Obrońca chciał wyłączyć sędziego SN za wadliwe powołanie. Wniosek bez rozpoznania

Pismem z dnia 22 października 2025 r. obrońca P. E. wniósł o wyłączenie

sędziego Sądu Najwyższego Ryszarda Witkowskiego od udziału w sprawie o sygn.

IV KK 443/25. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż sędzia ten nie posiada

przymiotu niezawisłego i bezstronnego sądu. Treść wniosku nakazuje uznać, iż

brak owego przymiotu obrońca wywodzi z kwestii powołania SSN Ryszarda

Witkowskiego na urząd sędziego Sądu Najwyższego przez Krajową Radę

Sądownictwa ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek w aktualnym stanie procesowym należy uznać za niedopuszczalny

z mocy ustawy, co skutkować musi pozostawieniem go bez rozpoznania.

IV KK 443/25

2

Przedstawione przez obrońcę okoliczności nie mogą zostać rozpoznane w

trybie art. 41 § 1 k.p.k., a powyższe stanowisko jasno wynika z wyroku Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, gdzie wskazano, iż art.

41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks

postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30), w zakresie, w jakim dopuszcza

rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania

sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a

ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r.

poz. 84, 609, 730 i 914 oraz z 2020 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w

związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Niezależnie od powyższego, w orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie

podkreśla się również, że wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być

wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem i to

niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w procedurze

nominacyjnej doszło to tego powołania (zob. m. in. postanowienie SN z dnia 21

czerwca 2023 r., IV KK 460/19, Lex 3598209; postanowienie SN z dnia 31

października 2023 r., V KK 358/23, Lex 3621120). Podnoszone zarzuty nie mogą

mieć bowiem charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych

sędziów (postanowienie SN z dnia 10 sierpnia 2023 r., V KK 162/22, Lex 3600648).

Także z brzmienia art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie

Najwyższym, dodanego ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o

Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259)

wynika, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie

mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z

udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.

Zresztą, skoro ustawa o SN w sposób szczególny reguluje badanie kwestii

bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu

sędziego oraz jego postępowania po powołaniu (art. 29 ustawy o SN), to w tym

zakresie stanowi ona lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k., wyłączając

IV KK 443/25

3

możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej procedurze (por.

postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2023 r., V KK 485/21, Lex 3519734).

Konsekwencją tego stanu rzeczy jest konieczność uznania, iż procedowanie

w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku o wyłączenie sędziego

wynika, że dotyczy on wyłącznie kwestii przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o

Sądzie Najwyższym jest niedopuszczalne, a tak właśnie jest w niniejszej sprawie.

Podstawę wniosku stanowiły tu bowiem wyłącznie okoliczności dotyczące

powołania SSN Ryszarda Witkowskiego, de facto związane li tylko z organem o to

wnioskującym, a więc Krajową Radą Sądownictwa działającą w składzie

ukształtowanym zgodnie z ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. (Dz. U. poz. 3).

Także w aspekcie konwencyjnym przypomnieć należy, iż jednostka nie

posiada prawa wyboru sądu, który orzekałby w jej sprawie, gdyż właściwość sądu

określa ustawa (orzeczenie Posokhov v. Rosja z 4 marca 2003 r., skarga nr

63486/00, § 37). Celem określonego w art. 6 ust. 1 EKPCz sformułowania

„ustanowiony ustawą” jest zapewnienie, aby organizacja systemu sądowniczego

nie zależała od czyjejkolwiek uznaniowości, ale była regulowana przez prawo

wywodzące się z parlamentu. Wymóg legalności sądu z definicji obejmuje jego

skład, dlatego zwrot „ustanowiony ustawą” odnosi się nie tylko do podstawy

prawnej samego istnienia „sądu”, ale również przestrzegania przezeń konkretnych

regulacji odnoszących się do jego funkcjonowania oraz składu orzekającego w

konkretnej sprawie (wyrok ETPCz w sprawie Sokurenko i Strygun przeciwko

Ukrainie, skargi 29458/04 i 29465/04). Również TSUE w wyroku z dnia 9 lipca 2020

r., C-272/19, VQ przeciwko Land Hessen, w pkt 54, wskazał, iż sam fakt, że władze

wykonawcze lub ustawodawcze uczestniczą w procesie mianowania sędziego, nie

może prowadzić do powstania zależności sędziego od tych władz, ani do

wzbudzenia wątpliwości co do jego bezstronności, jeżeli po mianowaniu

zainteresowany nie podlega żadnej presji i nie otrzymuje instrukcji w ramach

wykonywania swoich obowiązków.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

IV KK 443/25

4

[J.J.]

[a.ł]