Sąd Najwyższy uchylił warunkowe umorzenie kierowcy i nakazał ponowne rozpoznanie sprawy

V KK 130/26

2

Sąd Rejonowy w Inowrocławiu, wyrokiem z 27 stycznia 2025 r., uznał O.S. za

winnego prowadzenia w dniu 16 marca 2024 r. na drodze publicznej samochodu

osobowego, nie stosując się do decyzji Starosty [...] z 19 grudnia 2023 r. o cofnięciu

uprawnienia do kierowania pojazdami, to jest występku z art. 180a k.k., i warunkowo

umorzył postępowanie karne przeciwko niemu na okres próby dwóch lat oraz orzekł

świadczenie pieniężne. Orzeczenie stało się prawomocne i wykonalne z dniem 2

kwietnia 2025 r.

Kasację od wskazanego wyroku na niekorzyść oskarżonego wniósł, na

podstawie art. 521 § 1 k.p.k., Prokurator Generalny, zarzucając rażące i mające

istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie art. 66 § 1 k.k. polegające na

warunkowym umorzeniu postępowania w sprawie pomimo nie spełnienia warunków

określonych w tym przepisie, albowiem po pierwsze okoliczności popełnienia

zarzucanego O.S. czynu budziły wątpliwości, a po drugie oskarżony był karany za

przestępstwo umyślne. W konsekwencji skarżący wniósł o wydanie rozstrzygnięcia

o charakterze kasatoryjnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja z racji swej oczywistej zasadności zasługiwała w całości na

uwzględnienie na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 5 k.p.k.).

W pełni zasadna była teza skarżącego, że w sprawie O.S. nie było podstaw

do zastosowania instytucji warunkowego umorzenia postępowania karnego. U

podstaw tego uzasadnionego założenia padły dwa niekwestionowane ustalenia:

wątpliwości co do okoliczności popełnienia czynu z art. 180a k.k. oraz uprzednia

karalność sprawcy.

W pierwszej kolejności należało rozprawić się z kwestią, czy rzeczywiście

można było w sposób autorytarny przyjąć, że w danej sprawie mamy w ogóle do

czynienia z przestępstwem. Występek z art. 180a k.k. może popełnić wszak jedynie

osoba, wobec której wskazana w tym przepisie decyzja zapadła i tylko w okresie, na

jaki cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdami. Zachowanie osoby, która

prowadzi pojazd mechaniczny po zakończeniu okresu wskazanego w decyzji o

cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, ale bez ich

odzyskania, nie stanowi zatem niestosowania się do decyzji o ich cofnięciu, lecz jest

V KK 130/26

3

prowadzeniem pojazdu mechanicznego bez posiadania uprawnień. Tym samym

zachowanie to wyczerpuje znamiona wykroczenia z art. 94 § 1 k.w.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy niewątpliwie treść decyzji Starosty [...]

z 19 grudnia 2023 r. wnosiła, że cofnięcie O.S. uprawnień do prowadzenia pojazdów

nastąpiło bezterminowo a ich odzyskanie uzależnione było od spełnienia warunku w

postaci uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu państwowego, którego zaliczenie

było przesłanką do wydania przez starostę nowej decyzji o przywróceniu uprawnień,

co zresztą ostatecznie nastąpiło 27 marca 2024 r. W realiach niniejszej sprawy

bezterminowość cofnięcia uprawnień do prowadzenia pojazdów została przerwana

zdanym, w dniu 13 marca 2024 r., egzaminem. W tej sytuacji jedynym obiektywnym

faktem w chwili popełnienia czynu przez O.S. było prowadzenie przezeń pojazdu w

warunkach faktycznego nieposiadania do tego uprawnienia, co należało rozumieć

jako brak wymaganego uprawnienia do prowadzenia danego rodzaju pojazdu i co

oznaczało, że kierujący sprawca dopuścił się co najwyżej wykroczenia z art. 94 k.w.

Fakt, że nie można było z góry przyjąć założenia, że w dniu 16 marca 2024 r. w

obiegu prawnym obowiązywała decyzja starosty o cofnięciu oskarżonemu uprawnień

do prowadzenia auta osobowego wykluczał przyjęcie, że okoliczności popełnienia

występku z art. 180a k.k. nie budziły wątpliwości, co z kolei blokowało możliwość

zastosowania art. 66 § 1 k.k.

Drugą kwestią obiektywnie wyłączającą zastosowanie art. 66 § 1 k.k. było

ustalenie, że w chwili wydania zaskarżonego wyroku O.S. był karany wyrokiem Sądu

Rejonowego w Inowrocławiu z 26 września 2024 r. (II K 873/24) uprawomocnionym

25 października 2024 r. Przesłanką zastosowania warunkowego umorzenia

postępowania karnego jest również uprzednia niekaralność sprawcy za przestępstwo

umyślne dotycząca prawomocnych skazań, które miały miejsce do dnia orzekania w

przedmiocie warunkowego umorzenia postępowania (zob. wyrok SN z 18 marca

2009 r., V KK 18/09).

Michał Laskowski Andrzej Stępka Zbigniew Puszkarski

[WB]

[a.ł]

V KK 130/26

4