Sąd Najwyższy uchylił nakazowy wyrok za jazdę po alkoholu, bo stężenie w chwili jazdy było niepewne

Wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 31

października 2025 r., III W 1481/25, M. D. został uznany za winnego tego, że w dniu

IV KK 61/26

2

16 sierpnia 2025 r., około godziny 2:35 w B., na ulicy […] , kierował pojazdem marki

H. o nr rej. […] będąc w stanie po użyciu alkoholu z wynikiem 0,43‰ alkoholu

etylowego we krwi w badanej próbce, tj. popełnienia wykroczenia z art. 87 § 1 k.w. i

za ten czyn został ukarany karą 2500 zł grzywny. Sąd Rejonowy orzekł także zakaz

prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na czas 8 miesięcy, na poczet

którego zaliczył okres zatrzymania prawa jazdy, jak również zwolnił obwinionego od

ponoszenia kosztów sądowych. Ten wyrok nakazowy nie został zaskarżony i

uprawomocnił się.

Kasację od tego wyroku nakazowego wniósł Prokurator Generalny, na

niekorzyść ukaranego, zaskarżając go w całości i zarzucając „rażące i mające istotny

wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa procesowego, a mianowicie art.

93 § 2 k.p.w., polegające na rozpoznaniu sprawy w postępowaniu nakazowym

wskutek błędnego uznania, że okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą

wątpliwości, podczas gdy na podstawie ustalonych w sprawie okoliczności, w tym

zwłaszcza związanych z badaniem krwi na zawartość alkoholu, które po upływie

godziny i 25 minut od zatrzymania obwinionego wykazało 0,43‰ alkoholu etylowego

we krwi, nie można wykluczyć, że w czasie kierowania pojazdem stężenie alkoholu

mogło być wyższe i przekraczać granicę wyznaczającą przestępstwo z art. 178a § 1

k.k., co wymagało przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego na

rozprawie”. Formułując taki zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku

w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Białystoku do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło jej uwzględnienie na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w.

W tej sprawie w związku z kontrolą drogową funkcjonariusze Policji ujawnili

kierującego pojazdem pod wpływem alkoholu, którym okazał się M. D.. Zatrzymanie

miało miejsce w dniu 16 sierpnia 2025 r. o godzinie 2:35 (k. 1 akt RSD [...]). Z akt

sprawy (k. 9v akt RSD [...]) wynika, że krew do badania stężenia alkoholu we krwi

została pobrana w dniu 16 sierpnia 2025 r. o godzinie 4:00, czyli ok. półtorej godziny

IV KK 61/26

3

od chwili zatrzymania obwinionego. Wszczęto dochodzenie w sprawie o czyn z art.

178a § 1 k.k. (k. 8 akt RDS [...]). W ramach badania krwi ustalono zawartość 0,43‰

alkoholu etylowego (k. 11 akt RSD [...]). Następnie kopia dokumentacji została

przekazana do dalszego prowadzenia przez Wydział Wykroczeń KMP (k. 13 akt RSD

[...]). W oparciu o ww. materiały prowadzono postępowanie w kierunku wykroczenia

z art. 87 § 1 k.w. (RSoW.[...]), w toku którego przesłuchiwany M. D. przyznał się do

popełnienia zarzucanego mu wykroczenia (k. 19). W aktach sprawy wykroczeniowej

znajduje się poświadczona za zgodność z oryginałem kopia projektu postanowienia

o umorzeniu dochodzenia w sprawie RSD [...] (k. 15). Następnie Sąd Rejonowy

wydał zaskarżony kasacją wyrok nakazowy w sprawie o wykroczenie (k. 32).

Jak wynika z kasacji, równolegle do postępowania w sprawie o wykroczenie,

było prowadzone postępowanie karne, co potwierdza treść akt sprawy karnej (akta

sprawy o sygnaturze RSD [...]). W toku czynności prowadzonych w sprawie o

przestępstwo M. D. przedstawiono zarzut popełnienia czynu z art. 178a § 1 k.k. (k.

32 akt RSD [...]). Analiza akt tej prowadzi do wniosku, że dopiero w dniu 2 grudnia

2025 r. (notatka urzędowa k. 51 akt RSD [...]) ujawniono fakt prowadzenia sprawy

wykroczeniowej i wydania wyroku nakazowego za czyn z art. 87 § 1 k.w. Kopia

wyroku została dołączona do akt sprawy (k. 52v akt RSD [...]). Postępowanie w

sprawie o przestępstwo zostało zawieszone postanowieniem prokuratora z dnia 18

grudnia 2025 r. (k. 59 akt RSD [...]) z uwagi na to, że w sprawie „konieczne jest

przedsięwzięcie czynności zmierzających do wniesienia kasacji od wyroku

wydanego w sprawie III W 1481/25 Sądu Rejonowego w Białymstoku”.

