Umorzenie wyroku łącznego dla D.D. uchylone. Sprawa wraca do Sądu Okręgowego w Łodzi

Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi wyrokiem łącznym z dnia 26

stycznia 2023 r., sygn. akt IV K 850/22, po rozpoznaniu sprawy D.D. skazanego

prawomocnymi wyrokami:

I. Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi z dnia 29 stycznia 2021 r., sygn.

akt V K 83/21, za popełnienie w dniu 19 grudnia 2020 r. przestępstwa z art. 278 § 1

k.k., na karę 6 miesięcy ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu

nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w

stosunku miesięcznym,

II. Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi z dnia 30 marca 2021 r., sygn.

akt VI K 114/21, za popełnienie w dniu 24 grudnia 2020 r. przestępstwa z art. 278 §

1 k.k., na karę 6 miesięcy ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu

nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w

stosunku miesięcznym,

III. Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn.

akt V K 1123/21, za popełnienie w dniu 12 czerwca 2021 r. przestępstwa z art. 278

§ 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., na karę roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności,

polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w

wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym,

IV. Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi z dnia 29 kwietnia 2022 r.,

sygn. akt IV K 167/22, za popełnienie:

a) w dniu 12 grudnia 2021 r. przestępstwa z art. 278 § 1 k.k., na karę 3 miesięcy

pozbawienia wolności,

b) w dniu 13 maja 2021 r. przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., na

karę 4 miesięcy pozbawienia wolności

gdzie, w miejsce kar jednostkowych, Sąd wymierzył karę łączną 6 miesięcy

pozbawienia wolności,

1. na podstawie art. 85 § 1 k.k., art. 86 § 1 k.k. i art. 87 § 1 k.k. połączył kary

jednostkowe ograniczenia wolności, z wyroków z pkt III w sprawie V K 1123/21 oraz

V KK 342/25

3

pkt IV b - sygn. akt IV K 167/22, a w ich miejsce wymierzył karę roku pozbawienia

wolności;

2. na podstawie art. 577 k.p.k. zaliczył skazanemu na poczet orzeczonej kary łącznej

pozbawienia wolności okresy rzeczywistego pozbawienia wolności:

a. od dnia 12 grudnia 2021 r. godz. 12:30 do dnia 13 grudnia 2021 r. godz. 12:00

oraz od dnia 13 maja 2021 r. godz. 13:50 do dnia 14 maja 2021 r. oraz od dnia 30

sierpnia 2022 r. - ze sprawy o sygn. akt IV K 167/22 (pkt IV),

b. od dnia 12 czerwca 2021 r. od godz. 19:45 do dnia 14 czerwca 2021 r. do godz.

11:30 - ze sprawy o sygn. akt V K 1123/21 (pkt III),

3. na podstawie art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie o wydanie wyroku łącznego w

zakresie wyroków: z pkt I - o sygn. akt V K 83/21, pkt II - o sygn. akt VI K 114/21 oraz

co do kary z pkt IV a - sygn. akt IV K 167/22;

4. zwolnił skazanego z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, przejmując je na

rachunek Skarbu Państwa.

Apelację na korzyść skazanego wniósł obrońca, który zaskarżając wyrok w

części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej, na podstawie art. 427 § 1 i 2 oraz art.

438 pkt 3 i 4 k.p.k. zarzucił rażącą niewspółmierność orzeczonej w stosunku do

skazanego kary w wymiarze roku pozbawienia wolności, podczas gdy możliwym było

wymierzenie mu kary łącznej w granicach od 9 miesięcy pozbawienia wolności do

roku i 1 miesiąca pozbawienia wolności. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego

wyroku i orzeczenie wobec skazanego D. D. kary pozbawienia wolności w dolnej

granicy ustawowego zagrożenia stosując zasadę pełnej absorpcji, tj. w wymierze 9

miesięcy pozbawienia wolności.

Wyrokiem z dnia 22 maja 2023 r., sygn. akt V Ka 461/23, Sąd Okręgowy w

Łodzi:

1. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że z punktu 1 wyeliminował, po słowach:

„łączy kary jednostkowe”, sformułowanie „ograniczenia wolności”,

2. w pozostałym zakresie wyrok łączny utrzymał w mocy.

Sąd orzekł o kosztach i opłatach.

Kasację na korzyść skazanego wniósł Prokurator Generalny, który

zaskarżając wyrok z pkt 2 - w zakresie, w jakim utrzymano w mocy rozstrzygnięcie

zawarte w części dyspozytywnej wyroku łącznego Sądu Rejonowego dla Łodzi -

V KK 342/25

4

Śródmieścia w Łodzi w pkt 3, tj. w części dotyczącej wyroków w sprawach: V K 83/21

i VI K 114/21, na podstawie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k., art. 537 § 1 i 2

k.p.k., zarzucił „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów

art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., polegające na tym, że Sąd II instancji nie

rozpoznał z urzędu apelacji obrońcy skazanego, wniesionej na korzyść D.D.,

niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych w niej zarzutów, w konsekwencji

czego utrzymał rażąco niesprawiedliwe orzeczenie Sądu I instancji, wydane z rażącą

obrazą art. 572 k.p.k. i art. 85 § 1 k.k., poprzez niepołączenie dwóch kar ograniczenia

wolności, orzeczonych wyrokami Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi

