Nietrzeźwy kierowca jeździł autem we współwłasności. SN uchylił przepadek pojazdu

V KK 370/25

2

Sąd Rejonowy w Kutnie wyrokiem z dnia 19 września 2024 r., sygn. akt II K

334/24 uznał oskarżonego R.K. za winnego tego, że:

„w dniu 9 maja 2024 r. około godziny 12.50 na drodze […] w miejscowości Ś., woj.

[...], prowadził w ruchu lądowym samochód marki O. o nr rej.(…), znajdując się w

stanie nietrzeźwości przy stężeniu zmierzającym do 0,83 mg/l alkoholu w

wydychanym powietrzu”,

tj. przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., za które wymierzył mu karę roku pozbawienia

wolności (pkt 1), a na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 k.k. warunkowo zawiesił

jej wykonanie na okres 2 lat (pkt 2).

Tym samym wyrokiem Sąd na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzekł wobec

oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów

mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat (pkt 3), a ponadto na podstawie art.

43a § 2 k.k. środek karny w postaci świadczenia pieniężnego w wysokości 6000

złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy

Postpenitencjarnej (pkt 4).

Po rozpoznaniu apelacji Prokuratora Rejonowego w Kutnie, wniesionej na

niekorzyść oskarżonego, w której zarzucono obrazę art. 44b § 1 k.k. w zw. z art. 178a

§ 5 k.k. poprzez zaniechanie orzeczenia obligatoryjnego przepadku samochodu,

którym poruszał się oskarżony, Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z dnia 8 stycznia

2025 r., sygn. akt V Ka 1283/24, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że na

podstawie art. 44b § 1 k.k. w zw. z art. 178a § 5 k.k. orzekł wobec oskarżonego

środek karny przepadku pojazdu mechanicznego w postaci samochodu osobowego

marki O. nr rej. (…) (pkt 1), w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymując w

mocy (pkt 2).

Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł Prokurator Generalny,

zaskarżając go na niekorzyść skazanego w zakresie punktu 1, tj. rozstrzygnięcia o

orzeczeniu przepadku pojazdu mechanicznego, zarzucając:

„rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa materialnego,

a mianowicie art. 44b § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 178a § 5 k.k. poprzez orzeczenie na

rzecz Skarbu Państwa - w związku ze skazaniem R. K. za popełniony w dniu 9 maja

2024 r. występek kwalifikowany z art. 178a § 1 k.k. - przepadku pojazdu

mechanicznego prowadzonego przez oskarżonego w czasie zdarzenia, w sytuacji

V KK 370/25

3

gdy nie stanowił on wyłącznej własności wymienionego, w konsekwencji czego w

miejsce przepadku pojazdu mechanicznego powinien zostać orzeczony przepadek

jego równowartości”.

Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zakresie

zawartego w pkt 1 rozstrzygnięcia w przedmiocie orzeczenia przepadku pojazdu

mechanicznego i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Okręgowemu w Łodzi

do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna w rozumieniu art. 535 § 5 k.p.k., w związku

z czym należało ją uwzględnić na posiedzeniu.

Zgodnie z art. 44b § 1 k.k. w wypadkach wskazanych w ustawie sąd orzeka

przepadek pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym.

Jednym z przypadków, w których sąd zobowiązany jest do orzeczenia przepadku,

jest popełnienie przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k. lub art. 178a § 4 k.k.,

chyba że zawartość alkoholu w organizmie sprawcy przestępstwa określonego w art.

178a § 1 k.k. była niższa niż 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm3 w wydychanym

powietrzu albo nie prowadziła do takiego stężenia (art. 178a § 5 k.k.).

W przedmiotowej sprawie R.K. został skazany za przestępstwo z art. 178a §

1 k.k., a zawartość alkoholu w jego organizmie zmierzała do 0,83 mg/l alkoholu w

wydychanym powietrzu (nie była zatem niższa niż 0,75 mg/dm3 w wydychanym

powietrzu). Rzecz jednak w tym, że wykluczone jest orzeczenie przepadku pojazdu,

jeśli w czasie popełnienia przestępstwa pojazd nie stanowił wyłącznej własności

sprawcy. Art. 44b § 2 k.k. in principio stanowi, że wówczas orzeka się wobec

skazanego przepadek równowartości pojazdu.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że samochód osobowy marki O. o nr. rej.

{..}, którym poruszał się skazany w stanie nietrzeźwości, stanowił współwłasność

skazanego oraz J.K. Dane w tym zakresie zawiera zarówno notatka urzędowa

sporządzona w dniu 9 maja 2024 r. przez funkcjonariusza Policji (k. 1 akt), jak i

informacja z dnia 31 lutego 2025 r. pochodząca ze Starostwa Powiatowego w S. i

przekazana Sądowi Rejonowemu w Kutnie (k. 89 akt). W informacji tej wskazano

również, że: „nie zarejestrowano żadnego zgłoszenia przeniesienia prawa własności

pojazdu”.

V KK 370/25

4

Powyższe dokumenty stanowią zatem podstawę by twierdzić, że pojazd nie

był wyłączną własnością skazanego. W takim przypadku orzeczenie jego przepadku

nie było możliwe. Uchybienie to miało istotny wpływ na treść orzeczenia, bowiem

wskutek zaniechania wyjaśnienia opisanych wyżej istotnych okoliczności sprawy,

doszło do orzeczenia przepadku pojazdu, co w wypadku ustalenia, że pozostawał on

we współwłasności małżeńskiej, było postąpieniem z pokrzywdzeniem J.K. (zob. np.

wyrok SN z dnia 16 czerwca 2025 r., sygn. akt V KK 178/25).

Ustalenie współwłasności pojazdu przez Sąd odwoławczy powinno prowadzić

do zastosowania art. 44b § 2 k.k., który dotyczący przepadku równowartości pojazdu.

W konsekwencji konieczne było uchylenie wyroku sądu odwoławczego w

zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania

Sądowi Okręgowemu w Łodzi. Sąd ten ponownie rozpoznając sprawę zweryfikuje

kwestię własności przedmiotowego pojazdu. W przypadku stwierdzenia

współwłasności pojazdu Sąd odwoławczy powinien zastosować art. 44b § 2 k.k.,

uważając by dolegliwość przepadku nie przekroczyła stopnia winy skazanego (art.

53 § 1 zd. 2 k.k. w zw. z art. 56 k.k.).

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak na wstępie.

Michał Laskowski

Tomasz Artymiuk Barbara Skoczkowska

(WB)

[a.ł]