, Sąd

Rejonowy w Dąbrowie Górniczej uznał Y. L. za winnego tego, że:

w dniu 12 kwietnia 2024 r. prowadził w ruchu lądowym pojazd mechaniczny marki H.

IV KK 367/25

2

o nr rej. […] będąc w stanie nietrzeźwości z wynikiem 1,34 mg/l zawartości w

wydychanym powietrzu, tj. przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. i za to na podstawie art.

178a § 1 k.k. w zw. z art. 33 § 1 i 3 k.k., przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k. wymierzył

mu karę 250 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki dziennej

na kwotę 20 zł. Na podstawie: art. 42 § 2 k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k. orzekł wobec

oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów

mechanicznych na okres 3 lat, art. 43a § 2 k.k. w zw. z art. 39 pkt 7 k.k. orzekł wobec

niego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej

kwotę 5000 zł tytułem świadczenia pieniężnego i na podstawie art. 44b § 1 k.k. w zw.

z art. 178a § 5 k.k. orzekł wobec oskarżonego przepadek pojazdu mechanicznego

marki H. o nr rej. […]

Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i stał się prawomocny z dniem 7

września 2024 r.

Prokurator Generalny zaskarżył ten wyrok w całości kasacją wniesioną na podstawie

art. 521 k.p.k. Zarzucił w niej:

rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego

procesowego, a mianowicie art. 500 § 1 i 3 k.p.k. oraz art. 502 § 1 k.p.k. polegające

na:

1. wadliwym przyjęciu, że okoliczności czynu i wina oskarżonego Y. L. nie budzą

wątpliwości i w konsekwencji wydaniu bez przeprowadzenia rozprawy wyroku

nakazowego, na mocy którego uznano oskarżonego za winnego popełnienia czynu

z art. 178a § 1 k.k. w sytuacji, gdy zachodziła konieczność wyjaśnienia na rozprawie

istotnych okoliczności wynikających z zeznań świadków R. M. i S. C. złożonych na

etapie postępowania przygotowawczego, a wskazujących - wbrew informacji z

Krajowego Rejestru Karnego - na uprzednią karalność oskarżonego za prowadzenie

pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości oraz w okresie obowiązywania

zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego w związku ze

skazaniem za to przestępstwo, a więc w warunkach określonych w art. 178a § 4 k.k.;

2. orzeczeniu wobec Y. L. na podstawie art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 33 § 1 i 3 k.k.,

przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k. kary 250 stawek dziennych grzywny, przy

IV KK 367/25

3

ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 20 złotych, podczas gdy zgodnie

z treścią przepisu art. 502 § 1 k.p.k. wyrokiem nakazowym można orzec karę

grzywny w maksymalnej wysokości do 200 stawek dziennych albo do 200 000

złotych

i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku nakazowego i przekazanie sprawy Sądowi

Rejonowemu w Dąbrowie Górniczej do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna i dlatego została uwzględniona w trybie art.

535 § 5 k.p.k.

Zaskarżony nią wyrok wydano z rażącą obrazą przepisów wskazanych w obydwu

zarzutach kasacji, przy czym zważywszy na charakter owych uchybień, nie tylko

mogły one mieć, ale wręcz miały, istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku.

Nie ulega wątpliwości, iż zgodnie z treścią art. 500 § 1 k.p.k. warunkiem wydania

wyroku nakazowego jest m.in. stwierdzenie, że na podstawie zebranych, w danej

sprawie, dowodów okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości. Nie

ma ich zarówno odnośnie sprawstwa danego czynu, winy oskarżonego, wypełnienia

wszystkich znamion tego czynu wymienionych w przepisach prawa karnego

materialnego, przy uwzględnieniu wszystkich dowodów przedstawionych w akcie

oskarżenia, ale także w zakresie innych istotnych okoliczności. Do nich z pewnością

należy zaliczyć ustalenie, czy oskarżony nie był wcześniej karany. Prawidłowe

przyjęcie braku wątpliwości co do tych wszystkich kwestii może jednak nastąpić

dopiero wtedy, gdy zostaną zebrane wszystkie dostępne dowody, niezbędne do

poprawnego wyrokowania w trybie postępowania nakazowego.

Tak się jednak w niniejszej sprawie nie stało.

Nie wyjaśniono bowiem w sposób należyty kwestii wcześniejszej karalności

oskarżonego. Wprawdzie do akt sprawy dołączono dokument z którego wynika, że

oskarżony w dniu 9 maja 2024 r. nie figurował w Krajowym Rejestrze Karnym (k. 55 ),

ale akta te jednocześnie zawierały zeznania R. M. (funkcjonariusza Policji, który

zatrzymywał oskarżonego - k.8-9) o tym, że w bazach informatycznych Policji ustalił,

IV KK 367/25

4

że oskarżony ma zatrzymane uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi,

za kierowanie w stanie nietrzeźwości, co też wynika z notatki urzędowej z dnia 12

kwietnia 2024 r. (k. 2), a także - potwierdzającej te same okoliczności i fakt "trzeciego

zatrzymania oskarżonego z art. 178a k.k." - zeznania S. C. (k. 29-30).

