Schizofrenia po wyroku nie wystarczyła do wznowienia sprawy o czyn z 2021 r.

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Ostrołęce z dnia 10 października 2022 r., II

K 61/21, który został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w

Białymstoku z dnia 21 marca 2023 r., II AKa 196/22, K. Ż. został uznany za

winnego czynu z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. i art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w

zw. z art. 11 § 2 k.k., za który wymierzono mu karę 9 lat pozbawienia wolności.

Pismem skierowanym do Sądu Okręgowego w Ostrołęce, które wpłynęło do

tego Sądu w dniu 24 listopada 2025 r., skazany zwrócił się z wnioskiem o

„wszczęcie sprawy ponownie” i wyznaczenie obrońcy z urzędu, powołując się na

chorobę psychiczną w postaci schizofrenii i swoją niepoczytalność, która w jego

IV KO 219/25

2

ocenie powinna mieć wpływ na treść wyroku wydanego w tej sprawie. Do wniosku

załączył dokumentację medyczną dotyczącą swojego stanu zdrowia psychicznego.

Postanowieniem z dnia 25 listopada 2025 r., II Ko 183/25, Sąd Okręgowy w

Ostrołęce stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę Sądowi Najwyższemu

jako właściwemu. W Sądzie Najwyższym sprawa skazanego K.Ż. została

zarejestrowana jako jego osobisty wniosek o wznowienie postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek skazanego okazał się oczywiście bezzasadny, dlatego należało

odmówić jego przyjęcia w trybie art. 545 § 3 k.p.k.

Stosownie do art. 545 § 3 k.p.k. osobisty wniosek strony o wznowienie

postępowania podlega w sposób formalny wstępnej kontroli w zakresie jego treści.

W wypadku stwierdzenia, że świadczy ona o jego oczywistej bezzasadności, sąd

odmawia przyjęcia wniosku niepochodzącego od profesjonalnego pełnomocnika.

Oczywiście bezzasadny jest w szczególności taki wniosek, w którym skazany nie

wskazuje na jakąkolwiek okoliczność, która mieściłaby się w katalogu podstaw

wznowieniowych, zawartych w art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k., art. 540b k.p.k. i art.

542 § 3 k.p.k. Skazany wprost nie powołał się na żadną z tych podstaw. Treść

wniosku może sugerować, że swój obecny stan zdrowia psychicznego skazany

traktuje jako „nowy fakt lub dowód” w rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k.

Jednakże, aby można było wznowić postępowanie karne na podstawie

„nowych faktów i dowodów”, ujawnić się musi dowód lub okoliczność nieznana

sądowi orzekającemu w chwili wyrokowania, a jednocześnie w wysokim stopniu

uprawdopodobniająca wadliwość wydanego orzeczenia i w takim samym stopniu

wskazująca, że po wznowieniu postępowania zapadnie orzeczenie zasadniczo

odmienne od orzeczenia poprzedniego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z

dni: 26 kwietnia 2021 r., V KO 3/21; 22 grudnia 2021 r., V KZ 63/21). Tymczasem

skazany powołał się na okoliczności i dowody, które były znane Sądom

orzekającym w sprawie. W postępowaniu badano bowiem poczytalność skazanego

tempore criminis przez przeprowadzenie dowodu z opinii sądowo-psychiatrycznej,

która została uznana za pełną, jasną i niesprzeczną, a zatem za wiarygodny i w

pełni wartościowy dowód w sprawie (ocena dowodu – k. 712). W opinii tej

wskazano na prawidłowy poziom funkcjonowania psychospołecznego,

IV KO 219/25

3

intelektualnego i brak znamion choroby psychicznej oraz innych zakłóceń

psychicznych skutkujących zmniejszoną czy też zniesioną poczytalnością K. Ż. w

czasie popełnienia przypisanego mu czynu, a zatem w pełni zachowaną zdolność

rozumienia w tym czasie znaczenia czynów i kierowania swoim postępowaniem, tj.

brak warunków z art. 31 § 1 i 2 k.k. (k. 434-436). Stan zdrowia psychicznego

skazanego nie był kwestionowany w apelacji, a skazany korzystał w postępowaniu

z pomocy obrońcy.

Ponadto, argument dotyczący popełnienia przestępstwa pod wpływem

choroby psychicznej w postaci schizofrenii paranoidalnej, na który powołuje się

skazany, nie został przez niego uprawdopodobniony. Nie zmienia tego dołączona

do wniosku dokumentacja, która nie odnosi się do czasu czynu, ale do okresu

późniejszego, już po zakończeniu postępowania karnego. Czyn skazanego miał

miejsce w dniu 13 kwietnia 2021 r., zaś prawomocny wyrok został wydany w dniu

21 marca 2023 r. Tymczasem do wniosku dołączono: zaświadczenie lekarskie z

dnia 1 października 2023 r., zawierające rozpoznanie schizofrenii paranoidalnej,

jednakże nie potwierdzające stanu niepoczytalności w dacie czynu – k. 4 akt II Ko

183/25 oraz opinię sądowo lekarską dotyczącą aktualnego stanu zdrowia

skazanego, z dnia 17 września 2025 r., sporządzoną na potrzeby postępowania

karnego wykonawczego, w której biegli stwierdzili chorobę psychiczną –

schizofrenię w fazie remisji, jednocześnie podając, że w aktualnym stanie

psychicznym ta choroba nie jest przeciwskazaniem do wykonania wobec

skazanego kary pozbawienia wolności (k. 5-8 akt II Ko 183/25). Dokumenty te w

żaden sposób nie mogą rzutować na ocenę poczytalności skazanego w dacie

czynu.

Sąd Najwyższy dostrzega, że skazany podjął już uprzednio próbę

wzruszenia prawomocnego wyroku skazującego powołując się na stan swojego

zdrowia psychicznego. Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2025 r., IV KO 105/25,

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia osobistego wniosku skazanego wobec jego

oczywistej bezzasadności. Obecny wniosek skazanego nie zmienia

dotychczasowego stanowiska Sądu Najwyższego, że nie ma podstaw do tego, aby

ze względu na stan zdrowia psychicznego skazanego wzruszyć wyrok, którego

dotyczy wniosek o wznowienie postępowania.

IV KO 219/25

4

Wobec powyższego należało odmówić przyjęcia wniosku skazanego przy

zastosowaniu art. 545 § 3 k.p.k., bez wzywania do uzupełnienia jego braków

formalnych.

[J.J.]

[a.ł]