Obrońca z urzędu nie dostanie od Skarbu Państwa zapłaty za samorzutnie wniesioną kasację

Prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 24 października

2015 r. sygn. akt V Ka 1677/25, zaskarżyła kasacją adw. D.S., obrońca z urzędu

skazanego A.V. W kasacji zamieściła m.in. wniosek o zasądzenie od Skarbu

Państwa na jej rzecz „kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej przez

obrońcę z urzędu w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych”.

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 10 lipca 2023 r., sygn. akt V KK 185/26,

oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną, zwolnił skazanego A.V. od zapłaty na

rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych postępowania kasacyjnego, jednak nie

wypowiedział się co do kosztów żądanych przez obrońcę.

V KK 185/26

2

Pismem z dnia 23 lipca 2026 r. adw. D.S. wniosła o uzupełnienie postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2026 r. w zakresie zasądzenia od Skarbu

Państwa na jej rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej

skazanemu w postępowaniu kasacyjnym.

Wniosek ten należało rozpatrzeć z uwzględnieniem treści art. 84 § 1 i 2 k.p.k.,

zgodnie z którą wyznaczenie obrońcy z urzędu uprawnia go do działania w całym

postępowaniu, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli

nie zawiera ograniczeń oraz nakłada na niego obowiązek podejmowania czynności

procesowych do prawomocnego zakończenia postępowania. Oznacza to, że

obrońca z urzędu wyznaczony na wcześniejszym etapie postępowania może

sporządzić i wnieść kasację od orzeczenia, o którym jest mowa w art. 519 k.p.k.,

jednak Skarb Państwa nie jest zobowiązany do zapłaty za tę czynność, mającą

miejsce po prawomocnym zakończeniu postępowania, gdy została podjęta

samorzutnie przez obrońcę. Ten obowiązek istnieje, gdy na podstawie art. 84 § 3

k.p.k. obrońca został wyznaczony z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, zazwyczaj

z inicjatywy osoby, której dotyczy orzeczenie. Należy zaznaczyć, że pogląd ten

dominuje w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który argumentował, że skazany ma

prawo nie tylko do obrony, ale również do definitywnego zakończenia postępowania

sądowego, przeto zgody na wywiedzenie w jego imieniu kasacji nie można

domniemywać oraz że w razie braku postaw do zwolnienia skazanego od kosztów

postępowania kasacyjnego należałoby go nimi obciążyć po oddaleniu kasacji, której

się nie tylko nie domagał, ale nawet o jej wywiedzeniu mógł nie wiedzieć

(postanowienie z dnia 7 sierpnia 2013 r., II KK 15/13; zob. także postanowienia: z

dnia 15 stycznia 2013 r., II KZ 56/12; z dnia 4 maja 2016 r., III KK 334/15; z dnia 31

maja 2023 r., II KK 529/21; z dnia 14 sierpnia 2024 r., II KK 263/23 i in.).

Na wniosek asesora Prokuratury Rejonowej w Gdyni zarządzeniem sędziego II

Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 27 czerwca 2024 r. na

podstawie art. 179 § 1 k.k.s. (powinno być: art. 176 § 1 k.k.s.) adw. D.S. została

wyznaczona obrońcą z urzędu A.V. w sprawie […] Prokuratury Rejonowej w Gdyni

(k.1218 akt sprawy II K 753/24 Sądu Rejonowego w Gdyni). Reprezentowała

oskarżonego również w postępowaniu sądowym, a sądy obu instancji zasądzały na

jej rzecz od Skarbu Państwa określone kwoty tytułem zwrotu kosztów obrony z

V KK 185/26

3

urzędu. Po wydaniu wyroku przez Sąd odwoławczy adwokat samorzutnie podjęła

czynności zmierzające do zaskarżenia orzeczenia kasacją i wniosła skargę, w

której – jak wcześniej podano – zamieściła także wniosek o zasądzenie od Skarbu

Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej A. V. w postępowaniu

kasacyjnym. Wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem adw. D.S.

sporządziła i wniosła kasację z własnej inicjatywy, nie będąc wyznaczoną na

podstawie art. 84 § 3 k.p.k. obrońcą z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, zaś –

co wyżej zaznaczono – Skarb Państwa reguluje należności z racji nieopłaconej

obrony z urzędu tylko w ramach tych działań obrońcy, które są jego prawnym

obowiązkiem, co wyłącza ich pokrywanie, gdy ustanowiony obrońca z urzędu, po

ustaniu obowiązku w tym zakresie, podejmuje z własnej inicjatywy dalsze kroki

obrończe. Chociaż przedmiotowa sprawa była prowadzona w trybie postępowania

w stosunku do nieobecnych, z kasacji wynika, że obrońca miała kontakt ze

skazanym, skoro postulując zwolnienie go od zapłaty kosztów sądowych

argumentowała, że „skazany nie jest w stanie ponieść wskazanych kosztów ze

względu na stale pogarszającą się sytuację finansową” oraz że „obecnie

działalność gospodarcza skazanego nie przynosi żadnych dochodów”. Można

zatem przyjąć, że w przypadku A. V. nie zachodzi sytuacja, o której mowa w

powołanym postanowieniu wydanym przez Sąd Najwyższy w sprawie II KK 15/13,

jednak nie było przeszkód, by obrońca, o ile skazany chciał wniesienia kasacji, a

ona oczekiwała pokrycia przez Skarb Państwa kosztów obrony urzędu w

postępowaniu kasacyjnym, poinstruowała skazanego o potrzebie wystąpienia do

Sądu o wyznaczenie dotychczasowego obrońcy do podjęcia czynności, o których

mowa w art. 84 § 3 k.p.k.

Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej

postanowienia.

[WB]

[a.ł]

V KK 185/26

4