o sygn. akt: V K 83/21 i VI K 114/21, a w ich miejsce niewymierzenie kary łącznej

ograniczenia wolności i umorzenie w tym zakresie postępowania w przedmiocie

wydania wyroku łącznego w sytuacji, gdy istniał w tych sprawach realny zbieg

przestępstw, za które orzeczono tożsame rodzajowo kary, a więc nadające się do

połączenia”. Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi II instancji, w postępowaniu

odwoławczym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniesiona przez Prokuratora Generalnego kasacja jest oczywiście zasadna,

co umożliwiło jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Sąd Rejonowy w pkt 3 wyroku, na podstawie art. 572 k.p.k., umorzył

postępowanie o wydanie wyroku łącznego w zakresie wyroków wydanych w sprawie

V K 83/21 oraz VI K 114/21, w sytuacji istnienia warunków określonych w art. 85 § 1

k.k., nakazujących połączenie orzeczonych w nich kar ograniczenia wolności.

Przypisane D.D. w tych sprawach przestępstwa pozostawały ze sobą w realnym

zbiegu, a wymierzone za nie tożsame kary nadawały się do połączenia.

Chronologicznie pierwszy wyrok (nakazowy) został wydany w dniu 29 stycznia

2021 r. w sprawie V K 83/21 przez Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi,

którym wymierzono skazanemu karę 6 miesięcy ograniczenia wolności. Przed

wydaniem tego orzeczenia D.D. popełnił w dniu 24 grudnia 2020 r. przestępstwo, za

które wyrokiem z dnia 30 marca 2021 r. w sprawie VI K 114/21, został skazany

również na karę ograniczenia wolności w wymiarze 6 miesięcy.

V KK 342/25

5

Z przedstawionej analizy wynika, że w obu sprawach, tj. w sprawie V K 83/21 oraz

VI K 114/21, istniały warunki do wydania wyroku łącznego. Umorzenie postępowania

w tej części przez orzekający Sąd było bezzasadne.

Przepis art. 572 k.p.k. ma zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy brak jest

warunków do wydania wyroku łącznego. Wówczas sąd wydaje postanowienie o

umorzeniu postępowania. Jednak taka sytuacji nie miała miejsca w tej sprawie.

Wprawdzie we wniesionym przez obrońcę na korzyść D.D. środku odwoławczym

powyższe uchybienie nie zostało podniesione, jednak – przy przeprowadzeniu

rzetelnej kontroli odwoławczej (art. 433 § 1 k.p.k.) – powinno zostać ono dostrzeżone

przez Sąd odwoławczy i skutkować stosowną decyzją, gdyż jego nieuwzględnienie z

urzędu i utrzymanie orzeczenia w mocy utrwalało rażącą niesprawiedliwość wyroku

Sądu pierwszej instancji. Stosownie bowiem do treści art. 440 k.p.k. jeżeli utrzymanie

orzeczenia w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe, podlega ono niezależnie od

granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów zmianie na korzyść oskarżonego albo

w sytuacji określonej w art. 437 § 2 zdanie 2 uchyleniu. Z obowiązku tego Sąd

Okręgowy w Łodzi nie wywiązał się. Utrzymując w mocy zaskarżony wyrok w

zakresie pkt 3 wyroku Sądu Rejonowego, tj. umarzającego postępowanie o wydanie

wyroku łącznego co do wyroków wydanych w sprawach V K 81/21 i VI K 114/21,

dopuścił się rażącej obrazy art. 572 k.p.k. i art. 85 § 1 k.k. Uchybienie to miało istotny

wpływ na treść zapadłego orzeczenia i skutkowało koniecznością uchylenia pkt 2

wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi w opisanej wcześniej części i przekazania sprawy

w tym zakresie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Warto

dodatkowo podkreślić, że:

- jak wynika z sekcji 3.1.2. uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego, przy

rozstrzyganiu o łączeniu kar zastosowane zostało prawo materialne obowiązujące

po 24 czerwca 2020 r. (wszystkie zbiegające się czyny zostały popełnione po tej

dacie);

- stosownie do art. 85 § 1 k.k., podstawą do konstruowania zbiegów skazań jest

ustalenie kiedy zapadł pierwszych choćby nieprawomocny wyrok,

- przy wielości wyroków i czynów możliwe jest ustalenie istnienia kilku zbiegów, dla

których poszczególne wyroki będą pierwsze, co umożliwia orzeczenie w wyroku

łącznym kilku kar łącznych;

V KK 342/25

6

- nie było konieczne uchylenie pkt 3 wyroku Sądu Okręgowego w całości, bowiem

zarzut Prokuratora Generalnego dotyczył sprzecznego z prawem zaniechania

połączenia kar ograniczenia wolności opisanych w wyrokach z pkt I i II części

wstępnej wyroku Sądu Rejonowego, a nie dotyczył rozstrzygnięcia o umorzeniu

postępowania w odniesieniu do wyroku opisanego w pkt IV a, ponieważ skazanie w

tym zakresie nie wchodzi w skład żadnego zbiegu wyznaczonego treścią art. 85 § 1

k.k.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd winien mieć na uwadze poczynione uwagi.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

Waldemar Płóciennik

Kazimierz Klugiewicz

Zbigniew Puszkarski

[WB]

[a.ł]