Spór o wyzwiska w O. Sąd Najwyższy oddalił skargę na uchylenie wyroku

Sąd Rejonowy w Olsztynie wyrokiem z 29 października 2024 r. sygn. akt II K

1696/23, uznał I.K. za winną czynu polegającego na tym, że w dniu

21 kwietnia 2023 r. w O. w miejscu publicznym znieważyła pokrzywdzoną K.B. w jej

IV KS 20/25

2

obecności poprzez kierowanie pod adresem pokrzywdzonej wyzwisk, słów

powszechnie uznawanych za wulgarne, tj. o przestępstwo z art. 216 § 1 k.k. i za to

skazał ją na karę grzywny w wysokości 40 (czterdziestu) stawek dziennych

ustalając wysokość jednej stawki na 20 (dwadzieścia) złotych.

Wyrok ten zaskarżył pełnomocnik oskarżycielki prywatnej, który w

wywiedzionej apelacji podniósł zarzuty: obrazy prawa materialnego (pkt. 1. apelacji)

– art. 212 § 1 i 2 k.k. (ppkt a) i art. 216 § 2 k.k. (ppkt b); obrazy prawa procesowego

(pkt 2. apelacji) – art. 7 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. w zw. z art. 177 § 1 k.p.k. (ppkt a)

i b), - art. 7 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. w zw. z art. 175 § 1 k.p.k. (ppkt c), - art. 7

k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. w zw. z art. 59 § 1 k.p.k. (ppkt d), - art. 7 k.p.k. w zw. z

art. 4 k.p.k. w zw. z art. 393 § 3 k.p.k. (ppkt e), - art. 170 § 2 i 4 k.p.k. (ppkt f); błędu

w ustaleniach faktycznych (pkt 3. apelacji).

Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z 27 lutego 2025 r. sygn. akt VII Ka

1023/24 uchylił zaskarżony wyrok Sąd Rejonowego w Olsztynie i przekazał sprawę

temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Skargę od powołanego wyżej wyroku sądu odwoławczego wniósł obrońca

I.K. W skardze zarzucił, iż naruszenie przepisu art. 437 § 2 k.p.k. poprzez jego

niewłaściwe zastosowanie polegające na uchyleniu w całości zaskarżonego wyroku

do ponownego rozpoznania z powodu konieczności przeprowadzenia przewodu

sadowego w całości, podczas gdy z jego uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego

wynika, iż w toku kontroli zakwestionował on wyłącznie ocenę dowodów w postaci

zeznań dwóch świadków – M.M. oraz N.S. Tymczasem konieczność ponownej

oceny dowodów przez sąd I instancji nie mieści się w kręgu podstaw wydania przez

sąd odwoławczy wyroku kasatoryjnego (uchwała Sądu Najwyższego z 22 maja

2019 r. sygn. akt I KZP 3/19).

W pisemnej odpowiedzi pełnomocnik oskarżyciela prywatnego wniósł

o nieuwzględnienie skargi.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Skarga okazała się niezasadna, stąd w myśl art. 539e § 2 in princ. k.p.k.,

IV KS 20/25

3

podlegała oddaleniu. Nie można zgodzić się z autorem środka zaskarżenia,

że wydanie orzeczenia kasatoryjnego przez Sąd Okręgowego w Olsztynie nastąpiło

z obrazą przepisów regulujących postępowanie drugoinstancyjne. Przepis art. 437

§ 2 k.p.k. kataloguje przyczyny uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do

ponownego rozpoznania. Stosownie do jego treści wynika, iż uchylenie orzeczenia

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie

w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest

konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Skoro tak, to – pomijając

tu odrębną podstawę skargi przeciwkasatoryjnej w postaci naruszenia art. 439

k.p.k., gdyż w rozpatrywanej sprawie na nią się nie powołano – zadaniem obrońcy

było wykazanie w skardze, że in concreto nie wystąpiła żadna ze wskazanych

przyczyn do wydania orzeczenia uchylającego z przekazaniem sprawy do

ponownego rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Tego obrońcy w

przedmiotowej sprawie nie udało się skutecznie uczynić. Z uzasadnienie uchwały

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 22 maja 2019 r. sygn. akt I KZP 3/19

(OSNK 2019, z. 6, poz. 31), w sposób jednoznaczny wynika bowiem, że

konieczność ponownego przeprowadzenia przewodu sądowego w całości, w

szczególności postępowania dowodowego, powinna być oceniana nie tylko w

aspekcie ilościowym, czyli w odniesieniu do każdego dowodu, ale także w aspekcie

jakościowym. Dla ponowienia całego postępowania wystarczające jest

stwierdzenie, iż skutkiem nieprawidłowego przeprowadzenia części dowodów jest

niemożność poddania analizie tych prawidłowo przeprowadzonych. W realiach

niniejszej sprawy wskazana wadliwość dotyczy sposobu procedowania w zakresie

oceny dowodu z zeznań świadków M.M. oraz N.S., pozostających w wyraźnej

sprzeczności, albowiem dokonanej z pominięciem logicznej wymowy treści

rozmowy pokrzywdzonej z wymienionym, przedstawionej nagraniem odtworzonym

na rozprawie, co w rezultacie niewątpliwie mogło mieć wpływ na kształt przyjętych

wyrokiem ustaleń faktycznych i rzutować na treść wyroku. Rację ma zatem sąd

odwoławczy, iż nieodzowne jest dokonanie ponownej kompleksowej analizy całości

materiału dowodowego, z uwzględnieniem nie tylko rozbieżności w zeznaniach

wskazanych świadków, ale i wskazań świadka G.R., mających usprawiedliwiać

zachowanie oskarżonej względem pokrzywdzonej oraz przeprowadzeniem

IV KS 20/25

4

dowodów wskazanych w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku, bez czego

prawidłowe orzeczenie w przedmiocie odpowiedzialności karnej I.K. nie jest

możliwe. Taka natomiast sytuacja powoduje konieczność ponowienia przewodu

sądowego w całości.

Uwzględniając całokształt poczynionych w niniejszym uzasadnieniu

rozważań i stwierdzając, że sąd odwoławczy nie naruszył dyspozycji art. 437 § 2

zd. 2 in fine k.p.k., należało orzec jak na wstępie.

Powyższe implikowało także obciążenie oskarżonej kosztami postępowania

skargowego.

Z kolei zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek pełnomocnika oskarżycielki

prywatnej o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów

ustanowienia pełnomocnika z wyboru, jest przedwczesny. Jak słusznie podkreśla

się w orzecznictwie, postępowanie skargowe nie jest postępowaniem kończącym

postępowanie karne, skoro przesądza ono jedynie na jakim etapie to postępowanie

karne będzie się dalej toczyło. Z tego powodu w orzeczeniu w przedmiocie skargi

Sąd Najwyższy nie powinien orzekać co do kosztów zastępstwa procesowego

(pełnomocnika z wyboru), który reprezentuje przecież oskarżycielkę prywatną w

toku całego postępowania. Koszty te powinny być rozliczone w orzeczeniu

kończącym postępowanie karne, zgodnie z przepisem art. 626 § 1 k.p.k. (tak,

słusznie: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2024 r., I KS 36/24;

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2024 r., IV KS 13/24; zob. także D. Świecki,

[w:] Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, red. D.

Świecki, LEX/el 2025, t. 38-40 do art. 539a).

[WB]

[a.ł]

IV KS 20/25

5