Poza sporem jest, że kwestia, czy oskarżony był już skazany za przestępstwo z art.

178a § 1 k.k. ma - w realiach przedmiotowej sprawy - kluczowe znaczenie. W sytuacji

w której sprawca czynu z art. 178a § 1 k.k. był już wcześniej prawomocnie skazany

za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, podlega on

odpowiedzialności karnej za przestępstwo z art. 178a § 4 k.k., co wiąże się z:

zagrożeniem surowszą karą (zagrożenie karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy

do lat 5), brakiem możliwości zastosowania instytucji przewidzianej w art. 37a § 1 k.k.

z uwagi na treść § 2 art. 37a k.k., obowiązkiem orzeczenia dożywotniego zakazu

prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych (art. 42 § 3 k.k.) oraz obowiązkiem

orzeczenia świadczenia pieniężnego w wysokości co najmniej 10 000 zł (art. 43 a §

3 k.k.), a także koniecznością zmiany opisu czynu.

Tymczasem przytoczone zaszłości potwierdzają to, że Sąd Rejonowy dysponował w

sprawie takim materiałem dowodowym, który wskazywał, że oskarżonemu

zatrzymano prawo jazdy z uwagi na kierowanie pojazdem mechanicznym w stanie

nietrzeźwości, a także, iż jest to kolejne jego zatrzymanie z art. 178a k.k. W tej

sytuacji bezspornie Sąd ten był zobowiązany do wyjaśnienia okoliczności

dotyczących uprzedniej karalności oskarżonego i powinien był to uczynić poprzez

skierowanie sprawy na rozprawę. Brak było bowiem w tej sytuacji podstaw do

przyjęcia, że okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości, a zarazem do wydania

wyroku nakazowego w oparciu o treść art. 500 § 1 i 3 k.p.k. Wydając jednak

zaskarżony wyrok nakazowy Sąd ten rażąco naruszył ten przepis, co zważywszy na

opisany charakter tego uchybienia miało istotny wpływ na jego treść

Tym bardziej, iż poczynione przez skarżącego i przedstawione w kasacji ustalenia,

potwierdzone zawartością dołączonych akt sprawy II K 854/23 Sądu Rejonowego w

Dąbrowie Górniczej, świadczą o tym, że zarzucony i przypisany w niniejszym

postępowaniu czyn został przez oskarżonego popełniony po uprzednim

prawomocnym skazaniu go przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Górniczej wyrokiem z

IV KK 367/25

5

dnia 20 grudnia 2023 r. w sprawie II K 854/23, za czyn z art. 178a § 1 k.k., popełniony

w dniu 13 lipca 2023 r. Ta okoliczność musiała prowadzić do przyjęcia zupełnie

odmiennej podstawy orzekania w niniejszej sprawie, albowiem owo skazanie w

przywołanej sprawie II K 854/23, tak w dacie popełnienia czynu będącego

przedmiotem osądu w niniejszej sprawie, jak i w dacie procedowania w tej sprawie

nie uległo zatarciu. Został bowiem oskarżony w sprawie II K 854/23 skazany na karę

grzywny oraz orzeczono wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia

wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 5 lat, który to zakaz minie dopiero w

dniu 13 lipca 2028r. (k.34, 61 akt II K 854/23).

Niezależnie od opisanego uchybienia zaskarżony wyrok jest dotknięty także jeszcze

inna wadą.

Stosownie bowiem do treści art. 502 § 1 k.p.k. wyrokiem nakazowym można orzec

karę ograniczenia wolności lub grzywnę w wysokości 200 stawek dziennych albo do

200 000 złotych. Tymczasem wobec oskarżonego zaskarżonym wyrokiem

nakazowym Sąd Rejonowy w Dąbrowie Górniczej orzekł grzywnę w wysokości 250

stawek dziennych, po ustaleniu wysokości jednej stawki na kwotę 50 złotych.

Niestosowanie się do powyżej określonych ograniczeń dotyczących rodzaju oraz

rozmiaru możliwej do orzeczenia wyrokiem nakazowym kary stanowi rażące i mające

istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku naruszenie przywołanego przepisu.

Z tych wszystkich względów należało uznać oczywistą zasadność kasacji

Prokuratora Generalnego oraz - w konsekwencji - uchylić zaskarżony nią wyrok i

sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Dąbrowie

Górniczej. W jego toku Sąd ten będzie miał na względzie powyższe uwagi i

spostrzeżenia.

[J.J.]

[r.g.]

Małgorzata Gierszon

Dariusz Świecki

Eugeniusz Wildowicz

IV KK 367/25

6