Sąd Najwyższy oddalił skargę prokuratury, sprawa o 1,6 mln zł dla W.S. wraca do sądu

Sąd Apelacyjny w Częstochowie, wyrokiem z 7 maja 2026 r., uchylił i

przekazał do ponownego rozpoznania, zaskarżony apelacją pełnomocnika

wnioskodawcy, wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie z 1 października 2025 r.,

IV KS 38/26

2

mocą którego umorzono postępowanie zainicjowane przez pełnomocnika W.S. o

zasądzenie na jego rzecz kwoty 1.600.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę

doznaną przez niego na skutek niesłusznego skazania wykonanym wyrokiem Sądu

Wojewódzkiego w Częstochowie z 22 grudnia 1981 r. zmienionym najpierw

wyrokiem Sądu Najwyższego z 12 lutego 1989 r. a następnie uniewinniającym

wyrokiem Sądu Najwyższego z 10 grudnia 1992 r.

Od orzeczenia Sądu odwoławczego skargę wniósł oskarżyciel publiczny w

trybie art. 539a k.p.k. Podniósł w niej uchybienie przepisowi art. 437 § 2 k.p.k. przez

bezzasadne przyjęcie, że w sprawie istniały podstawy do wydania wyroku

kasatoryjnego i wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy

Sądowi Apelacyjnemu w Częstochowie do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna.

W myśl art. 437 § 2 k.p.k. wyrok kasatoryjny przed sądem odwoławczym

może zapaść wyłącznie w ściśle określonych trzech wypadkach: a) zaistnienia

uchybień z art. 439 § 1 k.p.k.; b) wystąpienia przeszkody w postaci reguły ne peius

z art. 454 § 1 k.p.k.; c) konieczności przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

(art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k.).

W przedmiotowej sprawie Sąd odwoławczy dostrzegł konieczność zbadania

czy była podstawa do zastosowania art. 8 ust. 4 ustawy lutowej (k. 4 uzasadnienia

SA) i czy za wniesionym roszczeniem uzupełniającym przemawiały zasady

słuszności oraz wskazał wyraźnie, że wydanie orzeczenia merytorycznego może

nastąpić wyłącznie po przeprowadzeniu na nowo przewodu sądowego i ponownej

ocenie całości materiału dowodowego. To procedowanie Sądu odwoławczego, w

którym jedyne czego zabrakło Sądowi Najwyższemu, to wskazania literalnie

podstawy prawnej w postaci art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k., już samo w sobie

pozwalało na stwierdzenie braku zasadności wniesionej przez oskarżyciela

publicznego skargi. Informacja, że wymagana była kompleksowa analiza akt

sprawy powiązana ze zgromadzeniem i oceną dowodów, co leżało po za zakresem

obowiązków orzeczniczych Sądu odwoławczego, była czytelna i niepotrzebnie

polemizował z nią skarżący. Przede wszystkim oskarżyciel publiczny znacząco

uprościł czynności, których przeprowadzenia wymagać będzie sprawa W.S.

IV KS 38/26

3

Skarżący pominął fakt, że podczas kontroli instancyjnej wykryto, że ustalenie przez

Sąd pierwszej instancji, iż zaistniała w sprawie okoliczność, która uniemożliwiała

kontynuowanie postępowania karnego, było bezsprzecznie bezpodstawne z

powodów, które wymieniono i opisano na str. 3 i 4 uzasadnienia Sądu

Apelacyjnego. Wyeliminowanie więc zastosowanego umorzenia postępowania na

podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. sprowadziło całe procedowanie w tej sprawie do

jego podstaw i wymusiło niejako orzekanie w sprawie całkowicie od nowa, co

będzie wymagało w pierwszej kolejności zbadania, czy skazany dotychczas nie

uzyskał w wyniku rehabilitacji tego, co mu się słusznie wówczas należało, innymi

słowy czy można powiedzieć, że pomiędzy zasądzonym na rzecz W.S.,

postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Częstochowie z 11 stycznia 1994 r.,

odszkodowaniem w wysokości 199.000.000 zł, a tym, co wnioskodawca otrzymałby

składając wniosek obecnie, zachodzi rażąca dysproporcja. Nie ma żadnych

wątpliwości, że badanie to, w którym nie chodzi o jakąkolwiek różnicę, a różnicę

istotną, rażącą, będącą wynikiem krańcowo różnych wyliczeń, dokonanych przy

odpowiedniej waloryzacji kwoty świadczenia wypłaconego niegdyś, będzie

wymagało od Sądu pierwszoinstancyjnego procedowania w całkowicie innym

kierunku, niż potoczyła się sprawa II Ko 82/25 i przeprowadzenia na nowo

przewodu w całości, w tym zgromadzenia od nowa materiału dowodowego i

dokonania jego kompleksowej oceny i dopiero wydania finalnego orzeczenia,

którego treść zostanie dopiero wówczas rozstrzygnięta.

W zaistniałym stanie rzeczy Sąd Najwyższy nie ma wątpliwości, że podczas

prowadzenia kontroli instancyjnej przez Sąd Apelacyjny w Częstochowie zaistniały

przesłanki z art. 437 § 2 k.p.k., które zdecydowały o wydaniu wyroku o charakterze

kasatoryjnym.

Dlatego orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku (art. 539e § 2 k.p.k.).

[WB]

[a.ł]

IV KS 38/26

4