Tryb nakazowy jest przewidziany dla spraw o charakterze oczywistym, gdzie

materiał dowodowy zgromadzony w fazie przedprocesowej w sposób jednoznaczny

przesądza o odpowiedzialności obwinionego, eliminując tym samym konieczność

przeprowadzania pełnego postępowania dowodowego na rozprawie. Brak

wątpliwości, o których mowa w art. 93 § 2 k.p.w. oznacza, że nie ma ich zarówno

odnośnie do sprawstwa danego czynu, jak i winy obwinionego, z uwzględnieniem

zarówno jego wyjaśnień oraz innych dowodów przeprowadzonych w toku czynności

wyjaśniających. Użyte w art. 93 § 2 k.p.w. określenie „wina” ma autonomiczne

znaczenie i obejmuje m.in. całokształt przesłanek przypisania odpowiedzialności za

IV KK 61/26

4

wykroczenie przewidzianych w prawie materialnym (por. wyroki Sądu Najwyższego:

z dnia 18 grudnia 2025 r., I KK 452/25; z dnia 14 maja 2025 r., I KK 114/25).

W tej sprawie Sąd Rejonowy w Białymstoku, bazując na materiałach

zgromadzonych przez Policję, zwłaszcza na wynikach badania krwi i wyjaśnieniach

M. D. , w których ten przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, wydał wyrok

nakazowy w sprawie o wykroczenie. Ma rację Prokurator Generalny, że

wykorzystanie trybu nakazowego rozpoznania wniosku o ukaranie nastąpiło z

rażącym naruszeniem prawa, bowiem nie zostały spełnione przesłanki do

skorzystania z tego postępowania uproszczonego. Z przesłanych Sądowi

Rejonowemu dokumentów załączonych do wniosku o ukaranie wynikało, że w czasie

zatrzymania obwinionego do kontroli drogowej nie udało się przebadać go

alkomatem na obecność alkoholu w wydychanym powietrzu, a wynik badania krwi

dotyczy próbki pobranej około półtorej godziny od czasu zatrzymania obwinionego.

W rezultacie nie ma w aktach sprawy dowodu, który bezpośrednio wskazywałby na

zawartość alkoholu we krwi M. D. o godzinie 2:35 w dniu 16 sierpnia 2025 r. W aktach

sprawy wykroczeniowej znajduje się także postanowienie o wszczęciu dochodzenia

(k. 10) oraz niezatwierdzony przez prokuratora projekt postanowienia o umorzeniu

dochodzenia (k. 15). Uważna analiza tych dokumentów powinna doprowadzić Sąd

Rejonowy do wniosku, że istnieją w sprawie wątpliwości co do zawartości alkoholu

we krwi obwinionego w chwili czynu, co z kolei wykluczało wydanie w sprawie wyroku

nakazowego. Okoliczności sprawy wymagały przeprowadzenia postępowania

dowodowego na rozprawie.

Prawidłowo wskazał Prokurator Generalny, że występek z art. 178a § 1 k.k.

nie może być jednocześnie uznany za wykroczenie z art. 87 § 1 k.w. Trafnie

wskazano w orzecznictwie, że w pojęciu stanu nietrzeźwości, którym posługuje się

ustawodawca m.in. w art. 178a § 1 k.k. mieści się również „stan po użyciu alkoholu”,

o którym mowa w art. 87 § 1 k.w. Skoro tak, to ustawowy typ przestępstwa

określonego w art. 178a § 1 k.k. w pełni pochłania znamiona wykroczenia

określonego w art. 87 § 1 k.w. i dlatego sprawca czynu realizujący jednym

zachowaniem znamiona wymienionego przestępstwa i wykroczenia, może

IV KK 61/26

5

odpowiadać wyłącznie za popełnienie przestępstwa (por. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 6 lutego 2004 r., WK 27/03).

Procedując ponownie Sąd Rejonowy przeprowadzi czynności zmierzające do

ustalenia relewantnych okoliczności tej sprawy i w zależności od wyników

postępowania dowodowego podejmie stosowne decyzje procesowe.

Mając na uwadze powyższe należało orzec jak w sentencji wyroku.

[J.J.]

[r.g.]

Barbara Skoczkowska

Małgorzata Wąsek-Wiaderek Paweł Wiliński